انرژي ارزان مزيت ايران است؛ نه يك ايراد
معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه گفت: بايد ساختارهاي اجرايي و مديريتي كشور را به نحوي طراحي كنيم كه بتوانند اين شرايط را براي چند سال مديريت كنند و در اين ميان، تثبيت وضعيت مردم، اشتغال، فعاليت صنايع و جلوگيري از اختلال در زندگي مردم اهميت زيادي دارد.
معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه گفت: بايد ساختارهاي اجرايي و مديريتي كشور را به نحوي طراحي كنيم كه بتوانند اين شرايط را براي چند سال مديريت كنند و در اين ميان، تثبيت وضعيت مردم، اشتغال، فعاليت صنايع و جلوگيري از اختلال در زندگي مردم اهميت زيادي دارد.
به گزارش ايسنا، محمدرضا واعظ مهدوي اظهار كرد: ما در يك جنگ ظالمانه قرار داريم و تهاجم همهجانبهاي از سوي دو قدرت بزرگ اتمي به كشور ما صورت گرفته است. در اين شرايط، بسيار مهم است كه مديريت و ساختارهاي اجرايي كشور را به نحوي طراحي كنيم كه در برابر اين شرايط منعطف باشند.
وي افزود: در ميانمدت بعيد است وضعيت به شكلي باشد كه بتوان گفت شكست خوردهايم يا پيروز شدهايم. از نظر فيزيكي پيروزي با ماست، اما از نظر رواني طرف مقابل زير بار آن نميرود. بنابراين بايد مديريتهايمان را به شكلي سازمان دهيم كه بتواند اين شرايط را براي يك دوره چندساله، چهار ساله، پنج ساله و كمتر يا بيشتر، تحمل و مديريت كند.
معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه ادامه داد: در چنين شرايطي، تثبيت وضعيت مردم، تثبيت اشتغال و فعال نگه داشتن صنايع به نحوي كه بتوانند كار خود را ادامه دهند و ساختار زندگي تودههاي مردم مختل نشود، بسيار اهميت دارد.
واعظ مهدوي با اشاره به برخي دستاوردهاي سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي در حوزه رفاه اجتماعي گفت: انقلاب اسلامي با شعارها و مفاهيم بالايي به پيروزي رسيد و از ابتداي پيروزي، نهادهاي مختلفي براي بهبود رفاه اجتماعي در كشور شكل گرفت. جهاد سازندگي، حساب ۱۰۰ امام و كميته امداد ايجاد شدند و ساختار شبكه بهداشت و درمان كشور نيز شكل گرفت.
وي افزود: مدارس شبانهروزي سازمان پيدا كردند و ظرفيتهاي اجتماعي رشد و گسترش يافت. در برخي از اين محورها به دستاوردهاي ارزندهاي رسيديم. در حوزه بهداشت و درمان دستاوردهاي ما بسيار ارزنده است و در حوزه آموزش عمومي و شاخص توسعه انساني نيز دستاوردهاي قابل توجهي داشتهايم، اما متأسفانه به محض اينكه به يك دستاورد و موفقيت ميرسيم، ميخواهيم آن را خراب كنيم.
واعظ مهدوي با اشاره به موضوع فقر انرژي اظهار كرد: يكي از دستاوردهاي مهم كشور در سالهاي بعد از پيروزي انقلاب، موضوعي است كه امروزه بسياري از كشورها در آن مشكل دارند و آن «فقر انرژي» است.
وي گفت: در انگلستان گزارشها و مطالعات متعددي درباره آثار فقر انرژي منتشر شده است. مطالعات برخي محققان نشان داده كساني كه در كودكي دچار فقر انرژي هستند، يعني در زمستانهاي سرد آسيب ميبينند، در بزرگسالي جرم بيشتري انجام ميدهند، حضور بيشتري در زندانها دارند و رفتارهاي ضداجتماعي بيشتري از خود نشان ميدهند.
اين كارشناس اقتصادي با تشريح تعاريف مختلف فقر انرژي گفت: در يك تعريف، افرادي كه در پرسشنامهها اعلام ميكنند از هزينههاي انرژي متأثر هستند و پول زيادي بابت انرژي پرداخت ميكنند، در معرض فقر انرژي قرار دارند. در تعريف دوم، كساني كه بيش از ۱۰ درصد هزينه خانوار خود را براي مصارف انرژي پرداخت ميكنند، در معرض فقر انرژي هستند و در تعريف سوم نيز پرداخت هزينههاي انرژي باعث ميشود خانوار از ميانه ۶۰ درصد درآمدي خارج شود. وي افزود: بنابراين، دو شاخص بر اساس درآمد و يك شاخص نيز بر اساس احساس فقر وجود دارد. در تعريف دوم كه راحتتر است، خانوارهايي كه بيش از ۱۰ درصد هزينههاي خود را بابت انرژي پرداخت ميكنند، در معرض فقر انرژي قرار دارند.
واعظ مهدوي با اشاره به وضعيت فقر انرژي در كشورهاي مختلف گفت: در انگلستان، كانادا و بسياري از كشورهاي ديگر جمعيت قابل توجهي در معرض فقر انرژي قرار دارند. در سالهاي مختلف، بيش از ۶۰۰ هزار خانوار در انگلستان در معرض فقر انرژي بودهاند و حدود دو ميليون كودك نيز با اين مساله مواجه بودهاند.
وي ادامه داد: مطالعاتي كه در ايران انجام شده و همچنين گزارشي كه اخيراً درباره شاخص فقر انرژي منتشر شده، نشان ميدهد كه در ايران تقريباً فقر انرژي وجود ندارد. در استان كرمان حدود ۱۱ درصد و در استان سيستان و بلوچستان حدود ۹ درصد هزينه خانوار بابت انرژي پرداخت ميشود. معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه با اشاره به توسعه شبكه برق و گاز در كشور گفت: تقريباً پوشش برق در كشور ما صددرصد شده و برقرساني روستاها و دسترسي به برق در همه روستاها و مناطق كشور فراهم شده است. همچنين در هيچ جاي دنيا شبكه گازرساني مانند ايران شكل نگرفته و روستاييان، اقشار كمبرخوردار و مردم نقاط مختلف كشور به گاز دسترسي دارند.
وي افزود: اگرچه قيمتها در سال ۱۳۹۰ با حذف يارانههاي انرژي بهشدت افزايش پيدا كرد، اما در بررسيهايي كه در سالهاي ۱۳۹۸، ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و سالهاي اخير انجام شده، سهم هزينههاي انرژي در سبد خانوار مجدداً كاهش يافته و به حدود ۱۴ درصد رسيده است و تنها ۳.۵۸ درصد جمعيت هزينه بالاتري بابت انرژي پرداخت ميكنند.
واعظ مهدوي تأكيد كرد: انرژي ارزان در كشور ما يك مزيت است؛ اين موضوع عيب يا ايراد نيست، بلكه يك زمينه رفاهي است كه براي مردم فراهم شده است. مردم روستاهاي ما اكنون انرژي خود را بهراحتي تأمين ميكنند.
وي گفت: نفت و منابع كشور متعلق به خود مردم است. اين منابع، انفال و مشاع هستند و مردم كشور در آنها سهم دارند و از اين سهم استفاده ميكنند. ما در كشور يك قدم برداشتيم تا يكي از منابع ارزشمند ثروت ملي به خود مردم برسد؛ چرا ميخواهيد آن را قطع يا گران كنيد؟
واعظ مهدوي با انتقاد از برخي روشهاي تأمين درآمد دولت اظهار كرد: انرژي ارزان امروز يك زمينه رفاهي براي مردم است و اين انرژي وجود دارد و مشكلي هم ايجاد نكرده است. قرار نيست وزارت نفت، شركت نفت يا هر دستگاه ديگري براي خودش درآمد كسب كند.
وي افزود: اولين اصل ماليه عمومي اين است كه تنها درآمد مشروع دولتها، درآمد مالياتي است. كسب درآمد از محل فروش ارز، خلاف و آسيب است. درآمدزايي از محل خودگرداني بيمارستانها و هزينههاي بهداشتي و درماني نيز كار اشتباهي بوده است. كسب درآمد از محل ثبتنام دانشآموزان غلط است.
اين كارشناس اقتصادي ادامه داد: جرايم براي بازدارندگي است، نه براي درآمد دولت. كسب درآمد از محل جرايم، درآمدي خلاف است. دولت بايد زمينههاي كار و اشتغال را فراهم كند، مشاغل فعال شوند، كارخانهها كار كنند و خدمات ارايه شود و دولت ماليات آنها را دريافت كند.
وي با بيان اينكه درآمدهاي گمركي نيز نبايد با هدف تأمين كسري بودجه افزايش پيدا كند، گفت: حتي گمركات و درآمدهاي گمركي براي تنظيم بازار و دادن مجوز واردات هستند، نه اينكه سود بازرگاني و درآمد گمركي افزايش يابد تا كسري بودجه دولت تأمين شود. همه اينها خلاف اصول ماليه عمومي و نظام بودجه است.
واعظ مهدوي اظهار كرد: تأمين كسري بودجه از محل بالا بردن نرخ ارز، افزايش واردات و سود بازرگاني و گمرك، جرايم، يارانه سوخت و افزايش تعرفهها، روشهاي نادرستي است. اين اقدامات در واقع دزدي از جيب مردم و نشاندهنده ضعف توان مديريت، برنامهريزي و بودجه است.
وي تأكيد كرد: نبايد دستاوردي را كه در كشور در زمينه نبود فقر انرژي و فراهم شدن رفاه انرژي ايجاد شده، فداي كسري بودجه كنيم.
معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه با اشاره به نحوه انعكاس افزايش قيمت انرژي در افكار عمومي گفت: در گزارشهايي كه در تلويزيون ارايه ميشود، گفته نميشود كه ميخواهيم اين پول را براي كسري بودجه افزايش دهيم، بلكه گفته ميشود اين پول متعلق به خانوارهاست. بنابراين، افزايش هزينهها لزوماً به معناي تأمين كسري بودجه نيست.
وي افزود: اخيراً در جلسهاي، يكي از مسوولان ميگفت با سازمان برنامه درباره ۱۴ ميليارد دلار اختلاف نظر داشته است. ما گفتيم اين ۱۴ ميليارد دلار بايد از ابتدا تا انتهاي زنجيره يارانه قرار گيرد و به جاي نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان، با نرخ بالاتري محاسبه شود، اما در نهايت رقم پايينتري مطرح شده بود. من گفتم همان ۱۴ ميليارد دلار؛ دقيقاً نكته همين است.
واعظ مهدوي ادامه داد: متأسفانه هميشه اينگونه به دولتها گفته ميشود كه اين منابع را هدفمند و جابهجا ميكنيم و پول را بابت يارانه، كالا و بهبود شرايط زندگي پرداخت خواهيم كرد، اما عملاً اين مسير درست و قابل قبول نيست. وي گفت: برنامه نشان ميدهد هر ريالي كه دولت از محل افزايش نرخ ارز يا افزايش قيمتها درآمد كسب ميكند، ميتواند به پيدايش كسري با ضريب ۳.۲ تا ۳.۵ برابر منجر شود. بنابراين، اين روشها فقط بحران ايجاد ميكنند و بحران را ناپايدارتر ميسازند.
واعظ مهدوي در پايان پيشنهاد كرد: بايد نبود فقر انرژي در كشور و فراهم بودن رفاه انرژي را يك دستاورد ارزنده تلقي كنيم و اجازه ندهيم اين دستاورد به دليل كسري بودجه يا سياستهاي نادرست از بين برود.
