تقابل نقدينگي و هراس در بورس
بازار سهام در پايان آخرين روز كاري هفته، نمايشي تمامعيار از آسيب به اعتماد در برابر ريسكهاي سيستماتيك و زيرساختي را به نمايش گذاشت.
بازار سهام در پايان آخرين روز كاري هفته، نمايشي تمامعيار از آسيب به اعتماد در برابر ريسكهاي سيستماتيك و زيرساختي را به نمايش گذاشت. بورس كه طي روزهاي گذشته و با دست عوامل مختلفي چون انتظارات تورمي و عوامل اينچنيني در مسير فتح كانالهاي جديد گام برميداشت؛ اما در پايان معاملات چهارشنبه با چرخشي قابلتوجه، تن به افتي معنادار داد و از محدودههاي ركوردشكن خود عقب نشست.
اين عقبگرد سنگين در شرايطي رقم خورد كه دلار در بازار غيررسمي با جهشهاي ساعتي در حال ثبت سقفهاي تاريخي جديد است؛ باتجربه اين ركوردشكنيها يك ريسك ديگر به نام اختلال در سامانه معاملات يا همان دسته معاملات روي بازار سايه انداخته و باعث شده كه نقدينگي بهصورت موقت از بازار خارج شده و سرمايهگذاران در حال حركت به پناهگاهي امنتر باشند.
كابوس هسته معاملات در بورس
روند معاملات در روز سهشنبه با استقبال پرشور خريداران، ثبت نماگرهاي سبزپوش و ركوردهاي تازه آغاز شد و حتي شاخص به محدود ۶.۷ ميليوني رسيد. برآوردها حاكي از تداوم ورود نقدينگي حقيقي و چرخش پول ميان گروههاي بزرگ بود، اما درست در ميانههاي وقت دادوستد، سناريو كاملاً تغيير كرد. اختلال ناگهاني و توقف عملكرد در هسته معاملات، فرايند سفارشگذاري را فلج كرد و معاملهگراني را كه با استراتژيهاي كوتاهمدت يا تحليلهاي تكنيكال در صفوف خريد نشسته بودند، با شوك مواجه ساخت.
اين اختلال فني در شرايطي رخ داد كه جريان تقاضا در بيشترين مقدار خود قرار داشت؛ بر اثر اين قفلشدگي، رفتار معاملهگران به سرعت از خوشبيني محتاطانه به ترس از عدم نقدشوندگي تغيير فاز داد و با بازگشايي ناقص سامانه، موج سنگين عرضهها بازار را يكپارچه سرخپوش كرد. كارشناسان بازار سرمايه اين رويداد را تنها يك نقص فني ساده ارزيابي نميكنند؛ بلكه تأكيد دارند تكرار زنجيرهاي اين قبيل اختلالات زيرساختي، در ميانمدت مستقيماً پايه اعتماد عمومي سرمايهگذاران را نشانه ميرود و امنيت رواني دادوستدها را نابود ميسازد. از سوي ديگر، آنچه نااميدي فعالان بازار را در آغاز معاملات روز چهارشنبه دوچندان كرد، سكوت و عدم شفافسازي دقيق، فني و بهموقع از سوي متوليان نظارتي و اجرايي بازار بود. معاملهگراني كه انتظار داشتند ابعاد دقيق اين نقص فني بررسي و ضمانتهاي لازم براي روانسازي معاملات ارايه شود، با ابهام محض روبرو شدند و همين مساله به عقبنشيني گسترده خريداران دامن زد.
سايه سنگين جنگ روي بازار
همزمان با ضعفهاي عميق زيرساختي بازار، جبهه متغيرهاي كلان و ژئوپليتيك نيز تشنج بيسابقهاي را تجربه كرد. سهشنبهشب، گزارشها از وقوع درگيريها و اقدامات تهاجمي ارتش امريكا در سواحل و مناطق جنوبي كشور حكايت داشت. بر اساس گزارشهاي رسانهاي و محلي، صداي رشتهانفجارهايي پياپي در شهرهاي چابهار و كنارك در استان سيستان و بلوچستان به گوش رسيد؛ رسانهها از شنيدهشدن دستكم ۶ انفجار مهيب در حوالي كنارك خبر دادند. اين گزارشها همچنين به انتشار اخباري از وقوع انفجار در نوار ساحلي جنوبي قشم، محدوده فرودگاه قشم، بندرعباس و حوالي سيريك اشاره دارند مستقيماً پايه اعتماد عمومي سرمايهگذاران را نشانه ميرود و امنيت رواني دادوستدها را نابود ميسازد. از سوي ديگر، آنچه نااميدي فعالان بازار را در آغاز معاملات روز چهارشنبه دوچندان كرد، سكوت و عدم شفافسازي دقيق، فني و بهموقع از سوي متوليان نظارتي و اجرايي بازار بود. معاملهگراني كه انتظار داشتند ابعاد دقيق اين نقص فني بررسي و ضمانتهاي لازم براي روانسازي معاملات ارايه شود، با ابهام محض روبرو شدند و همين مساله به عقبنشيني گسترده خريداران دامن زد.
همزمان با ضعفهاي عميق زيرساختي بازار، جبهه متغيرهاي كلان و ژئوپليتيك نيز تشنج بيسابقهاي را تجربه كرد. سهشنبهشب، گزارشها از وقوع درگيريها و اقدامات تهاجمي ارتش امريكا در سواحل و مناطق جنوبي كشور حكايت داشت. بر اساس گزارشهاي رسانهاي و محلي، صداي رشتهانفجارهايي پياپي در شهرهاي چابهار و كنارك در استان سيستان و بلوچستان به گوش رسيد؛ رسانهها از شنيدهشدن دستكم ۶ انفجار مهيب در حوالي كنارك خبر دادند. اين گزارشها همچنين به انتشار اخباري از وقوع انفجار در نوار ساحلي جنوبي قشم، محدوده فرودگاه قشم، بندرعباس و حوالي سيريك اشاره دارند.
اين تحولات در پي سلسله اقدامات تنشزاي نيروهاي امريكايي در منطقه تشديد شد؛ از جمله گزارشهايي كه پيشتر در ۱۰ شهريور از هدف قرارگرفتن يك جشن ازدواج در جنوب كشور و شهادت چهار تن از مهمانان اين مراسم حكايت داشت. عمق اين تحولات زماني بيشتر نمايان شد كه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با انتشار اطلاعيه شماره ۶ خود، ضمن تشريح ابعاد فجايع انساني ناشي از حملات متجاوزان در مناطقي نظير ميناب، لامرد و حمله به مراسم ازدواج در شهرستان سيريك، از پاسخ متقابل و قاطع رزمندگان نيروي زميني سپاه از تلاطمهاي ژئوپليتيك و پيامدهاي آن بر زنجيره توليد، تجارت خارجي و متغيرهاي كلان اقتصادي دارند، در مواجهه با اخبار درگيريها موضعي كاملاً تدافعي اتخاذ كردند. در اين اتمسفر، نااطميناني مضاعف ناشي از آسيبپذيري سامانه معاملات در كنار هراس از ورود به يك چرخه فرسايشي از نبردهاي منطقهاي، اجازه نداد حباب منفي داراييها از محل رشد نرخ برابري ارز تعديل شود. تالار شيشهاي در نهايت هفته را با سايهاي سنگين از ابهام، قفل نقدينگي در برخي نمادها و چشمانتظاري معاملهگران نسبت به تحولات امنيتي و تصميمات احتمالي نهاد ناظر براي مديريت هيجانات پايان داد.
بازار از دريچه معاملات
معاملات بورس تهران در آخرين روز كاري هفته، شاهد يكي از پرنوسانترين تقويمهاي معاملاتي اخير بود. روزي كه با توفاني از فشار فروش آغاز شد، اما در نهايت با نمايش قدرت تقاضا در نيمه دوم، بخش مهمي از هيجانات منفي تخليه شد. اگرچه در پايان وقت، كفه ترازو همچنان به نفع فروشندگان سنگيني ميكرد، اما روند معاملات در دقايق پاياني، پيام مهمي را براي معاملهگران مخابره كرد، بازار در حال فاصله گرفتن از فاز وحشت مطلق و ورود به فاز ارزيابي واقعبينانه است.
شاخص كل بورس در پايان معاملات با افتي ۷۹ هزار و ۹۶۸ واحدي، معادل ۱.۲۱ درصد كاهش، در كانال ۶ ميليون و ۵۰۳ هزار واحدي متوقف شد. اين در حالي است كه نماگر كل در ابتداي صبح، سقوطي بالغ بر ۱۵۱ هزار واحد را تجربه كرده بود؛ اين بازگشتِ نيمهمسير، نشاندهنده فعاليت خريداران و حضور دوباره نقدينگي در نمادهاي ارزنده است. شاخص كل هموزن نيز با كاهش ۱.۴۶ درصدي، در سطح يك ميليون و ۷۹۸ هزار واحد ايستاد كه نشان ميدهد فشار فروش در كليت بازار، بهويژه در ميانسهمها و شركتهاي كوچكتر، همچنان پابرجاست.
يكي از نكات كليدي و اميدواركننده معاملات روز چهارشنبه، تداوم گردش بالاي نقدينگي بود. ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي به بيش از ۴۰.۵ هزار ميليارد تومان رسيد. ثبت اين رقم در روزي كه بازار با اصلاح مواجه است، تأكيد ميكند كه بازار سرمايه نه تنها با ركود معاملاتي روبرو نيست، بلكه تقابل عرضه و تقاضا در سطوح قيمتي فعلي بسيار فعال و جدي است. حجم معاملات نيز با عدد ۱۲۱.۲ ميليارد سهم، همچنان در سطح بالايي قرار دارد كه نشاندهنده ورود و خروج فعالانه معاملهگران است.
با اين وجود، فشار خروج پول حقيقي كماكان در سطوح بالايي قرار دارد. طي روز اخير حدود ۵ هزار و ۶۹۹ ميليارد تومان نقدينگي از سوي سهامداران حقيقي از بازار سهام خارج شد و در مقابل، بخشي از اين پول به سمت صندوقهاي درآمد ثابت حركت كرد كه جذب ۱.۰۲ هزار ميليارد تومان توسط اين صندوقها، نشاندهنده رويكرد تدافعي گروهي از سرمايهگذاران در برابر ريسكهاي سياسي و اقتصادي است.
در تحليل تكنيكال جريان پول، سرانه خريد هر كد حقيقي ۸۲.۶ ميليون تومان در برابر سرانه فروش ۱۲۰.۴ ميليون تومان ثبت شد كه خروجي آن، قدرت خريد منفي ۱.۴۶ را رقم زد. هرچند اين عدد بيانگر برتري فروشندگان در مقياس خرد است، اما جمع شدن صفهاي فروش در بسياري از نمادها طي نيمه دوم معاملات، سيگنال مثبتي از تخليه هيجان فروش بود. بازار با ۲۹۸ نماد مثبت در برابر ۵۵۲ نماد منفي، شرايطي متعادلتر از آنچه در ابتدا تصور ميشد را تجربه كرد.
آنچه در معاملات روز چهارشنبه رقم خورد، بيش از آنكه يك سقوط مستمر باشد، يك آزمون ثبات براي بدنه بازار بود. افت ابتدايي شاخص كه ناشي از هراسِ ژئوپليتيك و نااطمينانيهاي جاري بود، با ورود خريداران در نيمه دوم مديريت شد و اين نشان ميدهد كه بازار در قيمتهاي فعلي، خريداراني دارد كه آمادهاند در برابر فشارهاي سياسي قد علم كنند.
براي روزهاي آتي، حفظ اين سطح از تقاضا حياتي است. اگر بازار بتواند در جلسات معاملاتي آينده، تعادل را به سطوح قيمتي بازگرداند و نوسانات را در يك محدوده مشخص كنترل كند، ميتوان اميدوار بود كه اصلاح فعلي، نه به يك سقوط عميق، بلكه به يك استراحت تكنيكال در روند صعودي كلان بازار منجر شود. معاملهگران در حال حاضر بيش از هر چيز به ثبات در تصميمات اقتصادي و پايداري در فضاي ژئوپليتيك چشم دوختهاند؛ مولفههايي كه تعيينكننده جهت حركت بعدي تالار شيشهاي خواهند بود.
