بازارهاي جهاني در محاصره ريسك‌ها
بازارهاي جهاني در آغاز معاملات روز دوشنبه، در شرايطي محتاطانه دنبال شدند كه سرمايه‌گذاران خود را براي تصميم‌گيري بانك‌هاي مركزي بزرگ جهان درباره نرخ بهره و انتشار گزارش‌هاي مالي شركت‌هاي بزرگ فناوري آماده مي‌كنند.
بازارهاي جهاني در آغاز معاملات روز دوشنبه، در شرايطي محتاطانه دنبال شدند كه سرمايه‌گذاران خود را براي تصميم‌گيري بانك‌هاي مركزي بزرگ جهان درباره نرخ بهره و انتشار گزارش‌هاي مالي شركت‌هاي بزرگ فناوري آماده مي‌كنند. در همين حال، قيمت نفت پس از ثبت رشد قابل‌توجه در هفته گذشته، كاهش يافت و معاملات آتي شاخص‌هاي سهام امريكا و اروپا با افزايش همراه شد؛ هرچند نگراني‌ها درباره تنش‌هاي ژئوپليتيكي، فشارهاي تورمي و چشم‌انداز سياست‌هاي پولي همچنان بر رفتار معامله‌گران سايه انداخته است. در معاملات اوليه، قراردادهاي آتي شاخص 500 S&P حدود ۰.۲۵ درصد افزايش يافت و معاملات آتي داوجونز نيز با رشد ۱۵۵ واحدي، معادل ۰.۳۱ درصد، همراه شد. قراردادهاي آتي نزدك ۱۰۰ نيز ۰.۲۹ درصد بالا رفت. اين تحركات در شرايطي رخ داد كه بازارها در انتظار اعلام تصميم فدرال‌رزرو امريكا، بانك مركزي اروپا و بانك مركزي ژاپن در روزهاي چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه هستند.
تصميم بانك‌هاي مركزي در كانون توجه معامله‌گران
مهم‌ترين رويداد پيش روي بازارهاي جهاني، نشست بانك‌هاي مركزي و تصميم‌گيري درباره نرخ بهره است. فدرال رزرو امريكا روز چهارشنبه، بانك مركزي اروپا روز پنجشنبه و بانك مركزي ژاپن روز جمعه تصميم‌هاي خود را اعلام مي‌كنند. همزمان، انتظار مي‌رود بانك مركزي نيوزيلند نيز روز چهارشنبه نرخ بهره را افزايش دهد. افزايش قيمت انرژي و احتمال تداوم فشارهاي تورمي، تصميم‌گيري سياست‌گذاران پولي را دشوارتر كرده است. در چنين شرايطي، حتي اگر برخي بانك‌هاي مركزي در نشست پيش‌رو نرخ بهره را تغيير ندهند، احتمال افزايش نرخ‌ها در ماه‌هاي آينده همچنان مطرح است. معاملات آتي نرخ بهره فدرال رزرو نشان مي‌دهد كه احتمال ثابت ماندن نرخ بهره امريكا در محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد در نشست پيش‌رو حدود ۹۰ درصد برآورد شده است. بااين‌حال، بازارها براي نشست ماه دسامبر نيز احتمال قابل‌توجهي براي افزايش نرخ بهره در نظر گرفته‌اند. در مقابل، بانك امريكا پيش‌بيني كرده است كه فدرال رزرو در نشست پيش‌رو نرخ بهره را ۰.۲۵ واحد درصد افزايش دهد؛ تصميمي كه از نگاه اين بانك، اقدامي دشوار و سنگين خواهد بود. به گفته ايريگوين، اقتصاددان بانك امريكا وارش در كنفرانس مطبوعاتي بايد مانع از شكل‌گيري اين برداشت در بازار شود كه فدرال رزرو مرتكب خطاي سياستي شده است. در صورت افزايش نرخ بهره، احتمال دارد سرمايه‌گذاران نسبت به سخت‌گيري بيش از حد سياست پولي نگران شوند؛ در مقابل، ثابت ماندن نرخ‌ها نيز ممكن است ترديدهايي درباره اعتبار فدرال رزرو در مقابله با تورم ايجاد كند. در همين حال، بروس كاسمن، مدير بخش اقتصاد جهاني جي‌پي مورگان، معتقد است پيام اصلي بانك‌هاي مركزي در مواجهه با غافلگيري‌هاي اقتصاد كلان سال جاري، آغاز چرخه‌اي از افزايش نرخ بهره با دامنه نسبتاً محدود است.
نفت؛ عامل اصلي نگراني درباره تورم جهاني
قيمت نفت در معاملات روز دوشنبه كاهش يافت، اما همچنان در سطوح بالايي قرار دارد. بهاي نفت خام برنت در بخشي از معاملات با افت ۲.۲۲ درصدي به ۱۱۴.۵۲ دلار در هر بشكه رسيد و نفت وست تگزاس اينترمديت امريكا نيز با كاهش ۲.۲۴ درصدي، در محدوده ۱۰۱.۰۳ دلار معامله شد. در گزارش ديگري از معاملات روز دوشنبه، قيمت برنت با افت ۱.۹ درصدي به ۱۱۴.۴۸ دلار رسيد و بهاي نفت امريكا نيز حدود ۲.۲ درصد كاهش يافت و به ۱۰۱.۰۱ دلار در هر بشكه رسيد. نفت برنت در هفته گذشته ۶.۲ درصد افزايش قيمت را ثبت كرد و به بالاترين سطح خود در پايان هفته از اواسط سال ۲۰۲۲ رسيد. گزارش‌هاي مربوط به احتمال برنامه‌ريزي امريكا و اسراييل براي حمله به ايران پس از انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا و همچنين نگراني‌ها درباره حملات حوثي‌ها به عربستان سعودي، از جمله عوامل موثر بر رشد قيمت نفت عنوان شده‌اند. حوثي‌هاي يمن روز دوشنبه اعلام كرد كه ايستگاه‌هاي پمپاژ نفت خام در خط لوله شرق به غرب عربستان سعودي و همچنين فرودگاه رياض را هدف حمله قرار داده است. بااين‌حال، مقام‌هاي سعودي در زمان انتشار اين گزارش، خبر يادشده را تأييد نكرده بودند. تداوم قيمت‌هاي بالاي انرژي مي‌تواند نگراني سياست‌گذاران پولي را نسبت به افزايش هزينه‌ها و گسترش فشارهاي تورمي تشديد كند. از اين رو، تحولات بازار نفت نه‌تنها بر معاملات كالاها و سهام شركت‌هاي انرژي اثرگذار است، بلكه مي‌تواند در تصميم‌هاي آتي بانك‌هاي مركزي درباره نرخ بهره نيز نقش تعيين‌كننده‌اي داشته باشد.
بازارهاي آسيايي افت سهام كره جنوبي و چين
بازارهاي سهام آسيا در معاملات روز دوشنبه عملكرد متفاوتي داشتند. شاخص نيكي ژاپن كه در هفته گذشته حدود ۴ درصد كاهش يافته بود، در ادامه روند نزولي خود ۰.۲ درصد ديگر افت كرد. شاخص اصلي سهام كره جنوبي نيز در يكي از گزارش‌هاي معاملاتي با كاهش ۰.۵ درصدي همراه شد؛ بازاري كه از ابتداي ماه جاري ميلادي تاكنون حدود ۲۰ درصد از ارزش خود را از دست داده است. در معاملات اوليه، شاخص نيكي ۲۲۵ ژاپن ۰.۱ درصد كاهش يافت، اما توپيكس ۰.۵۴ درصد رشد كرد. در كره جنوبي، كوسپي ۰.۲۱ درصد پايين آمد و كوسداك، كه بيشتر شركت‌هاي كوچك‌تر را در بر مي‌گيرد، افت بيشتري را تجربه كرد و ۱.۶۷ درصد كاهش يافت. شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌كنگ ۰.۶۶ درصد افزايش يافت، درحالي كه شاخص سي‌اس‌آي ۳۰۰ چين با افتي حدود ۰.۵ درصدي مواجه شد. همچنين، شاخص گسترده MSCI براي سهام منطقه آسيا-اقيانوسيه به‌جز ژاپن، در يكي از گزارش‌هاي بازار بدون تغيير باقي ماند. در چين، كاهش شاخص سي‌اس‌آي ۳۰۰ در شرايطي رخ داد كه حزب كمونيست حاكم پنجمين پلنوم خود را در پكن آغاز كرده است. بازار سهام اين كشور در آن مقطع يازدهمين هفته متوالي افت را تجربه مي‌كرد؛ روندي كه نگراني‌ها درباره ضعف تقاضاي داخلي، با وجود تداوم عملكرد قدرتمند صادرات، در شكل‌گيري آن نقش داشته است.
گزارش‌هاي مالي غول‌هاي فناوري
در كنار تصميم‌هاي بانك‌هاي مركزي و تحولات بازار انرژي، انتشار گزارش‌هاي مالي شركت‌هاي بزرگ فناوري يكي ديگر از محورهاي اصلي توجه سرمايه‌گذاران در هفته جاري است. انتظار مي‌رود نتايج مالي شركت‌هاي آلفابت، مايكروسافت و آمازون، به عنوان غول‌هاي فناوري موسوم به هايپراسكيلرها، اطلاعات مهمي درباره وضعيت سرمايه‌گذاري در زيرساخت‌هاي هوش مصنوعي و چشم‌انداز اين صنعت ارايه كند. قرار است حدود يك‌سوم از شركت‌هاي عضو شاخص 500 S&P گزارش‌هاي مالي خود را منتشر كنند. در اين ميان، عملكرد شركت‌هاي بزرگ فناوري اهميت ويژه‌اي دارد؛ زيرا سرمايه‌گذاران به دنبال ارزيابي ميزان پايداري رونق هوش مصنوعي و تأثير آن بر درآمد و سودآوري شركت‌ها هستند. بر اساس برآورد اجماع تحليلگران، انتظار مي‌رود مايكروسافت درآمدي معادل ۹۰.۶ ميليارد دلار و سود تعديل‌شده ۴.۷۳ دلار به ازاي هر سهم گزارش كند. پيش‌بيني‌ها براي آمازون نيز از درآمد ۲۰۲ ميليارددلاري و سود هر سهم حدود ۱.۹۷ دلار حكايت دارد. همچنين، درآمد آلفابت ۱۲۸ ميليارد دلار و سود هر سهم اين شركت ۳ دلار برآورد شده است. در كنار اين شركت‌ها، نتايج مالي اينتل و سنديسك نيز مي‌تواند بر معاملات مرتبط با حوزه هوش مصنوعي اثر بگذارد. واكنش بازار به اين گزارش‌ها نشان خواهد داد كه آيا سرمايه‌گذاران همچنان به ظرفيت سودآوري شركت‌هاي فعال در اين حوزه اطمينان دارند يا نسبت به ارزش‌گذاري‌هاي فعلي محتاط‌تر شده‌اند. در آسيا نيز دو شركت اس‌كي هاينيكس و سامسونگ الكترونيكس در هفته جاري گزارش‌هاي مالي خود را منتشر خواهند كرد. اس‌كي هاينيكس اعلام كرده است كه روز چهارشنبه برنامه‌هاي خود را براي بازگرداندن سود به سهامداران تشريح مي‌كند. اين اقدام در شرايطي صورت مي‌گيرد كه گزارش‌هايي درباره بررسي پرداخت سود سهام ويژه به ارزش تقريبي ۱۶ تريليون وون، معادل ۱۲ ميليارد دلار، منتشر شده است.
بازده اوراق‌قرضه و فشار بر ارزش‌گذاري سهام
افزايش بازده اوراق‌قرضه همچنان يكي از عوامل اثرگذار بر ارزش‌گذاري سهام در بازارهاي جهاني است. هرچند اوراق خزانه‌داري امريكا در هفته گذشته با رشد قيمت مواجه شدند، روز جمعه بار ديگر فشار فروش در اين بازار افزايش يافت. بازده اوراق خزانه‌داري ۱۰ ساله امريكا در سطح ۴.۹۷ درصد قرار گرفت؛ رقمي كه اگرچه پايين‌تر از اوج ۵.۳۶ درصدي ثبت‌شده در اوايل ماه است، همچنان نشان‌دهنده سطح بالاي هزينه تأمين مالي در بازارهاي جهاني محسوب مي‌شود. افزايش بازده اوراق‌قرضه مي‌تواند از طريق بالا بردن نرخ بازده مورد انتظار سرمايه‌گذاران، بر ارزش‌گذاري سهام فشار وارد كند. اين مساله به‌ويژه براي شركت‌هايي اهميت دارد كه بخش قابل‌توجهي از ارزش‌گذاري آنها به انتظارات درباره سودآوري آينده وابسته است؛ موضوعي كه شركت‌هاي فناوري و فعال در حوزه هوش مصنوعي را نيز در بر مي‌گيرد. از سوي ديگر، نگراني‌ها درباره افزايش هزينه انرژي و احتمال سخت‌گيرانه‌تر شدن سياست پولي مي‌تواند ارزيابي سرمايه‌گذاران از چشم‌انداز رشد اقتصادي را تحت‌تأثير قرار دهد. به همين دليل، تحولات بازار اوراق‌قرضه در كنار گزارش‌هاي درآمدي شركت‌ها، از متغيرهاي مهم پيش روي بازار سهام در هفته جاري خواهد بود .
انتخابات برزيل و واكنش بازارها
در تحولات بازارهاي نوظهور، انتخابات برزيل نيز توجه سرمايه‌گذاران را به خود جلب كرد. در زمان انتشار گزارش، معاملات رئال برزيل هنوز در بازارهاي آسيايي آغاز نشده بود؛ اين در حالي است كه طبق اعلام دادگاه انتخاباتي برزيل، لوئيز ايناسيو لولا داسيلوا روز يكشنبه براي چهارمين دوره رياست‌جمهوري پيروز انتخابات شده بود؛ نتيجه‌اي كه در تاريخ اين كشور بي‌سابقه توصيف شد. در مقابل، فلاويو بولسونارو، سناتور برزيلي، از پذيرش شكست خودداري كرد و اعلام كرد كه خواستار ابطال دور دوم انتخابات خواهد شد. واكنش بازارها به نتيجه انتخابات نيز قابل‌توجه بود. يك صندوق قابل معامله در بورس متشكل از سهام برزيل كه در توكيو معامله مي‌شود، ۱۵ درصد از ارزش خود را از دست داد. اين افت، تمام دستاوردهايي را كه اين صندوق در پي پيشتازي بولسونارو در دور نخست انتخابات به دست آورده بود، از بين برد. اين تحولات نشان مي‌دهد كه ريسك‌هاي سياسي و ابهام درباره مسير سياست‌گذاري اقتصادي همچنان مي‌توانند بر دارايي‌هاي بازارهاي نوظهور اثرگذار باشند؛ به‌ويژه در شرايطي كه سرمايه‌گذاران جهاني همزمان با نگراني‌هاي تورمي، نرخ‌هاي بهره بالا و نوسانات بازار انرژي مواجه‌اند.
