«اسليو» يا« بايپس»؛ انتخاب روش درمان چاقي به شرايط هر بيمار بستگي دارد
چاقي ديگر تنها يك مساله ظاهري يا دغدغهاي مربوط به تناسب اندام نيست؛ اين بيماري مزمن امروز به يكي از مهمترين تهديدهاي سلامت عمومي در جهان و ايران تبديل شده است.
تعادل|
چاقي ديگر تنها يك مساله ظاهري يا دغدغهاي مربوط به تناسب اندام نيست؛ اين بيماري مزمن امروز به يكي از مهمترين تهديدهاي سلامت عمومي در جهان و ايران تبديل شده است. افزايش شيوع اضافهوزن و چاقي در سالهاي اخير، همزمان با تغيير سبك زندگي، كاهش فعاليت بدني، تغذيه نامناسب و افزايش استرسهاي روزمره، باعث شده ميليونها نفر در معرض ابتلا به بيماريهايي مانند ديابت نوع۲، فشار خون بالا، بيماريهاي قلبي و عروقي، كبد چرب، اختلالات اسكلتي ـ عضلاني و حتي برخي سرطانها قرار گيرند.
در ميان روشهاي مختلف جراحي چاقي، دو تكنيك «اسليو معده» و «بايپس معده» بيش از ساير روشها شناخته شدهاند و سالانه هزاران بيمار در سراسر جهان تحت اين اعمال جراحي قرار ميگيرند. با اين حال، بسياري از افراد تصور ميكنند اين دو روش تفاوت چنداني با يكديگر ندارند يا يكي از آنها بهطور مطلق از ديگري بهتر است. همين برداشت نادرست سبب ميشود برخي بيماران تنها بر اساس تجربه اطرافيان يا اطلاعات منتشرشده در فضاي مجازي براي انتخاب نوع جراحي تصميم بگيرند؛ تصميمي كه ميتواند با شرايط جسماني و نيازهاي واقعي آنها همخواني نداشته باشد.
متخصصان تأكيد ميكنند انتخاب نوع جراحي بايد كاملاً فردمحور و بر پايه ارزيابي دقيق پزشكي انجام شود؛ زيرا عواملي مانند شاخص توده بدني، ابتلا به ديابت، رفلاكس معده، وضعيت متابوليك، سابقه بيماريهاي گوارشي، عادات غذايي و شرايط عمومي سلامت، همگي در تعيين بهترين روش درماني نقش دارند. از همين رو، شناخت تفاوتهاي اسليو و بايپس، مزايا، محدوديتها، عوارض احتمالي و مراقبتهاي پس از عمل، ميتواند به بيماران كمك كند تا با آگاهي بيشتر و بر اساس نظر تيم درمان، مناسبترين مسير را براي درمان چاقي و دستيابي به سلامت پايدار انتخاب كنند.
انتخاب روش جراحي
بايد بر اساس شرايط جسماني باشد
دكتر محمدجواد باقري، يك فلوشيپ جراحي چاقي و متابوليك و لاپاراسكوپي پيشرفته با تشريح تفاوتهاي دو روش متداول اسليو معده و بايپس معده تأكيد كرد كه انتخاب روش جراحي بايد بر اساس شرايط جسماني، وضعيت متابوليك، بيماريهاي همراه و نيازهاي هر بيمار انجام شود و هيچيك از اين روشها بهتنهايي براي همه افراد بهترين گزينه نيست.
دكتر محمدجواد باقري با اشاره به افزايش شيوع چاقي و بيماريهاي مرتبط با آن اظهار داشت: جراحي متابوليك و چاقي در حال حاضر موثرترين روش درماني براي دستيابي به كاهش وزن پايدار در افراد واجد شرايط محسوب ميشود. اين جراحي معمولاً براي افراد داراي شاخص توده بدني (BMI) ۳۵ يا بالاتر توصيه ميشود و در برخي بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ يا ساير بيماريهاي متابوليك، حتي با BMI بين ۳۰ تا ۳۴.۹ نيز ممكن است پس از ارزيابي تخصصي مورد بررسي قرار گيرد؛ بهويژه زماني كه درمانهاي غيرجراحي نتوانسته باشند كاهش وزن يا كنترل بيماري را بهطور پايدار فراهم كنند.
اسليو معده رايجترين جراحي جهان
او درباره جراحي اسليو معده توضيح داد: در اين روش، حدود ۸۰ درصد از حجم معده برداشته ميشود و معده به شكل يك لوله باريك درميآيد. در اسليو، مسير روده تغييري نميكند، اما علاوه بر كاهش ظرفيت معده، تغييرات هورموني مرتبط با اشتها و احساس سيري نيز به كاهش وزن كمك ميكنند. اين روش به دليل سادهتر بودن از نظر تكنيك جراحي و نداشتن تغيير در مسير روده، يكي از رايجترين جراحيهاي چاقي در جهان است. البته مانند هر عمل جراحي ديگري، اسليو نيز ميتواند با عوارضي مانند خونريزي، نشت از محل منگنه يا در برخي بيماران تشديد رفلاكس معده همراه باشد.
دكتر محمد جواد باقري در ادامه درباره بايپس معده گفت: در اين روش علاوه بر كوچكسازي معده، مسير عبور غذا از بخشي از روده كوچك تغيير داده ميشود. اين تغيير علاوه بر محدود كردن حجم غذاي مصرفي، باعث تغييرات هورموني و متابوليك موثري ميشود كه به كاهش وزن و بهبود كنترل قند خون كمك ميكند. بايپس معده بهويژه در بيماران مبتلا به ديابت نوع ۲ يا رفلاكس شديد معده ميتواند گزينه مناسبي باشد. در بسياري از بيماران، اين روش موجب كاهش چشمگير نياز به داروهاي ديابت شده و در برخي موارد باعث فروكش بيماري ميشود، هرچند اين وضعيت لزوماً دايمي نيست و نياز به پيگيري منظم دارد.
اهميت ارزيابي دقيق پيش از عمل
اين جراح چاقي با تأكيد بر اهميت ارزيابي دقيق پيش از عمل تصريح كرد: بسياري از بيماران تصور ميكنند اسليو و بايپس تفاوت چنداني با يكديگر ندارند، در حالي كه انتخاب روش مناسب بايد بر اساس عواملي مانند سن، شاخص توده بدني، سابقه ديابت، بيماريهاي گوارشي بهويژه رفلاكس، وضعيت متابوليك، عادات غذايي، سوابق جراحي و شرايط عمومي بيمار انجام شود. تصميم نهايي نيز پس از بررسي كامل توسط تيم درمان شامل جراح، متخصص تغذيه و در صورت نياز ساير متخصصان اتخاذ ميشود.
او درباره نگراني رايج بيماران نسبت به بازگشت وزن پس از جراحي نيز گفت: مقدار محدودي افزايش وزن در سالهاي بعد از جراحي ممكن است در برخي بيماران رخ دهد و اين موضوع هميشه به معناي شكست درمان نيست. رعايت برنامه غذايي، فعاليت بدني منظم، پيگيريهاي پزشكي و اصلاح عادات رفتاري، احتمال بازگشت قابلتوجه وزن را تا حد زيادي كاهش ميدهد.
دكتر محمد جواد باقري افزود: توصيه ميشود بيماران غذا را بهآرامي مصرف كنند، لقمههاي كوچك بردارند، هر لقمه را بهخوبي بجوند، هر وعده غذايي را طي حدود ۲۰ تا ۳۰ دقيقه ميل كنند و بين لقمهها مكث داشته باشند. همچنين از نوشيدن مايعات همزمان با غذا خودداري كنند تا دستگاه گوارش فرصت كافي براي سازگاري با شرايط جديد داشته باشد.
او درباره كمبود ويتامينها و مواد معدني پس از جراحي نيز هشدار داد و گفت: اگرچه احتمال بروز كمبودهاي تغذيهاي در روش اسليو معمولاً كمتر از بايپس است، اما در هر دو روش، مصرف منظم مكملها و انجام آزمايشهاي دورهاي ضروري است. بر اساس شرايط هر بيمار، ممكن است مصرف مولتيويتامين، آهن، كلسيم، ويتامين D، ويتامين B12 و ساير ريزمغذيها تحت نظر پزشك يا متخصص تغذيه توصيه شود.
اين فلوشيپ جراحي چاقي و متابوليك در پايان با اشاره به تأثير مثبت اين جراحيها بر سلامت بيماران اظهار داشت: كاهش وزن پايدار پس از جراحي ميتواند علاوه بر بهبود بيماريهايي مانند ديابت، فشار خون بالا، آپنه خواب و دردهاي مفصلي، باعث افزايش توانايي انجام فعاليتهاي روزمره، بهبود كيفيت زندگي و ارتقاي اعتمادبهنفس بيماران شود. امروزه بيشتر جراحيهاي چاقي با روش لاپاراسكوپي و بهصورت كمتهاجمي انجام ميشوند كه معمولاً با درد كمتر، دوران نقاهت كوتاهتر و بازگشت سريعتر بيمار به فعاليتهاي روزمره همراه هستند.
