بورس در مسير جبران عقبماندگي
در حالي كه بازار سرمايه در هفتههاي اخير روزهاي پرنوساني را پشت سر گذاشته، بررسي روند معاملات نشان ميدهد بورس پس از يك دوره فشار فروش، به تدريج به سمت تعادل حركت كرده و حتي در مقطعي شاهد رشد قابل توجه قيمت سهام بوده است.
در حالي كه بازار سرمايه در هفتههاي اخير روزهاي پرنوساني را پشت سر گذاشته، بررسي روند معاملات نشان ميدهد بورس پس از يك دوره فشار فروش، به تدريج به سمت تعادل حركت كرده و حتي در مقطعي شاهد رشد قابل توجه قيمت سهام بوده است. كارشناسان معتقدند بخشي از اين رشد ناشي از عقبماندگي بازار سهام از تورم و افزايش قيمتها در اقتصاد بوده است.مجيد شجاعي، كارشناس بازار سرمايه در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران با اشاره به روند معاملات پس از بازگشايي بازار سهام اظهار كرد: در يكي دو روز ابتدايي بازگشايي بازار شاهد فشار فروش بوديم؛ موضوعي كه تا حدي طبيعي به نظر ميرسيد، زيرا بخشي از فعالان بازار ترجيح ميدادند در شرايط ابهام و نوسان، داراييهاي خود را نقد كنند.وي ادامه داد: با گذشت چند روز از آغاز معاملات، شرايط بازار به تدريج متعادل شد و پس از آن فضاي كلي بازار براي حدود يك هفته مثبت ارزيابي ميشد. در اين بازه زماني حتي شاهد شكلگيري صفهاي خريد در بسياري از نمادها بوديم.به گفته اين كارشناس بازار سرمايه، در همين دوره بخش قابل توجهي از سهام موجود در بازار رشد قيمتي محسوسي را تجربه كردند. شجاعي در اين باره توضيح داد: در آن مقطع بسياري از نمادها بازدهيهايي در محدوده ۱۰ تا ۳۰ درصد را ثبت كردند كه نشان ميدهد بازار پس از عبور از فشار فروش اوليه، توانست بخشي از عقبماندگي خود را جبران كند.او معتقد است يكي از مهمترين دلايل رشد اخير بازار سهام، فاصلهاي است كه طي سالهاي گذشته ميان تورم و ارزش بازار سرمايه ايجاد شده است. شجاعي در اين زمينه گفت: بازار سهام در مقاطعي از روند تورم و افزايش قيمتها عقب مانده بود. در اقتصاد ايران معمولاً زماني كه نرخ ارز افزايش پيدا ميكند و سطح عمومي قيمت كالاها بالا ميرود، شركتهاي توليدي نيز از اين شرايط تاثير ميپذيرند و درآمد و ارزش ذاتي آنها افزايش پيدا ميكند.وي افزود: در چنين شرايطي انتظار ميرود كه ارزش سهام شركتها نيز متناسب با افزايش درآمد و داراييهاي آنها رشد كند و اين موضوع در قيمت سهام منعكس شود. به همين دليل بخشي از رشد اخير بازار را ميتوان ناشي از اصلاح اين عقبماندگي دانست.اين كارشناس بازار سرمايه در ادامه به ارزش دلاري بورس اشاره كرد و آن را يكي از شاخصهاي مهم براي سنجش وضعيت بازار دانست. شجاعي توضيح داد: در زمان بازگشايي بازار، ارزش دلاري بورس به حدود ۶۹ ميليارد دلار رسيده بود كه اين رقم يكي از پايينترين سطوح ارزش دلاري بازار در حدود يك دهه اخير محسوب ميشود.به گفته او، چنين سطحي از ارزش دلاري نشان ميدهد كه بازار سرمايه از منظر مقايسه تاريخي در موقعيتي قرار داشت كه ميتوان آن را نسبتا ارزنده ارزيابي كرد. شجاعي در ادامه افزود: در حال حاضر ارزش دلاري بازار تا حدودي افزايش يافته و به محدوده ۸۰ تا ۸۵ ميليارد دلار رسيده است، اما حتي با اين افزايش نيز همچنان فاصله قابل توجهي با سقفهاي تاريخي بازار وجود دارد.وي يادآور شد: در برخي مقاطع گذشته ارزش دلاري بازار سرمايه ايران حتي به حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ ميليارد دلار نيز رسيده بود. بنابراين مقايسه اين ارقام نشان ميدهد كه بازار هنوز از منظر ارزش دلاري در سطحي پايينتر از دورههاي اوج خود قرار دارد.شجاعي همچنين به يكي ديگر از شاخصهاي مهم تحليل بازار يعني نسبت قيمت به سود يا همان P/E اشاره كرد. او در اين باره گفت: در زمان بازگشايي بازار، نسبت P/E بازار در محدوده ۶ واحد قرار داشت كه نشاندهنده سطحي نسبتا پايين براي اين شاخص بود.به گفته اين كارشناس بازار سرمايه، با رشد اخير قيمت سهام، اين نسبت اكنون به حدود ۷.۴ واحد رسيده است. او افزود: اين در حالي است كه در برخي دورههاي گذشته نسبت P/E بازار حتي از سطح ۸ واحد نيز عبور كرده بود.
شجاعي با تاكيد بر اينكه همچنان در برخي صنايع سهام با نسبتهاي پايين قيمتي معامله ميشوند، گفت: در حال حاضر در بازار سهامي با P/Eهاي ۲، ۳ و ۴ نيز مشاهده ميشود كه اين موضوع نشان ميدهد بخشي از بازار همچنان از منظر بنيادي در سطح ارزندهاي قرار دارد.
وي در ادامه به موضوع تورم و تاثير آن بر بازار سرمايه پرداخت و اظهار كرد: بر اساس آمارهاي منتشر شده از سوي بانك مركزي، نرخ تورم در اقتصاد ايران به سطوح بالايي رسيده و اين روند نيز همچنان ادامه دارد.او افزود: در شرايط تورمي، معمولاً داراييها در بلندمدت متناسب با تورم رشد ميكنند و بازار سهام نيز از اين قاعده مستثني نيست. بنابراين انتظار ميرود كه بورس در افق بلندمدت تا حدي همپاي تورم حركت كند.با اين حال شجاعي تاكيد كرد كه چنين روندي هميشه قطعي و تضمينشده نيست. او توضيح داد: در برخي مقاطع ممكن است بازار سرمايه از تورم عقب بماند يا حتي براي مدتي در ركود قرار بگيرد. به همين دليل سرمايهگذاران نبايد تنها بر مبناي تورم تصميمگيري كنند.اين كارشناس بازار سرمايه در بخش ديگري از سخنان خود به ريسكهاي موجود در بازار اشاره كرد و مهمترين ريسك فعلي را ريسكهاي سيستماتيك دانست. شجاعي در اين باره گفت: يكي از مهمترين عواملي كه ميتواند روند بازار را تحت تاثير قرار دهد، افزايش تنشها و نااطمينانيهاي اقتصادي است.وي ادامه داد: چنين شرايطي ممكن است باعث شود بخشي از سرمايهگذاران ترجيح دهند نقدينگي خود را از بازار خارج كنند. حتي اگر بازار از نظر بنيادي ارزنده باشد، خروج نقدينگي ميتواند مانع از شكلگيري روند صعودي پايدار در بازار شود.به گفته شجاعي، در شرايطي كه پول از بازار خارج ميشود، حتي قيمتهاي ارزنده نيز لزوماً باعث رشد سريع بازار نخواهند شد؛ زيرا حركت بازار علاوه بر عوامل بنيادي، به جريان نقدينگي نيز وابسته است.
با اين حال او معتقد است كه ساختار متنوع بازار سرمايه ايران تا حد زيادي باعث شده اين بازار در برابر شرايط مختلف از خود مقاومت نشان دهد. شجاعي در اين باره توضيح داد: بازار سرمايه ايران شامل حدود ۸۰۰ نماد در صنايع گوناگون است.وي افزود: در اين ميان صنايعي مانند دارويي، غذايي، سيمان، خدماتي، فناوري و حتي شركتهاي نوآور حضور دارند و همين تنوع صنعتي باعث شده بورس در شرايط مختلف اقتصادي تا حدي تابآور باشد.اين كارشناس بازار سرمايه يادآور شد: تجربه سالهاي گذشته نشان داده كه حتي در دورههاي بحراني نيز برخي صنايع عملكرد مثبتي داشتهاند. براي مثال در برخي مقاطع صنايع دارويي و غذايي به دليل ماهيت تقاضاي محصولات خود توانستهاند رشد قابل توجهي را تجربه كنند.
شجاعي در پايان به سرمايهگذاران توصيه كرد كه از تصميمگيريهاي هيجاني در بازار پرهيز كنند. او گفت: يكي از اشتباهات رايج در ميان برخي سرمايهگذاران اين است كه تنها بر اساس صفهاي خريد اقدام به خريد سهام ميكنند، در حالي كه هر سهم بايد بهطور جداگانه و بر اساس تحليل بررسي شود.
وي تاكيد كرد: سرمايهگذاران بهتر است پيش از خريد هر سهم، وضعيت بنيادي شركت، چشمانداز صنعت و شرايط كلي بازار را مورد توجه قرار دهند.
اين كارشناس بازار سرمايه همچنين استفاده از ابزارهاي سرمايهگذاري غيرمستقيم را يكي از راهكارهاي مناسب براي كاهش ريسك دانست و افزود: صندوقهاي سرمايهگذاري، صندوقهاي بخشي مانند صندوقهاي دارويي، سيماني يا خودرويي و همچنين خدمات سبدگرداني اختصاصي ميتوانند گزينههاي مناسبي براي افرادي باشند كه تخصص يا زمان كافي براي تحليل بازار ندارند.
به گفته شجاعي، استفاده از اين ابزارها ميتواند به مديريت بهتر سرمايه و كاهش ريسك كمك كند و در عين حال امكان بهرهمندي از فرصتهاي موجود در بازار سرمايه را نيز براي سرمايهگذاران فراهم سازد.
