LPG؛ سوختي ارزانتر و پاكتر از بنزين اما با موانع زيرساختي
LPG در صورت توسعه جايگاهها و استانداردهاي ايمني، ميتواند بخشي از بار مصرف بنزين را كم كند و هزينه سوخت را براي خانوار و ناوگان كاهش دهد.
LPG در صورت توسعه جايگاهها و استانداردهاي ايمني، ميتواند بخشي از بار مصرف بنزين را كم كند و هزينه سوخت را براي خانوار و ناوگان كاهش دهد.
به گزارش مهر، گاز مايع يا LPG سالهاست كه در بسياري از كشورها به عنوان يكي از سوختهاي جايگزين بنزين در حملونقل سبك و ناوگان شهري مطرح است. دليل اين توجه فقط قيمت پايينتر نيست؛ LPG از نظر فني نيز چند مزيت مهم دارد كه آن را براي برخي كاربردها به گزينهاي قابلاتكا تبديل ميكند. نخستين مزيت، كيفيت احتراق بهتر در موتورهاي مناسبسازيشده است. LPG عدد اكتان بالاتري از بنزين دارد و همين ويژگي باعث ميشود پديده ناك يا ضربه موتور كاهش يابد. در عمل، اين مساله به احتراق نرمتر، عملكرد پايدارتر و در برخي موارد بهبود راندمان در موتورهاي سازگار منجر ميشود. از اين رو، LPG در خودروهايي كه براي استفاده از اين سوخت تبديل شدهاند، ميتواند تجربه رانندگي قابل قبول و كمصداتري ايجاد كند. مزيت ديگر، آلايندگي كمتر است. LPG نسبت به بنزين گوگرد بسيار كمتري دارد و در فرآيند احتراق، معمولاً دوده، ذرات معلق و بخشي از آلايندههاي سمي خروجي را كمتر توليد ميكند. اين موضوع در شهرهاي بزرگ كه با معضل آلودگي هوا روبرو هستند، اهميت ويژهاي دارد. كاهش انتشار هيدروكربنهاي نسوخته و منواكسيدكربن نيز از ديگر مزيتهاي زيستمحيطي LPG به شمار ميرود. به همين دليل، در بسياري از سياستهاي انرژي، اين سوخت به عنوان گزينهاي بينابيني براي گذار از سوختهاي آلايندهتر به سوختهاي پاكتر ديده ميشود. از منظر فني، LPG رسوب كمتري نسبت به بنزين در محفظه احتراق و سامانه سوخترساني ايجاد ميكند. همين موضوع ميتواند به تميزتر ماندن موتور و كاهش برخي هزينههاي نگهداري كمك كند. البته اين مزيت زماني معنا پيدا ميكند كه خودرو بهدرستي تبديل شده باشد و تجهيزات ايمني و تنظيمات موتور مطابق استاندارد نصب شده باشند. در غير اين صورت، استفاده غيراصولي از LPG ميتواند به افت كارايي يا حتي خطرات ايمني منجر شود. با اين حال، LPG يك محدوديت مهم هم دارد: چگالي انرژي آن از بنزين كمتر است. به بيان ساده، با مصرف يك حجم برابر، پيمايش كمتري نسبت به بنزين به دست ميآيد. بنابراين هرچند قيمت تمامشده هر ليتر LPG پايينتر است، اما مقايسه اقتصادي آن بايد براساس هزينه هر كيلومتر انجام شود، نه فقط قيمت هر ليتر. اين نكته براي ناوگان حملونقل و خودروهاي پرتردد بسيار مهم است و نبايد در تحليلها ناديده گرفته شود. از نظر اقتصادي، جذابترين ويژگي LPG قيمت پايينتر آن نسبت به بنزين است. در كشورهايي كه LPG بهصورت گسترده عرضه ميشود، اين اختلاف قيمت ميتواند به كاهش محسوس هزينه سوخت خانوارها، تاكسيها، وانتها و خودروهاي پركاركرد منجر شود. براي رانندهاي كه روزانه مسيرهاي طولاني طي ميكند، صرفهجويي ماهانه حاصل از مصرف LPG ميتواند قابل توجه باشد و حتي هزينه اوليه تبديل خودرو را در مدت زمان معقولي جبران كند. اين مزيت فقط در سطح مصرفكننده خلاصه نميشود. براي دولتها نيز توسعه LPG ميتواند ابزار مديريت تقاضاي بنزين باشد. كاهش مصرف بنزين به معناي فشار كمتر بر واردات، يارانه، ذخاير استراتژيك و شبكه توزيع است. در شرايطي كه بازار سوخت با محدوديتهاي ارزي، نوسان قيمت جهاني و الزامات امنيت انرژي مواجه است، تنوعبخشي به سبد سوخت يك امتياز راهبردي محسوب ميشود. از اين منظر، LPG ميتواند بخشي از فشار را از روي بنزين بردارد و انعطاف بيشتري به سياستگذار انرژي بدهد. در بخش حملونقل عمومي و ناوگان پرتردد، مزيت اقتصادي LPG بيشتر ديده ميشود. تاكسيها، خودروهاي خدماتي و برخي وسايل نقليه سبك كه مصرف روزانه بالايي دارند، بيشترين بهره را از اختلاف قيمت سوخت ميبرند. اما اين مزيت مشروط به وجود زيرساخت مناسب است. اگر جايگاه عرضه محدود باشد يا دسترسي پايدار وجود نداشته باشد، صرفهجويي اقتصادي به سرعت تحتالشعاع هزينه زمان، صف و دشواري سوختگيري قرار ميگيرد. هزينه تبديل خودرو نيز عامل مهم ديگري است. نصب مخزن، شيرآلات، تجهيزات ايمني و كيت تبديل، هزينه اوليهاي ايجاد ميكند كه بايد در محاسبه اقتصادي ديده شود. براي خودروهاي كمكاركرد، اين هزينه ممكن است بهصرفه نباشد؛ اما براي ناوگانهاي پرتردد، بازگشت سرمايه معمولاً سريعتر است. بنابراين LPG بيشتر براي مصرفكنندهاي جذاب است كه پيمايش بالا، دسترسي به جايگاه مناسب و امكان نگهداري استاندارد داشته باشد. در كنار اقتصاد مصرفكننده، LPG از منظر اقتصاد انرژي نيز اهميت دارد. اين سوخت ميتواند به استفاده بهينهتر از محصولات جانبي پالايش و پتروشيمي كمك كند و بهجاي سوزاندن يا كمارزشماندن بخشي از توليدات هيدروكربني، به يك حامل انرژي كاربردي تبديل شود. اين موضوع براي كشورهايي كه به زنجيره نفت و گاز وابستهاند، يك مزيت صنعتي و سياستي نيز به شمار ميرود. در جمعبندي بايد گفت LPG از نظر فني سوختي پاكتر، با عدد اكتان بالاتر و آلايندگي كمتر از بنزين است و از نظر اقتصادي نيز در صورت قيمتگذاري درست و زيرساخت مناسب، ميتواند هزينه سوخت را كاهش دهد. با اين حال، محدوديت پيمايش، نياز به مخزن مجزا، الزامات ايمني و نبود شبكه توزيع گسترده، مانع اصلي توسعه آن است. بنابراين LPG در عمل بيشتر يك سوخت مكمل و راهبردي است تا جايگزيني كامل براي بنزين؛ سوختي كه اگر زيرساخت و سياستگذاري آن فراهم شود، هم به اقتصاد خانوار كمك ميكند و هم به كاهش فشار بر بازار بنزين كمك خواهد كرد.
