شوک سیاسی به بازارها/ دلار ۲۰ هزار تومان ریخت، سکه ۱۵ میلیون سقوط کرد

به گزارش خبرآنلاین، بازارهای دارایی در ایران بار دیگر نشان دادند که بیش از هر متغیر دیگری، به انتظارات سیاسی واکنش نشان می‌دهند. تنها طی دو روز، آرایش معامله‌گران در بازار ارز تغییر کرده و فضایی که تا همین اواخر تحت‌تأثیر نگرانی از تشدید تنش‌ها و افزایش ریسک‌های سیاسی شکل گرفته بود، جای خود را به نوعی خوش‌بینی محتاطانه داده است.

در نتیجه این تغییر، دلار که تا پایان معاملات روز یکشنبه در محدوده ۱۷۲ هزار تومان نوسان می‌کرد، روز گذشته تا کف کانال ۱۶۰ هزار تومان عقب نشست و امروز نیز بنا بر اعلام فعالان بازار غیررسمی، در محدوده ۱۵۲ هزار تومان مورد معامله قرار گرفت؛ افتی نزدیک به ۲۰ هزار تومان در کمتر از ۴۸ ساعت.

ریزش ۱۵ میلیونی سکه در ۴۸ ساعت

همچنین در همین روند نزولی، بازار سکه امامی نیز افت قابل‌توجهی را تجربه کرده است. این قطعه که روز یکشنبه ۲۴ خرداد در محدوده ۱۷۳ تا ۱۷۴ میلیون تومان در نوسان بود، اکنون تا سطح ۱۵۹ میلیون تومان عقب‌نشینی کرده است؛ به این ترتیب سکه امامی در کمتر از دو روز حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون تومان کاهش را ثبت کرده است. این میزان افت، در کنار ریزش هم‌زمان دلار، نشان می‌دهد فشار فروش تنها محدود به بازار ارز نبوده و بازار فلزات گران‌بها نیز به‌طور کامل تحت تأثیر تغییر انتظارات سیاسی و عقب‌نشینی تقاضای احتیاطی قرار گرفته است.

در واقع، سرعت این کاهش به اندازه‌ای بوده که حتی برخی از فعالان باسابقه بازار نیز آن را غیرمنتظره توصیف می‌کنند. معامله‌گرانی که تا چند روز پیش از تداوم روند صعودی سخن می‌گفتند، اکنون از تغییر رفتار خریداران و افزایش تمایل به فروش خبر می‌دهند. به گفته فعالان بازار، حجم معاملات نسبت به روزهای پرالتهاب گذشته کاهش یافته و بخش عمده متقاضیان خرید ترجیح داده‌اند در موقعیت انتظار قرار گیرند.

شوک دیپلماتیک به بازارها 

فعالان بازار معتقدند مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر روند اخیر، تغییر در انتظارات تورمی ناشی از تحولات سیاسی است. طی روزهای گذشته، اخبار متعددی درباره نزدیک شدن ایران و آمریکا به امضای یک تفاهم‌نامه منتشر شده است. رسانه‌های بین‌المللی از نهایی شدن بخش عمده متن توافق خبر داده‌اند و برخی منابع از احتمال کاهش بخشی از محدودیت‌های نفتی، آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده و آغاز مذاکرات تکمیلی سخن گفته‌اند. هرچند هنوز جزئیات رسمی این تفاهم منتشر نشده، اما به نظر می‌رسد بازارها پیش از تحقق عملی این تحولات، آثار احتمالی آن را در قیمت‌ها منعکس کرده‌اند.

در اقتصادی که طی سال‌های گذشته با نااطمینانی‌های سیاسی و محدودیت‌های خارجی مواجه بوده، انتظارات تورمی به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده قیمت دارایی‌ها تبدیل شده است. هنگامی که فعالان اقتصادی چشم‌انداز آینده را مبهم و پرریسک ارزیابی می‌کنند، تقاضا برای دارایی‌های پوشش‌دهنده ریسک از جمله ارز و طلا افزایش می‌یابد. در مقابل، هر زمان احتمال گشایش سیاسی و بهبود دسترسی کشور به منابع ارزی تقویت شود، بخشی از تقاضای احتیاطی از بازار خارج خواهد شد.

از منظر تحلیلگران، آنچه امروز در بازار ارز مشاهده می‌شود، بیش از آنکه ناشی از تغییر در متغیرهای بنیادین اقتصاد باشد، بازتابی از همین چرخش انتظارات است. در واقع، بازار در حال قیمت‌گذاری سناریویی است که در آن احتمال افزایش عرضه ارز، تقویت درآمدهای نفتی و کاهش فشار تحریم‌ها وجود دارد. به همین دلیل، بخشی از تقاضای سفته‌بازانه که طی ماه‌های اخیر در بازار شکل گرفته بود، در حال تخلیه است.

بازار ارز و سکه خالی از خریدار شد

این تغییر در رفتار معامله‌گران را می‌توان در توصیف فعالان بازار نیز مشاهده کرد. به گفته آنها، عبارت «خریدار نیست» این روزها بیش از هر جمله دیگری در معاملات شنیده می‌شود. بسیاری از افرادی که در روزهای صعودی بازار، نگران جا ماندن از رشد قیمت‌ها بودند، اکنون با این تصور که احتمال افت بیشتر وجود دارد، ترجیح داده‌اند از بازار فاصله بگیرند. در مقابل، فروشندگانی که نگران تعمیق زیان هستند، حاضر شده‌اند با نرخ‌های پایین‌تر اقدام به عرضه کنند. همین برهم خوردن تعادل میان عرضه و تقاضا، فشار نزولی را تشدید کرده است.

با این حال، برخی تحلیلگران نسبت به تفسیر قطعی روند اخیر هشدار می‌دهند. به اعتقاد آنها، بازار ارز ایران سابقه طولانی در واکنش‌های هیجانی به اخبار سیاسی دارد. همان‌طور که انتشار اخبار منفی می‌تواند انتظارات تورمی را به سرعت تشدید کند، اخبار مثبت نیز قادر است روندی معکوس ایجاد کند. از این رو، تداوم افت قیمت‌ها به تحقق واقعی انتظارات ایجادشده وابسته است و در صورت بروز ابهام در روند مذاکرات، امکان بازگشت نوسانات وجود خواهد داشت.

مهم‌ترین سطوح حمایتی دلار

بررسی بازار از منظر تحلیل تکنیکال نیز حاوی نکات قابل توجهی است. محدوده ۱۶۰ هزار تومان که طی هفته‌های اخیر به عنوان یکی از مهم‌ترین سطوح حمایتی دلار شناخته می‌شد، در جریان معاملات اخیر شکسته شد. از دست رفتن این سطح، از نگاه تحلیلگران فنی، سیگنالی برای تقویت فشار فروش تلقی می‌شود و معمولاً می‌تواند زمینه حرکت قیمت به سمت سطوح پایین‌تر را فراهم کند.

اکنون محدوده ۱۵۰ تا ۱۵۲ هزار تومان به عنوان نخستین حمایت مهم بازار شناخته می‌شود. در صورتی که این سطح نتواند در برابر فشار فروش مقاومت کند، احتمال عقب‌نشینی قیمت تا محدوده ۱۴۵ هزار تومان و سپس ۱۴۰ هزار تومان نیز مطرح خواهد شد. در مقابل، محدوده ۱۶۰ هزار تومان اکنون به مقاومت کوتاه‌مدت بازار تبدیل شده و عبور مجدد از آن می‌تواند نشانه‌ای از کاهش فشار فروش و آغاز فاز اصلاحی باشد. پس از آن نیز محدوده ۱۶۸ تا ۱۷۲ هزار تومان مقاومت‌های مهم بعدی خواهند بود.

بازارها در اشباع فروش 

یکی دیگر از نکاتی که مورد توجه تحلیلگران تکنیکال قرار گرفته، ورود بازار به محدوده «اشباع فروش» است. افت شدید و متوالی قیمت‌ها باعث شده برخی از شاخص‌های فنی به سطوحی برسند که معمولاً از تخلیه بخش قابل توجهی از فشار فروش حکایت دارند. در ادبیات تحلیل تکنیکال، اشباع فروش به وضعیتی اطلاق می‌شود که طی آن سرعت افت قیمت‌ها از روند طبیعی فراتر رفته و احتمال شکل‌گیری نوسانات اصلاحی افزایش می‌یابد.

البته تحلیلگران تأکید می‌کنند که اشباع فروش به معنای پایان روند نزولی نیست. در بسیاری از موارد، بازار پس از یک دوره استراحت کوتاه‌مدت، در صورت تداوم عوامل بنیادی، به مسیر قبلی خود بازمی‌گردد. بنابراین، اگر سیگنال‌های سیاسی مثبت ادامه یابد، نمی‌توان احتمال تداوم روند اصلاحی را نادیده گرفت؛ هرچند ممکن است این مسیر با نوسانات مقطعی همراه باشد.

طلای جهانی خلاف موج شنا کرد

همزمان با افت نرخ ارز، بازار طلا و سکه نیز وارد فاز نزولی شده است؛ اتفاقی که در نگاه نخست با تحولات بازار جهانی همخوانی ندارد. بهای هر اونس طلای جهانی امروز با رشد ۲۱ دلاری به ۴۳۴۱ دلار رسید. در شرایط معمول، افزایش قیمت جهانی طلا می‌تواند از نرخ‌های داخلی حمایت کند و حتی زمینه رشد آنها را فراهم سازد.

اما این بار، کاهش نرخ ارز اثر رشد اونس جهانی را خنثی کرده است. بر این اساس، هر گرم طلای ۱۸ عیار امروز با افت ۸۵۸ هزار تومانی به ۱۵ میلیون و ۸۷۱ هزار تومان رسید. سکه امامی نیز کاهش قابل توجهی را تجربه کرد و با افت ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی، در محدوده ۱۵۹ میلیون تومان معامله شد.

این واگرایی میان روند بازار جهانی و بازار داخلی را می‌توان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شرایط کنونی دانست. در واقع، بازار داخلی طلا و سکه بیش از آنکه به متغیرهای بین‌المللی توجه داشته باشد، به تحولات سیاسی و نوسانات نرخ ارز واکنش نشان می‌دهد. به همین دلیل، حتی رشد اونس جهانی نیز نتوانسته مانع از افت قیمت‌ها در بازار داخلی شود.

تحلیل تکنیکال قیمت طلا و سکه 

از منظر تحلیل تکنیکال، محدوده ۱۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان به عنوان نخستین حمایت مهم طلای ۱۸ عیار شناخته می‌شود و از دست رفتن آن می‌تواند زمینه حرکت به سمت محدوده ۱۵ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان را فراهم کند. در سمت مقابل، محدوده ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان مهم‌ترین مقاومت پیش روی این بازار محسوب می‌شود.

در بازار سکه امامی نیز محدوده ۱۵۵ میلیون تومان به عنوان حمایت کلیدی شناخته می‌شود و در صورت شکست این سطح، احتمال افزایش فشار فروش وجود خواهد داشت. در مقابل، محدوده ۱۶۵ تا ۱۷۰ میلیون تومان مهم‌ترین مقاومت کوتاه‌مدت این بازار به شمار می‌رود.

در مجموع، آنچه طی روزهای اخیر در بازار ارز، طلا و سکه رخ داده، صرفاً افت چند عدد روی تابلوهای معاملاتی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر جهت انتظارات در اقتصاد ایران است. به نظر می‌رسد بازارها در حال پیش‌خور کردن سناریوی توافق هستند؛ سناریویی که هنوز به مرحله اجرا نرسیده، اما توانسته است رفتار معامله‌گران و مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

با این وجود، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که واکنش بازارهای داخلی به تحولات سیاسی، به همان اندازه که سریع است، می‌تواند شکننده نیز باشد. اگر تفاهم احتمالی به مرحله اجرا برسد و آثار آن در متغیرهای واقعی اقتصاد نمایان شود، روند اصلاحی کنونی می‌تواند تداوم یابد. اما اگر انتظارات شکل‌گرفته با واقعیت‌های سیاسی و اقتصادی همخوانی نداشته باشد، بازگشت بخشی از افت اخیر نیز دور از انتظار نخواهد بود.

در چنین شرایطی، شاید مهم‌ترین ویژگی بازارهای امروز نه خوش‌بینی مطلق و نه بدبینی کامل، بلکه غلبه «انتظار» باشد؛ انتظاری که معامله‌گران را میان دو سناریوی متفاوت قرار داده است: ادامه اصلاح در صورت تحقق گشایش سیاسی، یا بازگشت نوسان در صورت تغییر مسیر تحولات. تا روشن شدن نتیجه این معادله، به نظر می‌رسد بازارها همچنان با دقتی مضاعف، اخبار سیاسی را رصد خواهند کرد؛ چراکه فعلاً سیاست، مهم‌ترین بازارساز اقتصاد ایران است.