چين؛ برنده بزرگ تجارت جهاني؟

صادرات چين در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۳۶.۳ درصد افزايش يافت و مازاد تجاري ماهانه اين كشور را به ۱۳۳.۵ ميليارد دلار رساند؛ تحولي كه نگراني شركاي تجاري پكن درباره عدم‌توازن تجارت جهاني را تشديد كرد. به گزارش خبرنگار مهر، طبق گزارش فايننشال تايمز در ۱۴ اكتبر ۲۰۲۶، صادرات چين در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۶.۳ درصد افزايش يافته است. رقمي كه از رشد ۲۵ درصدي ماه آگوست بيشتر بود و از پيش‌بيني ۲۵.۷ درصدي اقتصاددانان شركت‌كننده در نظرسنجي بلومبرگ فراتر رفت. داده‌هاي اداره كل گمرك چين مبناي اين گزارش بوده است. رويترز نيز در گزارشي در ۱۴ اكتبر اعلام كرد واردات چين در همين ماه ۳۱ درصد افزايش يافته است؛ در حالي كه اقتصاددانان رشد ۲۴.۵ درصدي را پيش‌بيني كرده بودند. با وجود رشد واردات، افزايش صادرات باعث شد مازاد تجاري ماهانه چين به ۱۳۳.۵۳ ميليارد دلار برسد؛ در حالي كه اين رقم در آگوست ۱۱۹.۱ ميليارد دلار بود. مازاد تجاري چين در ۹ ماه نخست سال جاري ميلادي به حدود ۹۳۸ ميليارد دلار رسيده است. اين روند، احتمال عبور مازاد تجاري سالانه چين از ركورد حدود ۱.۱۹ تريليون دلاري سال ۲۰۲۵ را افزايش داده است. رشد تقاضاي جهاني براي تجهيزات مرتبط با هوش مصنوعي، نيمه‌رساناها و تجهيزات پردازش داده از عوامل مهم افزايش صادرات چين بوده است. فايننشال تايمز گزارش داده است كه كالاهاي مرتبط با هوش مصنوعي، شامل تراشه‌ها و تجهيزات پردازش خودكار داده، در سپتامبر ۱۷.۹ درصد از كل صادرات چين را تشكيل دادند و حدود ۱۳ واحد درصد از رشد صادرات را توضيح دادند؛ سهمي كه از ۱۱.۳ واحد درصد در آگوست بيشتر بود. ارزش صادرات نيمه‌رساناهاي چين در سپتامبر نسبت به سال قبل ۱۳۶ درصد افزايش يافته، اما حجم صادرات تنها يك درصد رشد كرده است. اين اختلاف نشان مي‌دهد افزايش قيمت تراشه‌ها نقش مهمي در رشد ارزش صادرات داشته و نبايد رشد ارزش دلاري را معادل افزايش مشابه در توليد فيزيكي دانست. همچنين داده‌هاي گمركي چين كه رويترز گزارش كرده است، از افزايش ۱۰۸.۱ درصدي ارزش صادرات نيمه‌رساناها در ۹ ماه نخست سال حكايت دارد. صادرات تجهيزات پردازش خودكار داده و قطعات آن نيز در همين دوره ۵۴.۶ درصد افزايش يافته است.
    ركورد مازاد تجاري چين با اتحاديه اروپا
افزايش صادرات چين به بازارهاي خارجي در تجارت اين كشور با اتحاديه اروپا نيز منعكس شده است. بلومبرگ در گزارشي در ۱۴ اكتبر اعلام كرد: مازاد تجارت كالايي چين با اتحاديه اروپا در سپتامبر به ۳۴.۸ ميليارد دلار رسيده است؛ رقمي كه نزديك به ۲۱ درصد بيشتر از مدت مشابه سال قبل بود. رويترز نيز در گزارش ۱۵ اكتبر خود درباره نشست رهبران اتحاديه اروپا در بروكسل نوشت: كسري تجارت كالايي اتحاديه اروپا با چين در سال ۲۰۲۵ به ۳۶۰ ميليارد يورو رسيده است. رهبران اروپايي در اين نشست درباره افزايش صادرات چين، هزينه‌هاي انرژي و ابزارهاي حمايت از صنايع داخلي گفت‌وگو كردند. اختلافات تجاري دو طرف در شرايطي ادامه دارد كه اتحاديه اروپا نگران فشار واردات كالاهاي چيني بر توليدكنندگان داخلي خود است. خودرو، فولاد، مواد شيميايي و ماشين‌آلات از جمله بخش‌هايي هستند كه در بحث‌هاي مربوط به عدم‌توازن تجاري اهميت دارند. بر اساس گزارش‌هاي منتشرشده، پكن و بروكسل همچنين درباره سازوكارهايي براي مديريت واردات خودروهاي هيبريدي چين به اروپا به تفاهم رسيده‌اند. با اين حال، اين توافق به معناي حل كامل اختلافات تجاري دو طرف نيست. افزايش صادرات در شرايطي رخ داده كه اقتصاد داخلي چين همچنان با ضعف تقاضا و مشكلات بخش مسكن روبه‌رو است. از اين رو، صادرات نقش مهمي در حفظ فعاليت كارخانه‌ها و حمايت از رشد اقتصادي اين كشور ايفا مي‌كند. آسوشيتدپرس در گزارشي در ۱۴ اكتبر نوشت: رشد صادرات چين به افزايش نگراني شركاي تجاري اين كشور درباره فشار كالاهاي چيني بر صنايع داخلي آنها منجر شده است. در همين گزارش، به رشد صادرات كالاهاي فناوري‌محور و افزايش مازاد تجاري چين در كنار ضعف نسبي مصرف و سرمايه‌گذاري داخلي اشاره شده است. با اين حال، تداوم رشد صادرات به شرايط تقاضاي جهاني، چرخه سرمايه‌گذاري در هوش مصنوعي، قيمت محصولات فناوري و سياست‌هاي تجاري كشورهاي واردكننده وابسته است. تشديد تعرفه‌ها يا محدوديت‌هاي وارداتي مي‌تواند در ادامه بر جريان كالا و زنجيره‌هاي تامين اثر بگذارد. در مجموع، آمار سپتامبر نشان مي‌دهد چين همچنان از ظرفيت بالايي در توليد و صادرات برخوردار است، اما افزايش مازاد تجاري اين كشور مي‌تواند اختلافات با شركاي اصلي را تشديد كند. مساله اصلي براي اقتصاد چين در ماه‌هاي آينده، حفظ رشد صادرات در كنار تقويت تقاضاي داخلي و مديريت تنش‌هاي تجاري خواهد بود.