مراحل تعيين تكليف سيم‌كارت متوفيان
در دنياي امروز سيم‌كارت تنها يك ابزار ارتباطي نيست بلكه دريچه‌اي براي ورود به پيامك‌ها، حساب‌ها، رمزها و حتي شبكه‌هاي اجتماعي است، اما از آن گذشته سيم‌كارت يك دارايي با ارزش براي مالك آن و حتي بازماندگان به شمار مي‌رود و براي جلوگيري از برخي سوءاستفاده‌ها و مشكلات حقوقي لازم است پس از فوت تعيين تكليف شود.
در دنياي امروز سيم‌كارت تنها يك ابزار ارتباطي نيست بلكه دريچه‌اي براي ورود به پيامك‌ها، حساب‌ها، رمزها و حتي شبكه‌هاي اجتماعي است، اما از آن گذشته سيم‌كارت يك دارايي با ارزش براي مالك آن و حتي بازماندگان به شمار مي‌رود و براي جلوگيري از برخي سوءاستفاده‌ها و مشكلات حقوقي لازم است پس از فوت تعيين تكليف شود. به گزارش ايسنا، گاهي بعد از فوت يكي از اعضاي خانواده، سيم كارت باقيمانده از جهت حقوقي بايد توسط وراث تعيين تكليف شود. سيم‌كارت فقط يك خط تلفن يا ابزار ارتباطي نيست، بلكه يك دارايي محسوب مي‌شود. از آن گذشته درگاهي براي ورود به شبكه‌هاي اجتماعي، احراز هويت ديجيتال و خدمات مالي، پولي و بانكي است. اگر سيم‌كارت اعتباري هم باشد، چنانچه داراي شارژ، بسته‌هاي فعال يا شماره‌اي رند و با ارزش باشد، وراث مي‌توانند درخواست انتقال مالكيت آن را بدهند. در راستاي اجراي بند ذ ماده ۸۵ قانون برنامه هفتم توسعه به منظور جلوگيري از سوءاستفاده كلاهبرداران از سيم‌كارت‌هاي افراد متوفي، سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي، موظف است پس از اعلام سازمان ثبت احوال كشور مبني بر فوت دارنده سيم‌كارت، محدوديت‌هايي را براي اين سيم‌كارت‌ها اعمال كند. طبق مقررات، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات موظف است براي جلوگيري از سوءاستفاده، سيم كارت فرد فوت شده را مسدود كند. البته اين قانون فقط براي متوفيان نيست، بلكه خطوط افراد حقوقي منحل يا تعطيل شده، افراد مشمول كلاهبرداري يا جرايم سايبري، اتباع خارجي كه از كشور رفتند، خطوط داراي ديون و بدهي و چك، بدهكاران مالي و زندانيان نيز تا زمان تعيين تكليف بايد از دسترس خارج شود. وقتي ثبت احوال خبر فوت را مي‌دهد، رگولاتوري (سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي) وارد عمل مي‌شود و پس از شناسايي اين دسته از سيم‌كارت‌ها، پيامك اطلاع‌رساني به خط ارسال و زمانبندي براي تعيين تكليف مالكيت خط اعلام مي‌شود. در اين پيامك، عنوان مي‌شود كه وضعيت مالكيت بايد مشخص شود، پس از آن وراث قانوني مي‌توانند با دريافت مدارك انحصار وراثت از مراجع قانوني، به دفاتر اپراتور خود مراجعه و براي تغيير مالكيت سيم كارت اقدام كنند و درخواست بدهند كه خط به‌طور قانوني منتقل شود. براي تعيين تكليف سيم‌كارت فرد متوفي از همان روزهاي اول تا زمان انتقال قطعي سند، بهتر است كارها را در ۴ مرحله گام‌به‌گام پيش ببريد تا شماره نسوزد، سوءاستفاده‌اي رخ ندهد و فرايند قانوني بدون معطلي انجام شود.
مرحله ۱: اقدامات فوري كه بايد در روزهاي اول تا دو هفته پس از فوت انجام شود- روشن و فعال نگه‌داشتن خط به منظور جلوگيري از سلب امتياز، شارژ خط هر ۱ تا ۲ ماه يك‌بار و ارسال پيامك با آن تا نسوزد. بررسي و تسويه قبوض (براي خطوط دايمي) و پرداخت صورت‌حساب ميان‌دوره و پايان‌دوره براي جلوگيري از قطع يكطرفه يا دوطرفه شدن خطوط دايمي.
مرحله ۲: دريافت گواهي انحصار وراثت و اقدام از مسير قانوني- از آنجا كه اپراتورها بدون حكم رسمي هيچ مالكيتي را جابه‌جا نمي‌كنند، بايد اين مسير را طي كنيد: ثبت‌نام در سامانه ثنا براي وراث، مراجعه به يكي از دفاتر خدمات الكترونيك قضايي و ثبت دادخواست گواهي انحصار وراثت و صدور گواهي از سوي شوراي حل اختلاف.
مرحله ۳: تصميم‌گيري و توافق ميان وراث و روشن شدن سرنوشت سيم‌كارت- در اين مرحله رايج‌ترين حالت، انتقال خط به يكي از وراث است كه ساير وراث بايد يا در روز انتقال همگي در مركز اپراتور حاضر شوند و فرم رضايت را امضا كنند، يا در يكي از دفاتر اسناد رسمي، به همان يك نفر وكالت‌نامه رسمي كاري از نوع انتقال بدهند.با ذكر صريح عبارت: «حق انتقال و تغيير نام خطوط تلفن همراه متوفي») حالت دوم: فروش سيم‌كارت به شخص ثالث است كه در خصوص خطوط باارزش يا رند صورت مي‌گيرد و مبلغ فروش طبق سهم‌الارث ميان وراث تقسيم مي‌شود و انتقال با حضور همه يا با وكالت‌نامه انجام مي‌گيرد. حالت سوم: قطع يا فسخ دايم خط است و اگر نيازي به نگهداري شماره نيست و خط اعتباري معمولي است، كافي است بدون اقدام رها شود يا با گواهي فوت به اپراتور مراجعه و درخواست سوزاندن يا فسخ امتياز ثبت شود.
مرحله ۴: مراجعه حضوري به اپراتور و انتقال نهايي سند- پس از آماده شدن مدارك و بررسي تسويه بدهي، سيم‌كارت قبلي غيرفعال شده و پوكه جديد به نام مالك جديد تحويل داده مي‌شود.
در صورت پيگيري نكردن سيم كارت متوفي چه اتفاقي مي‌افتد؟
در صورت مراجعه نكردن براي تعيين تكليف خط براساس زمانبندي تعيين شده در پيامك اطلاع‌رساني، دو هفته بعد از ارسال پيامك، خط يك طرفه مي‌شود و ۱۷ روز بعد سيم كارت به‌طور كامل قطع و از دسترس خارج مي‌شود؛ لذا به منظور جلوگيري كردن از اين اتفاق و از بين رفتن دارايي‌هاي ارتباطي فرد متوقي بهتر است هرچه سريع‌تر نسبت به تعيين تكليف خط و سيم كارت وي اقدام كنيد. بي‌ترديد سيم كارت متوفي جزو اموال قابل ارث هستند و استفاده يا انتقال آن بدون رعايت مراحل قانوني مي‌تواند مشكلات حقوقي ايجاد كند. به اعتقاد كارشناسان حقوقي، درصورت فروش سيم كارت متوفي، رضايت همه وراث الزامي است و چنانچه توافقي در كار نباشد، هر يك از وراث مي‌توانند از دادگاه درخواست فروش سيم‌كارت را به صورت مزايده داشته باشند و مبلغ حاصله بر اساس سهم‌الارث تقسيم شود. همچنين، يكي از وراث مي‌تواند پس از قيمت‌گذاري، سهم ساير وراث را پرداخته و مالكيت سيم كارت را به نام خود منتقل كند. به گزارش ايسنا، مطابق بند (ذ) ماده ۸۵ قانون برنامه هفتم به منظور پيشگيري از وقوع جرايم مرتبط با سيم‌كارت‌هاي تلفن همراه يا شناسه‌هاي مخابراتي معادل آن، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات مكلف است راساً يا حسب اعلام قوه قضاييه، سيم‌كارت‌هاي متوفيان، اشخاص حقوقي انحلال يافته يا تعطيل شده، اتباع غيرايراني داراي اقامت موقت از كشور خارج شده و زندانيان در طول مدت حضور در زندان را جز در موارد دستور داده شده توسط مقام قضايي، تا زمان تعيين تكليف توسط مالك قانوني يكطرفه يا مسدود كند. مراجع دارنده اطلاعات موضوع اين بند مكلفند اطلاعات لازم را در اختيار وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات قرار دهند.
