رشد بورس ها در روز افت سهام فناوري
بازارهاي سهام جهان در معاملات اخير تحت تاثير مجموعه‌اي از عوامل اقتصادي و سياسي، روزهاي متفاوتي را پشت سر گذاشتند. نگراني از كاهش سودآوري سرمايه‌گذاري‌هاي سنگين در حوزه هوش مصنوعي، افت سهام شركت‌هاي فناوري، ابهام‌هاي سياسي پيرامون انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا و تحولات خاورميانه، از مهم‌ترين عواملي بودند كه رفتار سرمايه‌گذاران را تحت تاثير قرار دادند.
بازارهاي سهام جهان در معاملات اخير تحت تاثير مجموعه‌اي از عوامل اقتصادي و سياسي، روزهاي متفاوتي را پشت سر گذاشتند. نگراني از كاهش سودآوري سرمايه‌گذاري‌هاي سنگين در حوزه هوش مصنوعي، افت سهام شركت‌هاي فناوري، ابهام‌هاي سياسي پيرامون انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا و تحولات خاورميانه، از مهم‌ترين عواملي بودند كه رفتار سرمايه‌گذاران را تحت تاثير قرار دادند. در مقابل، بورس تهران روز سه‌شنبه برخلاف فضاي نوساني حاكم بر بسياري از بازارهاي جهاني، با افزايش قابل‌توجه تقاضا مواجه شد و شاخص‌هاي اصلي آن رشد چشمگيري را ثبت كردند. معاملات بورس تهران در روز سه‌شنبه با برتري محسوس خريداران آغاز شد. بررسي سفارش‌هاي ثبت‌شده در مرحله پيش‌گشايش نشان مي‌داد تقاضاي قابل‌توجهي در انتظار آغاز معاملات است. با شروع دادوستدها نيز فضاي عمومي بازار به سرعت تغيير كرد و بخش گسترده‌اي از نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند. در اين ميان، صندوق‌هاي اهرمي نيز به‌صورت يكپارچه با صف خريد مواجه شدند؛ موضوعي كه از افزايش تمايل معامله‌گران به پذيرش ريسك و بازگشت نسبي اعتماد به بازار سهام حكايت داشت. قدرت تقاضا در ادامه معاملات نيز حفظ شد و ارزش صف‌هاي خريد در نيمه بازار به حدود ۱۹ همت رسيد. در پايان دادوستدها نيز حدود ۸۵ تا ۸۶ درصد نمادهاي بازار در محدوده مثبت قرار داشتند. اين موضوع نشان مي‌دهد صعود بورس تهران صرفا به رشد چند شركت بزرگ و شاخص‌ساز محدود نبوده و بخش قابل‌توجهي از نمادها در اين روند صعودي مشاركت داشته‌اند.
رشد ۱۷۵ هزار واحدي شاخص كل بورس
شاخص كل بورس تهران در معاملات روز سه‌شنبه با افزايش ۱۷۵ هزار و ۱۷۹ واحدي، معادل ۲.۲۹ درصد رشد كرد و در ارتفاع ۷ ميليون و ۸۲۴ هزار و ۵۸۵ واحد قرار گرفت. شاخص كل هم‌وزن نيز همسو با نماگر اصلي بازار حركت كرد و با افزايش ۳۹ هزار و ۲۸۳ واحدي، معادل ۱.۸۱ درصد رشد، به سطح ۲ ميليون و ۲۱۴ هزار و ۸۲۹ واحد رسيد. افزايش همزمان شاخص كل و هم‌وزن در كنار گستردگي نمادهاي مثبت نشان مي‌دهد جريان تقاضا در معاملات اين روز از دامنه مناسبي برخوردار بوده است. البته رشد بيشتر شاخص كل نسبت به شاخص هم‌وزن بيانگر آن است كه شركت‌هاي بزرگ بازار نيز سهم مهمي در صعود بورس داشته‌اند. در بخش معاملات سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌هاي سهامي، حدود ۴۳ ميليارد سهم به ارزش ۲۸ هزار و ۷۰۳ ميليارد تومان دادوستد شد. سرانه خريد حقيقي‌ها ۷۸ ميليون تومان و سرانه فروش آنها ۸۰ ميليون تومان بود كه قدرت خريد منفي ۱.۰۲ را نشان مي‌داد. بنابراين با وجود ورود قابل‌توجه نقدينگي به بازار، نسبت سرانه خريد و فروش همچنان از برتري اندك فروشندگان در اين بخش حكايت داشت. با اين حال، ورود ۴ هزار و ۵۴۹ ميليارد تومان پول حقيقي به سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌هاي سهامي از مهم‌ترين اتفاقات معاملات روز سه‌شنبه بود. همراهي ورود نقدينگي با رشد شاخص‌ها و افزايش تعداد نمادهاي مثبت، تصوير متفاوتي از وضعيت تقاضا در بازار ارايه كرد. در كنار متغيرهاي معاملاتي، اخبار مثبت منتشرشده درباره تحولات ديپلماتيك نيز در بهبود فضاي رواني بازار بي‌تاثير نبودند. به نظر مي‌رسد بخشي از معامله‌گران با اميد به كاهش تنش‌هاي سياسي و روشن‌تر شدن چشم‌انداز تحولات منطقه‌اي، تمايل بيشتري به خريد سهام پيدا كرده‌اند. با اين حال، هنوز تحول قطعي يا توافق مشخصي اعلام نشده است و نمي‌توان صعود اخير بورس را به معناي پايان ريسك‌هاي سياسي و اقتصادي تلقي كرد.
افت سهام فناوري در بازارهاي امريكا
در سوي ديگر، بازارهاي سهام امريكا با فشار فروش در بخش فناوري مواجه شدند. معاملات آتي شاخص‌هاي اصلي اين كشور در آغاز روز سه‌شنبه عمدتا روندي منفي داشتند؛ به‌طوري‌كه قراردادهاي آتي داوجونز ۰.۴۶ درصد كاهش يافت و معاملات آتي S&P 500 نيز افت ۰.۱۴ درصدي را تجربه كرد. معاملات آتي نزدك ۱۰۰ نيز تحت تاثير فشار فروش در سهام فناوري در محدوده منفي قرار گرفت. اين وضعيت در ادامه معاملات روز دوشنبه نيز قابل مشاهده بود. شاخص نزدك كامپوزيت كه سهم بالايي از شركت‌هاي فناوري دارد، ۱.۰۷ درصد افت كرد و شاخص S&P 500 نيز با كاهش ۰.۵۱ درصدي مواجه شد. در مقابل، شاخص صنعتي داوجونز برخلاف دو نماگر ديگر، حدود ۲۱۴ واحد معادل ۰.۴۱ درصد افزايش يافت. يكي از مهم‌ترين عوامل فشار بر سهام فناوري، نگراني سرمايه‌گذاران از چشم‌انداز سودآوري سرمايه‌گذاري‌هاي گسترده در حوزه هوش مصنوعي بود. در اين ميان، تحولات مربوط به شركت‌هاي Marvell Technology، Lumentum و Oracle توجه فعالان بازار را به خود جلب كرد. شركت Marvell Technology اعلام كرد قصد دارد شركت Lumentum را از طريق مبادله سهام و در معامله‌اي با ارزش سازماني حدود ۱۱۵ ميليارد دلار خريداري كند. انتشار اين خبر با واكنش منفي بازار همراه شد و سهام Marvell حدود ۱۲.۷۲ درصد و سهام Lumentum حدود ۱۸.۵۹ درصد كاهش يافتند. در همين حال، سهام Oracle نيز پس از اعلام برنامه اين شركت براي انتشار ۱۰ ميليارد دلار سهام عادي و ۱۰ ميليارد دلار اوراق قرضه با هدف تامين مالي سرمايه‌گذاري‌هاي مرتبط با هوش مصنوعي، با افت قابل‌توجهي مواجه شد. ارزش سهام اين شركت در جريان معاملات حدود ۸.۷۶ درصد كاهش يافت.
اين تحولات نشان مي‌دهد سرمايه‌گذاران علاوه بر توجه به ظرفيت رشد هوش مصنوعي، نسبت به هزينه‌هاي سنگين توسعه زيرساخت‌هاي اين فناوري و زمان موردنياز براي تبديل سرمايه‌گذاري‌ها به سودآوري پايدار حساس‌تر شده‌اند.
انتخابات امريكا در كانون توجه سرمايه‌گذاران
در كنار تحولات شركت‌هاي فناوري، انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا نيز يكي از عوامل مهم اثرگذار بر رفتار معامله‌گران بود. پيش‌بيني‌هاي بازار حاكي از آن بود كه احتمال تصاحب سنا توسط دموكرات‌ها به حدود ۷۵ درصد رسيده است. بر اساس ارزيابي‌هاي مطرح‌شده از سوي JPMorgan، پيروزي دموكرات‌ها در هر دو مجلس نمايندگان و سنا مي‌تواند زمينه‌ساز فشار فروش در سهام شركت‌هاي فعال در حوزه هوش مصنوعي شود. دليل اين نگراني آن است كه تغيير تركيب سياسي كنگره مي‌تواند بر سياستگذاري‌ها، نظارت‌هاي دولتي و روند فعاليت صنايع مختلف، از جمله دفاع، هوش مصنوعي و مراقبت‌هاي بهداشتي تاثير بگذارد. رايان دتريك، استراتژيست ارشد بازار در گروه Carson، معتقد است نگراني‌هاي پيش از انتخابات مي‌تواند پس از مشخص شدن نتايج تا حدودي كاهش يابد. به اعتقاد او، عبور از فضاي ابهام سياسي ممكن است احساس آرامش بيشتري به بازارها منتقل كند و زمينه بهبود عملكرد آنها را فراهم آورد. با اين حال، نتيجه انتخابات نيز مي‌تواند بر رفتار سرمايه‌گذاران تاثيرگذار باشد. پيروزي قاطع يكي از دو حزب و شكل‌گيري موج سياسي گسترده، ممكن است به افزايش نگراني درباره تمركز قدرت و تغييرات احتمالي در سياست‌هاي اقتصادي و هزينه‌كرد دولت منجر شود. از سوي ديگر، سه‌شنبه روز مهمي از نظر انتشار گزارش‌هاي مالي شركت‌هاي امريكايي بود. شركت‌هايي مانند Pfizer، Shopify، Eaton و Marathon Petroleum قرار بود پيش از آغاز معاملات گزارش‌هاي خود را منتشر كنند. همچنين انتظار مي‌رفت AMD و Super Micro Computer در ادامه روز نتايج مالي خود را اعلام كنند. در بخش داده‌هاي اقتصادي نيز انتشار گزارش فرصت‌هاي شغلي و جابه‌جايي نيروي كار امريكا (JOLTS) براي ماه سپتامبر و آمار سفارش‌هاي كارخانه‌اي مورد توجه معامله‌گران قرار داشت.
نگراني از تورم و احتمال افزايش نرخ بهره
داده‌هاي اقتصادي منتشرشده در امريكا نيز بر انتظارات بازار از سياست پولي فدرال رزرو تاثير گذاشته است. بر اساس آمار منتشرشده، شاخص مديران خريد بخش توليد موسسه مديريت عرضه (ISM) در ماه اكتبر به ۵۵.۵ رسيد كه از تقويت فعاليت در اين بخش حكايت داشت. تداوم فعاليت اقتصادي قدرتمند در امريكا، در كنار نگراني‌ها درباره ماندگاري فشارهاي تورمي، انتظارات براي تغيير سياست پولي فدرال رزرو را تحت تاثير قرار داده است. برآوردهاي بازار پول نشان مي‌داد احتمال افزايش نرخ بهره در ماه دسامبر به حدود ۷۵ درصد رسيده است. در همين راستا، سرمايه‌گذاران توجه ويژه‌اي به داده‌هاي بازار كار امريكا، به‌خصوص گزارش اشتغال بخش غيركشاورزي كه قرار بود روز جمعه منتشر شود، داشتند. اظهارات ميشل بومن، معاون رييس فدرال رزرو، نيز از ديگر موضوعاتي بود كه مي‌توانست بر انتظارات بازار اثر بگذارد.
بازارهاي آسيايي
زير فشار شركت‌هاي فناوري
بازارهاي سهام آسيا نيز در معاملات روز سه‌شنبه عمدتا با افت مواجه شدند. كاهش ارزش سهام شركت‌هاي فناوري و نيمه‌هادي در كره جنوبي و تايوان از مهم‌ترين عوامل فشار بر شاخص‌هاي منطقه بود. شاخص كوسپي كره جنوبي با افت ۳.۵۹ درصدي به سطح ۵ هزار و ۶۴۸.۷۹ واحد رسيد. شاخص وزني تايوان نيز كاهش ۳.۵۹ درصدي را ثبت كرد و در سطح ۴۳ هزار و ۳۰۷.۵۴ واحد قرار گرفت. شاخص CSI 300 چين نيز ۰.۲ درصد كاهش يافت و به ۴ هزار و ۸.۸۷ واحد رسيد. در بازار كره جنوبي، سهام شركت‌هاي بزرگ فناوري از جمله LG Electronics، SK Hynix و Samsung Electronics به‌ترتيب ۶.۶ درصد، ۶ درصد و ۴.۵ درصد افت كردند. اين كاهش‌ها نشان مي‌دهد نگراني‌هاي مربوط به چشم‌انداز صنعت نيمه‌هادي و هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري در فناوري، به بازارهاي آسيايي نيز سرايت كرده است. در مقابل، شاخص S&P/ASX 200 استراليا با رشد ۰.۳۴ درصدي به ۸ هزار و ۸۸۶.۸ واحد رسيد. شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌كنگ نيز در ساعات پاياني معاملات افزايش ۰.۳۷ درصدي را تجربه كرد. در همين حال، دولت چين از برنامه‌هاي حمايتي جديد براي تقويت بازار سرمايه و افزايش اعتماد سرمايه‌گذاران خبر داد. بانك مركزي اين كشور اعلام كرد از طريق انجام معاملات سوآپ با موسسات مالي، بيش از ۱۵ ميليارد دلار منابع به بازار سهام تزريق خواهد كرد. همچنين گزارش‌هايي درباره بررسي تسهيل الزامات معاملات اعتباري با هدف افزايش نقدشوندگي بازار منتشر شد. با وجود اين اقدامات، شاخص تركيبي شانگهاي در نزديكي پايان معاملات سه‌شنبه ۰.۸ درصد و شاخص كوسپي ۳.۹ درصد افت كردند؛ در حالي كه شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌كنگ ۰.۵ درصد افزايش يافت.
خوشبيني به تحولات خاورميانه
و تغيير مسير بازار اروپا
در بازارهاي جهاني، تحولات سياسي خاورميانه نيز همچنان يكي از عوامل اثرگذار بر انتظارات سرمايه‌گذاران است. اظهارات دونالد ترامپ درباره مخالفت با حمله به ايران پس از انتخابات ميان‌دوره‌اي و همچنين سخنان جي‌دي ونس، معاون رييس‌جمهور امريكا، درباره پيشرفت در گفت‌وگوهاي تهران و واشنگتن، اميدواري‌هايي نسبت به كاهش تنش‌ها ايجاد كرد. ونس اعلام كرد: دولت امريكا در مذاكرات با تهران پيشرفت‌هايي داشته و كاخ سفيد نسبت به دستيابي به مصالحه از مسير گفت‌وگو خوشبين است. اين تحولات باعث شد بخشي از نگراني‌هاي مربوط به ريسك جنگ كاهش يابد و تمايل به پذيرش ريسك در برخي بازارها تقويت شود. در بازار اروپا نيز معاملات روز دوشنبه عمدتامثبت بود. كاهش قيمت نفت و تعديل نگراني‌هاي تورمي در كنار اميدواري به كاهش تنش‌هاي خاورميانه، به بهبود فضاي معاملاتي كمك كرد. افت قيمت انرژي به نفع شركت‌هاي هواپيمايي و گردشگري تمام شد. سهام Air France-KLM حدود ۴.۸ درصد، گروه IAG حدود ۳.۸ درصد و Ryanair حدود ۵ درصد افزايش يافتند. در همين روز، شاخص FTSE 100 بريتانيا ۰.۲۹ درصد، شاخص FTSE MIB 30 ايتاليا ۰.۹ درصد، شاخص DAX 40 آلمان ۰.۶۳ درصد و شاخص CAC 40 فرانسه ۰.۹۸ درصد رشد كردند؛ هرچند شاخص‌هاي اروپايي در آغاز معاملات روز سه‌شنبه با روندي نزولي مواجه شدند. در بازارهاي كالايي و مالي نيز سرمايه‌گذاران تحولات سياسي و اقتصادي را با دقت دنبال كردند. بازده اوراق خزانه‌داري ۱۰ ساله امريكا در روز سه‌شنبه در محدوده ۴.۹ درصد باقي ماند و شاخص دلار نيز بدون تغيير محسوس در سطح ۱۰۱.۸ معامله شد.
