شناسايي بيش از ۵۶۰۰ بيمار مبتلا به سل در سال گذشته
حدود ۸۰ درصد موارد شناسايي شده بيماري سل در سال گذشته ريوي هستند. رييس گروه تخصصي مديريت سل، جذام و عفونت‌هاي حاد تنفسي وزارت بهداشت با بيان اين مطلب گفت: با توجه به نقش مهم سل ريوي در انتقال بيماري در جامعه، شناسايي سريع اين بيماران و آغاز به‌موقع درمان، يكي از اولويت‌هاي اصلي برنامه كنترل سل كشور است.
حدود ۸۰ درصد موارد شناسايي شده بيماري سل در سال گذشته ريوي هستند. رييس گروه تخصصي مديريت سل، جذام و عفونت‌هاي حاد تنفسي وزارت بهداشت با بيان اين مطلب گفت: با توجه به نقش مهم سل ريوي در انتقال بيماري در جامعه، شناسايي سريع اين بيماران و آغاز به‌موقع درمان، يكي از اولويت‌هاي اصلي برنامه كنترل سل كشور است. دكتر مهشيد ناصحي در گفت‌وگو با ايسنا به مناسبت روز ملي مبارزه با سل، درباره روند ابتلا به سل در ايران اظهار كرد: ۵۶۷۶ بيمار مبتلا به سل در كشور طي سال گذشته شناسايي و تحت درمان قرار گرفتند. ميزان بروز ثبت‌شده بيماري حدود ۶.۶ مورد به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر جمعيت بوده است. حدود ۸۰ درصد موارد شناسايي‌شده، مبتلا به سل ريوي بوده‌اند و ساير موارد مربوط به سل خارج ريوي است. با توجه به نقش مهم سل ريوي در انتقال بيماري در جامعه، شناسايي سريع اين بيماران و آغاز به‌موقع درمان، يكي از اولويت‌هاي اصلي برنامه كنترل سل كشور است.
كاهش شناسايي موارد مبتلا به سل در همه‌گيري كرونا
او درباره روند كاهش شناسايي تعداد موارد ابتلا به سل در دوران پاندمي كرونا تصريح كرد: در دوران همه‌گيري كوويد-۱۹، به دليل كاهش مراجعه بيماران و محدوديت‌هاي ايجادشده در ارايه برخي خدمات سلامت، تعداد موارد شناسايي سل مانند بسياري از كشورهاي جهان كاهش يافت؛ اما با تقويت فعاليت‌هاي مراقبتي، اين كاهش جبران شد و پس از آن، روند بيماري مجددا مسير كاهشي خود را ادامه داد. رييس گروه تخصصي مديريت سل، جذام و عفونت‌هاي حاد تنفسي وزارت بهداشت گفت: كاهش بار بيماري سل در كشور حاصل مجموعه‌اي از اقدامات شامل فعاليت شبكه مراقبت سل در سراسر كشور، دسترسي رايگان مردم به خدمات تشخيص و درمان، پيگيري بيماران تا تكميل دوره درمان و ارتقاي نظام تشخيص بيماري است. در سال‌هاي اخير، شبكه آزمايشگاهي برنامه سل نيز با استانداردهاي كيفي مشخص توسعه يافته و استفاده از روش‌هاي تشخيص سريع مولكولي مانند جين‌اكسپرت، امكان تشخيص سريع‌تر بيماري و شناسايي مقاومت دارويي را فراهم كرده است.
كاهش موارد ابتلا به سل در ايران
ناصحي درباره كاهش تعداد موارد ابتلا به سل در ايران گفت: بر اساس برآوردهاي سازمان جهاني بهداشت، طي پنج سال اخير ميزان بروز مورد انتظار سل در ايران از حدود ۱۳ مورد به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر جمعيت به حدود ۱۰ مورد در ۱۰۰ هزار نفر كاهش يافته كه نشان‌دهنده كاهش بار بيماري در كشور است. البته بايد ميان برآورد سازمان جهاني بهداشت از بروز بيماري و تعداد مواردي كه در نظام مراقبت كشور شناسايي و ثبت مي‌شوند، تفاوت قائل شد. او ادامه داد: تعداد موارد ثبت‌شده علاوه بر وضعيت واقعي بيماري، به ميزان دسترسي مردم به خدمات تشخيصي، شناسايي به‌موقع بيماران و عملكرد نظام مراقبت نيز بستگي دارد. همين امر سبب شد كه در آمار ثبت‌شده بيماران در سال‌هاي پس از همه‌گيري كوويد-۱۹، ابتدا با افزايش موقت موارد شناسايي‌شده روبه‌رو شويم كه در واقع تا حدي ناشي از جبران كاهش شناسايي در دوران كرونا بود و سپس مجددا روند بيماري كاهشي شود. اين دستاورد حاصل فعاليت مستمر شبكه سلامت كشور، دسترسي گسترده به خدمات تشخيص و درمان، پيگيري بيماران و توجه به گروه‌هاي در معرض خطر بوده است. با اين حال، با توجه به ماهيت بيماري سل، براي ادامه اين مسير و حركت به سمت حذف سل، همچنان نيازمند مراقبت مستمر، شناسايي به‌موقع بيماران و مشاركت همه بخش‌هاي مرتبط هستيم. او با بيان اينكه پايين بودن تعداد موارد سل مقاوم به درمان از دستاوردهاي مهم برنامه كنترل سل در ايران است، گفت: سل مقاوم به درمان به مواردي گفته مي‌شود كه عامل بيماري به داروهاي اصلي ضدسل پاسخ مناسب نمي‌دهد و نيازمند درمان‌هاي تخصصي‌تر و طولاني‌تر است. تعداد موارد شناسايي‌شده سل مقاوم در كشور طي سال‌هاي اخير حدود ۳۰ تا ۴۰ مورد در سال بوده و تعداد ۳۲ مورد سل مقاوم به درمان طي سال گذشته شناسايي شد. تشخيص به‌موقع اين بيماران و فراهم كردن درمان مناسب براي آنها از اولويت‌هاي برنامه كنترل سل كشور است. اين پزشك با بيان اينكه ميزان بروز ثبت‌شده سل در استان‌هاي مختلف كشور يكسان نيست، توضيح داد: تفاوت‌هايي در الگوي بيماري مشاهده مي‌شود. در سال‌هاي اخير، بيشترين ميزان بروز ثبت‌شده مربوط به استان سيستان و بلوچستان بوده كه حدود ۲۲ مورد به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر جمعيت در سال ۱۴۰۴ گزارش شده است. در مقابل، برخي استان‌ها ميزان بروز به‌مراتب پايين‌تري داشته‌اند.
علل شيوع سل در برخي استان‌هاي كشور
ناصحي درباره علل شيوع بالاتر سل در برخي استان‌ها گفت: استان‌هاي شرقي و جنوبي كشور، عواملي مانند همجواري با مناطق با شيوع بالاتر سل، وجود گروه‌هاي در معرض خطر و برخي شرايط جمعيتي و اجتماعي مي‌تواند در افزايش خطر ابتلا نقش داشته باشد. در برخي استان‌هاي ديگر نيز عواملي مانند تغيير ساختار سني جمعيت و افزايش سهم سالمندان مي‌تواند در الگوي بيماري موثر باشد، چراكه افزايش سن يكي از عوامل افزايش خطر فعال شدن سل نهفته است. او ادامه داد: از سوي ديگر، بررسي وضعيت سل صرفا بر اساس ميزان بروز به ازاي جمعيت كافي نيست. تعداد مطلق بيماران نيز براي برنامه‌ريزي خدمات اهميت دارد. استان تهران، به دليل جمعيت زياد و تمركز جمعيتي، سهم قابل توجهي از موارد شناسايي‌شده سل كشور را به خود اختصاص مي‌دهد؛ بنابراين توجه به ابعاد شهري و اجتماعي بيماري در اين استان اهميت ويژه‌اي دارد. ناصحي با بيان اينكه سل تنها يك بيماري عفوني نيست، بلكه ابعاد اجتماعي نيز دارد، گفت: هرچه كشورها در مسير كاهش بيشتر موارد بيماري و حركت به سوي حذف سل پيش مي‌روند، مشاركت بخش‌هاي مختلف جامعه، از جمله شهرداري‌ها، سازمان‌هاي اجتماعي، بخش خصوصي و جامعه مدني، در كنار نظام سلامت اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. همكاري اين بخش‌ها مي‌تواند به افزايش آگاهي عمومي، تسهيل دسترسي گروه‌هاي آسيب‌پذير به خدمات و شناسايي زودهنگام بيماران كمك كند. او درباره اهميت درمان سل تصريح كرد: تامين داروهاي مورد نياز و تكميل دوره درمان، از اولويت‌هاي هميشگي برنامه كنترل سل است. وزارت بهداشت با بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي موجود و همكاري مجموعه‌هاي مرتبط، تامين دارو و استمرار خدمات درماني را دنبال مي‌كند. ناصحي درباره اهميت درمان كامل بيماري گفت: درمان كامل سل نه‌تنها به بهبودي بيمار كمك مي‌كند، بلكه در كاهش انتقال بيماري در جامعه و پيشگيري از بروز مقاومت دارويي نيز نقش مهمي دارد. از اين رو، مراجعه به‌موقع، مصرف منظم داروها طبق دستور پزشك و تكميل دوره درمان، از مهم‌ترين توصيه‌ها به بيماران و خانواده‌هاي آنان است. او با بيان اينكه سل يك بيماري قابل پيشگيري و درمان است، توضيح داد: موفقيت نهايي در گرو عزم ملي و همكاري همه دستگاه‌ها براي افزايش آگاهي جامعه، حمايت از گروه‌هاي آسيب‌پذير و فراهم كردن شرايطي است كه هيچ بيماري به دليل موانع اجتماعي از تشخيص و درمان مناسب محروم نماند.
