راهکار حل معضل بنزین بازگشت به تفاهمنامه ایران و آمریکاست
لحظه حقیقت کجاست؟- لحظه حقیقت اکنون اینجاست که راهکار اساسی را چیزی جز بازگشت به تفاهمنامه نمیداند. تفاهمنامهای که با صلاحدید و خرد جمعی نظام و با درایت و نیکاندیشی و تیزبینی مسوولان تهیه شد و به امضای مسعود پزشکیان، رییسجمهور کشور رسید. در چند روز اجرای تفاهمنامه، محاصره دریایی برداشته شده و تحریمهای نفتی و بانکی ایران برای مدت ۶۰ روز بهطور کامل لغو شده بود. اکنون نیز راهکار خرد و اندیشه و دریافت لحظه حقیقت، چیزی جز بازگشت به همان تفاهمنامه نیست.
علی آهنگر در یادداشتی با عنوان «قیمت بنزین لحظه حقیقت!» در روزنامه اعتماد نوشت: «لحظه حقیقت» یک استعاره تحلیلی است. این استعاره در حوزههای مختلف از سیاست و جنگ گرفته تا دیپلماسی و مدیریت بحران، برای توصیف نقطه آزمون نهایی یک راهبرد به کار گرفته میشود. لحظه تعیینکنندهای که نتیجه واقعی یک موقعیت یا وضعیت آشکار میشود؛ جایی که دیگر حرف و تصور و سخنرانی کافی نیست، لحظهای که باید اقدام کرد و تصمیم گرفت. « سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی/ به عمل کار برآید، به سخندانی نیست...» در سیاست و استراتژی، لحظه حقیقت به نقطهای تعیینکننده گفته میشود که در آن یک بازیگر سیاسی یا یک راهبرد، ناچار است توان واقعی خود را در عمل نشان دهد تا مشخص شود که وعدهها، تهدیدها و محاسبات پیشین تا چه اندازه واقعی و موثر بودهاند. این لحظه میتواند هنگام یک بحران، تصمیم سرنوشتساز یا اجرای یک اقدام مهم رخ دهد. به بیان ساده، لحظه حقیقت جایی است که فاصله میان استراتژی روی کاغذ و نتیجه در صحنه عمل، آشکار میشود.
در بحران انرژی و افزایش قیمت بنزین، لحظه حقیقت زمانی است که دیگر نمیتوان مساله را صرفا با وعده، سیاستهای موقت کنترل دستوری یا روشهای تاکتیکی مدیریت کرد. باید میان گزینههای دشوار مانند افزایش قیمت یا تغییر در استراتژی و راهبردهای کلان یکی را برگزید. در چنین شرایطی، لحظه حقیقت فقط زمان اعلام قیمت جدید نیست، بلکه نقطهای است که در آن هوشمندی و درایت و میزان درک قوه عاقله نظام تصمیمساز و تصمیمگیر در بوته آزمون گذاشته میشود. زمانی که اعلام شد از بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد، بنزین به قیمت هر لیتر ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در ۲۰۴ جایگاه عرضه سوخت در استان کرمان اجرا خواهد شد، حواشی ایجاد شد. هر چند که در اعلامهای بعدی از اجرای آن جلوگیری شد. ماشینحسابها خیلی زود به کار افتاد: قیمت ۳۰ لیتر بنزین چقدر و قیمت ۵۰ لیتر آن چقدر میشود؟ برای یک باک بنزین چقدر باید هزینه کرد و با آن تا کجا و چند روز میتوان دوام آورد؟ بعدا معلوم شد این نرخ ۸۷۲۰۰ تومان بر مبنای فوب خلیجفارس و قیمت واردات بنزین بر پایه نرخ دلار محاسبه شده است. اما اعلام نشد که قیمت ۸۷۲۰۰ تومان را بر اساس چه نرخ مشخصی از دلار محاسبه شده، اما این رقم را به عنوان «قیمت واردات» برای بنزین خارج از سهمیه در یکی از سناریوها مطرح شد.
در سناریوهای سهگانه ارایه شده ، دو مورد دیگر آن فروش بنزین موجود به همین قیمت و تقسیم بنزین بین همه افراد کشور است، به دو نکته اساسی توجه نشدهاست: نخست آنکه تکلیف ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر قاچاق روزانه سوخت که حتی شخص آقای رییسجمهور بارها به آن پرداختهاند، چه میشود؟ آیا هیچ نهاد یا ارگانی نیست که بتواند جلوی این قاچاق گسترده و سازمانیافته را بگیرد؟ جلوگیری از این قاچاق آیا خودبهخود مساله کمبود بنزین را حل نمیکند؟ و دوم اینکه تاثیر افزایش بهای بنزین بر قیمت دلار را نادیده گرفتهشدهاست. یک برآورد تقریبی افزایش ۱۰ تا ۲۵ درصدی نرخ دلار در کوتاهمدت را کاملا محتمل میداند. مثلا اگر نرخ کنونی دلار را حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان در نظر بگیریم، میتواند به محدوده ۱۸۰ تا۲۱۰ هزار تومان هم برسد. وقتی دلار افزایش یافت، نرخ واردات بر مبنای فوب هم بار دیگر افزایش مییابد و قیمت اضافه شده بنزین خیلی زود بیاثر میشود؛ چنانکه در سالهای گذشته همین اتفاق افتاد و این دور تسلسل، بیحاصل بودن خود را در تجربه نشان داده است.
لحظه حقیقت کجاست؟- لحظه حقیقت اکنون اینجاست که راهکار اساسی را چیزی جز بازگشت به تفاهمنامه نمیداند. تفاهمنامهای که با صلاحدید و خرد جمعی نظام و با درایت و نیکاندیشی و تیزبینی مسوولان تهیه شد و به امضای مسعود پزشکیان، رییسجمهور کشور رسید. در چند روز اجرای تفاهمنامه، محاصره دریایی برداشته شده و تحریمهای نفتی و بانکی ایران برای مدت ۶۰ روز بهطور کامل لغو شده بود. اکنون نیز راهکار خرد و اندیشه و دریافت لحظه حقیقت، چیزی جز بازگشت به همان تفاهمنامه نیست.
