اعتماد به بايننس زير سايه سرقت ميلياردي

سرقت ۶.۳ ميليارد دلاري از بايننس، بزرگ‌ترين صرافي رمزارز جهان، اگرچه تاكنون به هجوم گسترده كاربران براي برداشت دارايي‌ها منجر نشده، بار ديگر امنيت بازار رمزارز را در كانون توجه قرار داده است. پس از بازگشايي خدمات برداشت، حدود ۳.۶۴ ميليارد دلار سرمايه به‌صورت خالص از اين صرافي خارج شد؛ رقمي معادل ۲.۱ درصد از كل دارايي‌هاي آن. بايننس از جبران ۹۵ درصد خسارت خبر مي‌دهد و بخش عمده كاربران نيز همچنان در اين پلتفرم باقي مانده‌اند. با اين حال، حمله منتسب به هكرهاي كره شمالي مي‌تواند علاوه بر اعتماد كاربران، بر روند ورود سرمايه‌گذاران نهادي و جريان نقدينگي در بازار دارايي‌هاي ديجيتال تأثير بگذارد. سرقت ۶.۳ ميليارد دلاري از بايننس، بار ديگر يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي صنعت رمزارز را آشكار كرده است: امنيت دارايي‌هايي كه سرمايه‌گذاران در صرافي‌هاي متمركز نگهداري مي‌كنند. اين حمله در شرايطي اتفاق افتاده كه بازار رمزارز پس از بحران‌هايي مانند فروپاشي صرافي FTX در سال ۲۰۲۲، تلاش كرده بود اعتماد سرمايه‌گذاران را از طريق افزايش شفافيت ذخاير، توسعه ابزارهاي نظارتي و تقويت زيرساخت‌هاي امنيتي بازسازي كند. با اين حال، رخدادي با چنين ابعاد مالي در يكي از بزرگ‌ترين صرافي‌هاي جهان نشان مي‌دهد كه رشد بازار و ورود سرمايه‌هاي جديد، لزوماً به معناي برطرف‌شدن آسيب‌پذيري‌هاي امنيتي نيست. به بايننس پنجشنبه‌شب هفته گذشته هدف حمله‌اي سايبري قرار گرفت كه پليس فدرال امريكا (FBI) مسووليت آن را به گروه هكري TraderTraitor، مرتبط با كره شمالي، نسبت داده است. پس از اين حادثه، خدمات برداشت دارايي‌ها با محدوديت مواجه شد و صرافي براي بررسي امنيت شبكه‌ها، بازگشايي تدريجي خدمات را در دستور كار قرار داد. با آغاز اين فرآيند در روز يكشنبه اول نوامبر، كاربران در فاصله ساعت ۶ صبح تا ۱۵: ۳۰ به وقت هماهنگ جهاني، حدود ۴.۶۵ ميليارد دلار دارايي از بايننس خارج كردند. در همين بازه زماني، يك ميليارد دلار نيز به اين صرافي واريز شد تا خروج خالص سرمايه به ۳.۶۴ ميليارد دلار برسد. اين رقم بر اساس آخرين اطلاعات منتشرشده از ذخاير بايننس در ۲۸ اكتبر، معادل ۲.۱ درصد از مجموع ۱۷۱ ميليارد دلار دارايي اين صرافي است. بنابراين، با وجود بزرگي رقم خروج سرمايه، بخش عمده دارايي‌هاي بايننس همچنان در اين پلتفرم باقي مانده است. مقايسه اين ميزان برداشت با بحران‌هاي قبلي نيز نشان مي‌دهد كه واكنش كاربران تاكنون به موجي فراگير تبديل نشده است. براي نمونه، در جريان فروپاشي بانك سيليكون‌ولي در سال ۲۰۲۳، حدود هفت ميليارد دلار طي يك هفته از استيبل‌كوين USDC خارج شد. همچنين در بحران صرافي FTX در سال ۲۰۲۲، كاربران طي ۷۲ ساعت حدود شش ميليارد دلار دارايي برداشت كردند. بايننس اعلام كرده است كه پس از افزايش اوليه، حجم برداشت‌ها كاهش يافته و در حال تثبيت است؛ در حالي كه واريزي‌ها همچنان ادامه دارند. چانگ‌پنگ ژائو، بنيان‌گذار و مديرعامل پيشين اين صرافي، نيز در شبكه اجتماعي ايكس نوشت كه ۹۸ درصد كاربران تصميم گرفته‌اند در بايننس باقي بمانند. يي هه، مديرعامل مشترك شركت، هم تأكيد كرده است كه اولويت اصلي مجموعه، اطمينان از امنيت زيرساخت‌ها و سپس بازگرداندن كامل خدمات است.

    كاربران همچنان به بايننس اعتماد دارند؟

محدودماندن موج برداشت‌ها در روزهاي نخست پس از حمله، يكي از نكات قابل‌توجه در واكنش بازار بوده است. بايننس بيش از ۳۳۵ ميليون كاربر در سراسر جهان دارد و ميانگين حجم معاملات روزانه آن در بازار دارايي‌هاي ديجيتال و ابزارهاي مشتقه به حدود ۹۵ ميليارد دلار مي‌رسد. چنين جايگاهي باعث شده است كه اين صرافي علاوه بر نقش مستقيم در معاملات كاربران، يكي از مراكز اصلي تأمين نقدينگي بازار رمزارز باشد. برخي معامله‌گران معتقدند با وجود مخاطرات امنيتي، صرافي‌هاي متمركز همچنان براي دسترسي به بازار و انجام معاملات ضروري هستند. جي كوه، معاون انجمن Asia Web3 AI، در گفت‌وگو با رويترز اعلام كرده كه قصد ندارد تمام دارايي‌هاي خود را از بايننس خارج كند؛ زيرا اين پلتفرم‌ها همچنان نقش مهمي در تأمين نقدينگي و تسهيل معاملات دارند. رايان تان، يكي ديگر از كاربران بايننس، نيز گفته است عجله‌اي براي برداشت دارايي‌هايش ندارد. او پس از فروپاشي FTX تصميم گرفته بخش عمده سرمايه خود را در كيف پول شخصي نگهداري كند و تنها مقدار محدودي دارايي براي انجام معاملات در صرافي‌ها باقي بگذارد. اين رفتار نشان مي‌دهد تجربه بحران‌هاي قبلي، الگوي نگهداري دارايي كاربران را تغيير داده است؛ به‌طوري كه برخي معامله‌گران ديگر تمام سرمايه خود را در حساب صرافي‌ها نگهداري نمي‌كنند. در همين حال، بايننس براي بازگرداندن شرايط عادي، خدمات برداشت را به‌صورت مرحله‌اي فعال كرده است. اين صرافي تا ظهر روز يكشنبه خدمات مربوط به ۱۵ شبكه و دارايي‌هاي قرارگرفته در مرحله نخست را از سر گرفت. امكان برداشت بيت‌كوين از شبكه اصلي آن و همچنين برداشت اتريوم و برخي استيبل‌كوين‌هاي دلاري از شبكه اتريوم مجدداً برقرار شد. روز دوشنبه نيز امكان برداشت نقدي دلار امريكا فعال شد. با اين حال، اطلاعات منتشرشده نشان مي‌دهد برداشت برخي رمزارزها همچنان با محدوديت مواجه است. بايننس همچنين اعلام كرده است كه تمام خسارت‌هاي ناشي از حمله را جبران مي‌كند و زيان را به كاربران منتقل نخواهد كرد. اين صرافي حدود شش ميليارد دلار از منابع مالي شركت، صندوق بيمه و صندوق ويژه مقابله با رخدادهاي امنيتي براي جبران خسارت اختصاص داده است. بر اساس گزارش سي‌ان‌بي‌سي، ميزان جبران خسارت به حدود ۹۵ درصد مبلغ مسروقه رسيده است؛ در حالي كه برآورد قبلي اين شركت ۹۰ درصد بود. پنج درصد باقي‌مانده به توكن‌هايي مربوط مي‌شود كه نقدشوندگي كمتري دارند و تأمين آنها به زمان بيشتري نياز دارد. با وجود اين اقدامات، جبران مالي خسارت لزوماً به معناي رفع نگراني‌هاي امنيتي نيست. مساله مهم‌تر براي كاربران و سرمايه‌گذاران اين است كه حمله چگونه امكان‌پذير شده و آيا زيرساخت‌هاي بايننس براي جلوگيري از تكرار چنين اتفاقي به اندازه كافي تقويت خواهند شد يا خير.

    نگراني از عقب‌نشيني سرمايه‌گذاران نهادي

پيامدهاي حمله به بايننس تنها به رفتار كاربران اين صرافي محدود نمي‌شود. يكي از نگراني‌هاي اصلي تحليلگران، تأثير اين حادثه بر روند ورود سرمايه‌گذاران نهادي به بازار رمزارز است. طي سال‌هاي اخير، صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري و موسسات مالي بزرگ به‌تدريج حضور بيشتري در بازار دارايي‌هاي ديجيتال پيدا كرده‌اند و صندوق‌هاي قابل معامله بورسي بيت‌كوين نيز يكي از مسيرهاي اصلي ورود اين سرمايه‌ها بوده‌اند. تيم سان، پژوهشگر ارشد گروه HashKey، معتقد است حمله اخير تاكنون به وحشت گسترده يا موج عظيم برداشت دارايي‌ها منجر نشده است، اما نگراني‌هاي امنيتي مي‌تواند بر ميزان سرمايه‌گذاري بازارسازان، موسسات مالي و ساير سرمايه‌گذاران بزرگ در بازار رمزارز تأثير بگذارد. از اين منظر، ممكن است كاربران خرد همچنان در بايننس فعاليت كنند، اما نهادهاي مالي براي ورود سرمايه‌هاي بزرگ‌تر، ارزيابي دقيق‌تري از ريسك‌هاي عملياتي و امنيتي اين بازار انجام دهند. نشانه‌هايي از احتياط سرمايه‌گذاران در بازار نيز مشاهده شده است. صندوق‌هاي قابل معامله بورسي بيت‌كوين در بازار نقدي امريكا روز جمعه با خروج ۶۴۳ ميليون دلار سرمايه مواجه شدند؛ رقمي كه بزرگ‌ترين خروج روزانه سرمايه در ماه اكتبر گزارش شده است. البته روند نزولي قيمت بيت‌كوين پيش از وقوع حمله آغاز شده بود و نمي‌توان تمام خروج سرمايه را به سرقت از بايننس نسبت داد. همچنين به گفته آري ردبورد، مدير جهاني سياست‌گذاري شركت تحليل بلاكچين TRM Labs، بيش از ۱.۳ ميليارد دلار از موقعيت‌هاي معاملاتي اهرمي در بازار رمزارزها ليكوييد شده‌اند. او معتقد است هك يك صرافي رمزارز، براي هر نهادي كه مسوول مديريت سرمايه ديگران است، وضعيت ريسك ناپايداري ايجاد مي‌كند. از سوي ديگر، ارزش بازار استيبل‌كوين‌ها از روز جمعه كاهش يافته است؛ اتفاقي كه مي‌تواند نشانه‌اي از انتقال بخشي از سرمايه‌ها به پول نقد يا دارايي‌هاي سنتي باشد. اهميت اين شاخص از آن جهت است كه استيبل‌كوين‌ها يكي از ابزارهاي اصلي تأمين نقدينگي و انجام معاملات در بازار رمزارز محسوب مي‌شوند. حدود نيمي از دارايي‌هاي سرقت‌شده از بايننس نيز استيبل‌كوين‌ها بوده‌اند. شركت Circle، صادركننده USDC، روز دوشنبه اعلام كرد بيش از ۱.۱ ميليارد دلار از اين استيبل‌كوين مرتبط با سرقت را مسدود كرده است. بايننس نيز از مسدودشدن حدود سه ميليارد دلار از دارايي‌هاي سرقت‌شده توسط شركاي خود خبر داده است. جاناتان بنتون، مديرعامل شركت بازيابي دارايي‌هاي رمزارزي iSanctuary، معتقد است فناوري لازم براي رديابي دارايي‌هاي سرقت‌شده وجود دارد، اما چالش اصلي تبديل اطلاعات حاصل از رديابي به اقداماتي سريع و هماهنگ است. به گفته او، همكاري ميان صرافي‌ها، صادركنندگان استيبل‌كوين و نهادهاي اجرايي بايد پيش از انتقال دارايي‌ها به مسيرهاي غيرقابل‌رديابي انجام شود.

    تكرار حملات سايبري

 تهديدي فراتر از يك صرافي

حمله به بايننس در ادامه مجموعه‌اي از رخنه‌هاي امنيتي بزرگ در صنعت رمزارز اتفاق افتاده كه مسووليت برخي از آنها به گروه‌هاي مرتبط با كره شمالي نسبت داده شده است. پژوهشگران امنيت سايبري، گروه TraderTraitor را مجموعه‌اي باتجربه با توانايي‌هاي فني بالا توصيف مي‌كنند و معتقدند درآمد حاصل از حملات آن براي تأمين مالي برنامه‌هاي تسليحاتي كره شمالي استفاده مي‌شود. يكي از مهم‌ترين نمونه‌هاي اخير، حمله به صرافي باي‌بيت در فوريه ۲۰۲۵ بود كه ارزش دارايي‌هاي سرقت‌شده در آن حدود ۱.۵ ميليارد دلار برآورد شد. پس از اين اتفاق، ذخاير باي‌بيت طي چند روز از ۱۰.۸ ميليارد دلار به ۶.۵ ميليارد دلار كاهش يافت. شركت تحليل داده‌هاي درون‌زنجيره‌اي Glassnode نيز اعلام كرد در جريان اصلاح بازار، بازده ماهانه بيت‌كوين به منفي ۱۳.۶ درصد رسيد و چهار روز پس از حمله، خروج روزانه سرمايه از صندوق‌هاي قابل معامله بورسي بيت‌كوين به حدود يك ميليارد دلار افزايش يافت. پيش از آن نيز صرافي Mt. Gox در فوريه ۲۰۱۴ پس از ناپديدشدن حداكثر ۹۵۰ هزار بيت‌كوين اعلام ورشكستگي كرده بود. قيمت بيت‌كوين در همان ماه حدود ۳۰ درصد كاهش يافت. در آگوست ۲۰۱۶ نيز صرافي Bitfinex حدود ۱۲۰ هزار بيت‌كوين از دست داد و قيمت اين رمزارز طي دو روز ۱۳ درصد افت كرد. با اين حال، مت هوگان، مدير ارشد سرمايه‌گذاري شركت بيت‌وايز، معتقد است حمله اخير به بايننس تأثيري بر چشم‌انداز بلندمدت بيت‌كوين نخواهد داشت. به گفته او، اگر چنين سرقتي يك دهه پيش اتفاق مي‌افتاد، احتمالاً مي‌توانست صرافي هدف را به ورشكستگي بكشاند، اما صنعت رمزارز اكنون ابزارهاي بيشتري براي مديريت بحران و جبران خسارت در اختيار دارد. هوگان همچنين تأكيد كرده است كه حمله به بايننس ناشي از نقص در بلاكچين بيت‌كوين نبوده، بلكه بايد آن را يك رخداد امنيت سايبري در زيرساخت‌هاي معاملاتي دانست. او توسعه ابزارهايي مانند صندوق‌هاي قابل معامله بورسي را نيز از نشانه‌هاي بلوغ صنعت مي‌داند؛ ابزارهايي كه به سرمايه‌گذاران نهادي اجازه مي‌دهند بدون نگهداري مستقيم بيت‌كوين، در معرض تغييرات قيمت آن قرار بگيرند.