ذخاير استراتژيك نفت امريكا چرا اهميت دارد؟
ذخاير نفت امريكا در بحبوحه تنشآفريني جديد ارتش امريكا در تنگه هرمز و نگرانيهاي جهاني در مورد عرضه، به پايينترين سطح خود از سال ۱۹۸۳ تاكنون رسيده است و در صورت تشديد تنشها و افزايش شديد قيمت نفت، توان اين كشور براي كنترل بازار را تضعيف خواهد كرد.
ذخاير نفت امريكا در بحبوحه تنشآفريني جديد ارتش امريكا در تنگه هرمز و نگرانيهاي جهاني در مورد عرضه، به پايينترين سطح خود از سال ۱۹۸۳ تاكنون رسيده است و در صورت تشديد تنشها و افزايش شديد قيمت نفت، توان اين كشور براي كنترل بازار را تضعيف خواهد كرد.
به گزارش ايسنا، ماه گذشته، ذخاير استراتژيك نفت امريكا (SPR) به پايينترين سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسيد.
دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، روز چهارشنبه به خبرنگاران اذعان كرد كه هر زمان امريكا به ايران حمله كند، قيمت نفت افزايش مييابد و اين اتفاق افتاد. معاملات آتي نفت برنت روز چهارشنبه به بالاترين سطح خود از ۱۹ ژوئن رسيد. معاملات آتي نفت برنت ۵.۲ درصد نسبت به روز قبل افزايش يافت و به ۷۸.۰۲ دلار در هر بشكه رسيد. در همين حال، طبق دادههاي وزارت انرژي امريكا، ذخاير استراتژيك نفت در هفته منتهي به سوم جولاي، ۶.۲ ميليون بشكه كاهش يافت و به ۳۱۹.۵ ميليون بشكه رسيد كه پايينترين سطح از زمان دولت ريگان است. ظرفيت ذخيرهسازي اين ذخاير ۷۱۳.۵ ميليون بشكه است و آخرين بار چنين سطحي از ذخاير در حدود دهه ۲۰۱۰ مشاهده شد. امروزه، امريكا بيش از هر كشوري در جهان نفت توليد ميكند و صادركننده خالص فرآوردههاي نفتي است. تقريبا ۶۰ درصد از نفت خام پالايش شده در امريكا از توليد داخلي حاصل ميشود. ۴۰ درصد باقيمانده وارداتي است كه تقريبا ۶۰ درصد آن از كانادا و هفت درصد ديگر از مكزيك ميآيد. تنها حدود هفت درصد از نفت خام مصرفي اين كشور از طريق تنگه هرمز عبور ميكند. پس چرا تنشها با ايران همچنان بر قيمتها در پمپ بنزينهاي امريكا تاثير ميگذارد؟ نفت خام بر اساس محل توليد آن قيمتگذاري نميشود، بلكه بر اساس قيمتهاي معيار جهاني كه منعكسكننده عرضه و تقاضاي جهاني است، قيمتگذاري ميشود. ماكسيم سونين، مدير اجرايي انرژي كه با مركز سوختهاي آينده دانشگاه استنفورد همكاري ميكند، به شبكه الجزيره گفت: «خودكفايي به معناي امنيت قيمت يا استقلال قيمت نيست، زيرا نفت يك كالاي تجاري جهاني است و همه بازارها به هم مرتبط هستند.» اگر چندين ميليون بشكه نفت بهطور ناگهاني به دليل اختلال در صادرات از طريق تنگه هرمز در معرض خطر قرار گيرند، خريداران در سراسر جهان براي تامين منابع جايگزين از كشورهاي ديگر شروع به رقابت ميكنند. اين افزايش رقابت، قيمتهاي جهاني نفت خام را بالاتر ميبرد و هزينهها را براي پالايشگاههاي ايالات متحده و در نهايت مصرفكنندگان افزايش ميدهد.
سونين افزود: «از نظر تاريخي، ذخاير استراتژيك قرار است يك راهحل كوتاه مدت براي خريد زمان براي دولتها به منظور مقابله با وضعيت باشند، نه يك راهحل جادويي يا يك راهحل كامل. هر چه بحران طولانيتر شود، دولتها انعطافپذيري كمتري در مورد ذخاير استراتژيك خود خواهند داشت.» قيمتهاي بالاتر نفت خام فراتر از افزايش قيمت بنزين در پمپ بنزينها تاثير ميگذارند. شركتهاي هواپيمايي هزينه بيشتري براي سوخت جت ميپردازند، شركتهاي حمل و نقل هزينه بيشتري براي ديزل صرف ميكنند و هزينه غذا را افزايش ميدهند. هزينههاي بالاتر حمل و نقل از طريق گرانتر شدن مواد غذايي، كالاها و سفر به مصرفكنندگان منتقل ميشود. ذخيره استراتژيك نفت امريكا بزرگترين ذخيره اضطراري نفت خام جهان است كه تركيبي از نفت خام خارجي و داخلي شيرين و ترش است. امريكا اين ذخيره را در سال ۱۹۷۵ پس از تحريم نفتي اعراب ايجاد كرد. امروزه، صدها ميليون بشكه نفت خام در غارهاي نمكي در چهار مكان در امتداد منطقه گلف كاست امريكا در زير زمين ذخيره ميشوند و ميتوانند در هنگام اختلالات عمده عرضه آزاد شوند. اين نفت را ميتوان با استفاده از خطوط لوله بين ايالتي يا قايقها به تقريبا نيمي از كل پالايشگاههاي نفت امريكا توزيع كرد. پس از آزادسازي، نفت پالايش شده و در سراسر جهان فروخته ميشود تا خلأ ناشي از كاهش عرضه را جبران كند. برخلاف ذخاير تجاري كه توسط شركتهاي خصوصي نگهداري ميشوند، ذخيره استراتژيك براي شرايط فوقالعادهاي مانند جنگ و بلاياي طبيعي وجود دارد. اين طرح پس از طوفان كاترينا در سال ۲۰۰۵ كه منطقه گلف كاست را ويران كرد، مورد بهرهبرداري قرار گرفت. دولت امريكا همچنين پس از آغاز جنگ روسيه در اوكراين به مدت شش ماه از اين ذخاير استفاده كرد. همچنين پس از آغاز تجاوز به ايران، بهرهبرداري از اين ذخاير را از ماه مارس و با هماهنگي آژانس بينالمللي انرژي، آغاز كرد. آبي راجندران، پژوهشگر غيرمقيم مركز مطالعات انرژي (CES) دانشگاه رايس در هوستون، تگزاس، به شبكه الجزيره گفت: «اين طرح براي شوكهايي مانند درگيريها، اختلالات عمده در خارج از كشور، قطعي برق و موارد ديگر است. نكته اصلي همين است. نكته اين است كه يك ضربهگير، يك ذخيره اضطراري، براي كمك به كاهش قيمتها و جلوگيري از اختلال در تامين منابع داشته باشيم.»
بيشتر نفت امريكا از تنگه هرمز عبور نميكند پس اين آبراه چه اهميتي دارد؟
تنگه هرمز همچنان يكي از مهمترين گلوگاههاي انرژي جهان است و تقريبا يك پنجم عرضه جهاني نفت از طريق اين آبراه باريك و استراتژيك كه خليج فارس را به خليج عمان متصل ميكند، عبور ميكند.
در حالي كه امريكا نفت نسبتا كمي از طريق تنگه هرمز وارد ميكند، بسياري از متحدان و شركاي تجاري آن، از جمله كره جنوبي و هند، به شدت به اين محمولهها وابسته هستند. هنگامي كه كشتيراني هرمز قطع شود، اين كشورها بايد بشكههاي جايگزين را در جاي ديگري تامين كنند و در مقابل خريداران در سراسر جهان براي تامين نفت از توليدكنندگان از جمله امريكا رقابت كنند. اين امر بر قيمتها فشار وارد ميكند. اين رقابت، بازار جهاني را دچار محدوديت عرضه ميكند و قيمتهاي نفت خام را حتي در كشورهايي كه مستقيما نفت كمي از خاورميانه وارد ميكنند، بالاتر ميبرد. راجندران گفت: ما از ذخاير خود، از جمله ذخاير استراتژيك، استفاده كرده و آن را صادر كردهايم تا به تعادل بازار جهاني كمك كنيم. اين روند لزوما براي مدت زمان بسيار طولاني پايدار نيست. پيش از آخرين آزادسازي، ذخاير استراتژيك نفت (SPR) تنها چند سال پيش به دليل آزادسازيهاي اضطراري پس از آغاز جنگ روسيه و اوكراين كه عرضه يكي از بزرگترين صادركنندگان نفت جهان را تهديد ميكرد، به پايينترين سطح خود در دهههاي گذشته رسيد. اين جنگ و تحريمهاي متعاقب غرب بر فروش سوخت روسيه، نگرانيهايي را مبني بر احتمال ناپديد شدن بخش قابل توجهي از اين عرضه از بازارهاي جهاني ايجاد كرد و باعث شد نفت خام برنت در مارس ۲۰۲۲، به بالاي ۱۳۰ دلار در هر بشكه برسد. ميانگين قيمت بنزين در امريكا براي اولينبار در تاريخ به بالاي ۵ دلار در هر گالن (۱.۳۲ دلار در هر ليتر) رسيد. در آن زمان، دولت جو بايدن، رييسجمهور وقت امريكا، بزرگترين آزادسازي در تاريخ ذخاير را به ميزان ۱۸۰ ميليون بشكه مجاز كرد تا به تثبيت بازارهاي جهاني و كاهش قيمتهاي رو به افزايش سوخت كمك كند. كنگره امريكا همچنين فروش اضافي از ذخاير را در سال ۲۰۲۳ الزامي كرد.
اين آزادسازيها به كاهش قيمت بنزين كمك كرد، اما ذخاير اضطراري دولت امريكا را به ميزان قابل توجهي كاهش داد. از آن زمان، وزارت انرژي امريكا به تدريج در حال خريد مجدد نفت براي پر كردن ذخاير در صورت وجود شرايط مناسب در بازار است.
ذخاير استراتژيك نفت دو هدف را دنبال ميكند. اين ذخاير در مواقع كمبود فيزيكي، منابع اضطراري را فراهم ميكنند، اما همچنين به بازارهاي مالي اطمينان ميدهند كه دولتها ابزارهايي براي واكنش به اختلالات عمده دارند. سونين افزود: «اگر امريكا تصميم بگيرد نفت را از ذخاير آزاد نكند، بر عرضه و تقاضا تاثير خواهد گذاشت، زيرا عرضه كمتري وجود خواهد داشت. همچنين بر درك بازار تاثير ميگذارد، زيرا بازارها انتظار دارند كه امريكا از ذخاير خود استفاده كند. اگر اين اتفاق نيفتد، اين سيگنال را ارسال ميكند كه وضعيت از آنچه انتظار ميرود، وخيمتر است. اين امر تاثير مضاعفي بر قيمتهاي جهاني نفت خواهد داشت.» دانستن اينكه ميليونها بشكه نفت ميتواند در طول يك بحران آزاد شود، ميتواند به آرام كردن بازارها و كاهش خريدهاي سوداگرانه كه اغلب باعث افزايش ناگهاني قيمتها ميشوند، كمك كند. ذخاير كمتر، در صورت ادامه درگيري، فضاي مانور كمتري به سياستگذاران ميدهد. بر اساس گزارش شبكه الجزيره، اين اطمينان با كاهش موجوديها، محدودتر شده است. اريك ناتال، مدير ارشد پرتفوي در شركت «ناين پوينت پارتنرز»، در پستي در شبكه اجتماعي ايكس هشدار داده است كه اين ذخيره به حداقل سطح عملياتي خود نزديك ميشود. راجندران همچنين نگران است كه نيمي از ۳۱۹.۵ ميليون بشكه موجود در اين ذخيره ممكن است قابل استفاده نباشد. او افزود: «مقداري از نفت خام موجود در آنجا مدت زيادي است كه وجود دارد. در غارهاي ذخيرهسازي قديمي و موارد ديگر است، بنابراين فكر ميكنم مطمئنا ميتوان استدلال كرد كه شايد ۱۰۰ تا ۱۵۰ ميليون بشكه از آنچه در آن باقي مانده است، لزوما براي پالايشگاههاي فعلي و براي درجه صادرات قابل استفاده نباشد.»
