رشد نگرانكننده سرطان پستان در ايران
سرطان پستان سالهاست كه به عنوان شايعترين سرطان در ميان زنان ايراني شناخته ميشود، اما آنچه امروز نگراني متخصصان را افزايش داده، تنها شيوع اين بيماري نيست؛ بلكه كاهش سن ابتلا، افزايش سالانه موارد جديد و تشخيص ديرهنگام آن است.
سبك زندگي متهم اصلي است
گلي ماندگار|
سرطان پستان سالهاست كه به عنوان شايعترين سرطان در ميان زنان ايراني شناخته ميشود، اما آنچه امروز نگراني متخصصان را افزايش داده، تنها شيوع اين بيماري نيست؛ بلكه كاهش سن ابتلا، افزايش سالانه موارد جديد و تشخيص ديرهنگام آن است. متخصصان ميگويند سبك زندگي كمتحرك، چاقي، استرس مزمن، تغذيه ناسالم و كاهش آگاهي عمومي از مهمترين عواملي هستند كه باعث شدهاند روند ابتلا به اين بيماري در كشور صعودي شود. بر اساس آمارهاي منتشرشده، سالانه حدود ۱۷ تا ۲۰ هزار مورد جديد سرطان پستان در ايران ثبت ميشود و نرخ رشد سالانه اين بيماري بين ۴ تا ۶ درصد برآورد شده است. همچنين برخي متخصصان هشدار دادهاند كه اگر روند فعلي ادامه پيدا كند، آمار ابتلا تا سال ۲۰۳۰ ممكن است دو برابر شود. نكته مهمتر اين است كه سن ابتلا در ايران حدود ۱۰ سال كمتر از ميانگين جهاني است و بسياري از زنان ايراني در دهه چهارم و پنجم زندگي با اين بيماري مواجه ميشوند؛ موضوعي كه آثار اجتماعي، خانوادگي و اقتصادي گستردهاي به همراه دارد.
سرطان پستان شايعترين سرطان زنان ايراني
متخصصان حوزه سرطان معتقدند سرطان پستان ديگر يك بيماري نادر يا محدود به سالمندان نيست. امروز زنان جوانتر نيز در معرض خطر قرار دارند. آمارها نشان ميدهد از هر ۸ زن ايراني، احتمال ابتلاي يك نفر به سرطان پستان وجود دارد. اگرچه پيشرفتهاي پزشكي باعث شده ميزان درمانپذيري بيماري در مراحل اوليه بسيار بالا باشد، اما هنوز بخش قابلتوجهي از بيماران زماني به پزشك مراجعه ميكنند كه بيماري وارد مراحل پيشرفته شده است. همين مساله، روند درمان را دشوارتر و هزينهها را بيشتر ميكند. برخي پزشكان ميگويند بسياري از زنان هنوز از انجام معاينات دورهاي يا ماموگرافي هراس دارند و همين ترس باعث تأخير در تشخيص ميشود. در حالي كه تشخيص زودهنگام ميتواند شانس درمان را تا حد زيادي افزايش بدهد.
چرا آمار سرطان پستان در ايران افزايش يافته است؟
كارشناسان عوامل متعددي را در رشد سرطان پستان موثر ميدانند؛ از تغيير سبك زندگي گرفته تا عوامل محيطي و ژنتيكي. يكي از مهمترين دلايل، تغيير الگوي زندگي زنان ايراني در دهههاي اخير است. كاهش فعاليت بدني، افزايش مصرف غذاهاي فرآوريشده، اضافه وزن و چاقي از عوامل مهم خطر محسوب ميشوند. پزشكان همچنين تأكيد ميكنند كه استرسهاي مزمن، كمخوابي و فشارهاي رواني طولانيمدت نيز ميتوانند زمينه ابتلا به بيماري را فراهم كنند. هرچند استرس بهتنهايي عامل مستقيم سرطان نيست، اما با تضعيف سيستم ايمني و تغييرات هورموني، احتمال بروز بيماري را افزايش ميدهد. عامل مهم ديگر، تغييرات الگوي فرزندآوري و شيردهي است. افزايش سن ازدواج، كاهش تعداد فرزندان، بارداري در سنين بالاتر و كوتاه شدن دوره شيردهي ازجمله عواملي هستند كه متخصصان آنها را در افزايش خطر سرطان پستان موثر ميدانند. از سوي ديگر، آلودگي هوا و قرار گرفتن طولانيمدت در معرض برخي مواد شيميايي نيز از جمله عوامل مورد توجه پژوهشگران است.
سبك زندگي امروز زنان ايراني نگرانكننده است
فرشته ميعادي، متخصص زنان و زايمان در اين باره به تعادل ميگويد: روند ابتلا به سرطان پستان در كشور نگرانكننده شده و نياز به آگاهيبخشي عمومي بيش از هر زمان ديگري احساس ميشود. تركيبي از عوامل ژنتيكي، سبك زندگي ناسالم و تأخير در غربالگري باعث شده آمار بيماري در سالهاي اخير افزايش پيدا كند. او توضيح ميدهد: بسياري از زنان تصور ميكنند اگر سابقه خانوادگي نداشته باشند، در معرض خطر نيستند؛ در حالي كه بخش قابلتوجهي از مبتلايان هيچ سابقه ژنتيكي شناختهشدهاي ندارند. اين متخصص زنان ادامه ميدهد: چاقي، كمتحركي و تغذيه ناسالم نقش بسيار مهمي در افزايش خطر سرطان پستان دارند. مصرف زياد فستفودها، مواد غذايي پرچرب و كمبود ميوه و سبزيجات در رژيم غذايي ميتواند زمينهساز بيماري شود.
مراجعه ديرهنگام
و پايين آمدن احتمال درمان
ميعادي در بخش ديگري از سخنان خود اظهار ميدارد: يكي از مشكلات مهم در ايران، مراجعه ديرهنگام بيماران است. برخي زنان وقتي به پزشك مراجعه ميكنند كه توده بزرگ شده يا بيماري به غدد لنفاوي رسيده است. در حالي كه اگر بيماري زود تشخيص داده شود، احتمال درمان كامل بسيار بالاست. او تأكيد ميكند: ماموگرافي سالانه براي زنان بالاي ۴۰ سال ضروري است و زناني كه سابقه خانوادگي دارند بايد حتي زودتر غربالگري را آغاز كنند.
علائم هشداردهنده سرطان پستان
اين متخصص زنان و زايمان درباره علائم هشداردهنده ابتلا به سرطان پستان ميگويد: هر تغييري در ظاهر يا بافت پستان بايد جدي گرفته شود. مهمترين علائم هشداردهنده شامل موارد زير است:
وجود توده يا سفتي در پستان يا زير بغل
تغيير اندازه يا شكل پستان
ترشح غيرطبيعي از نوك سينه
فرورفتگي يا تغيير شكل پوست پستان
قرمزي، پوستهپوسته شدن يا التهاب پوست
درد مداوم و غيرعادي در پستان
البته همه تودهها سرطاني نيستند، اما هر تغيير غيرعادي نياز به بررسي پزشكي دارد.
تشخيص زودهنگام؛ مهمترين راه نجات
فرشته ميعادي موثرترين سلاح در برابر سرطان پستان، تشخيص زودهنگام دانسته و ميگويد: روشهاي تشخيص شامل خودآزمايي ماهانه، معاينه توسط پزشك، ماموگرافي، سونوگرافي و در صورت نياز نمونهبرداري است. خودآزمايي پستان بايد از سن ۲۰ سالگي به بعد به يك عادت ماهانه تبديل شود. زنان بايد چند روز پس از پايان قاعدگي، پستانهاي خود را بررسي كنند و در صورت مشاهده هرگونه تغيير به پزشك مراجعه كنند. او ميافزايد: زنان بالاي ۴۰ سال سالانه ماموگرافي انجام بدهند. در زنان داراي سابقه خانوادگي، ممكن است غربالگري از سنين پايينتر آغاز شود.
نقش تغذيه و سبك زندگي در پيشگيري
اين متخصص زنان اظهار ميدارد: پيشگيري كامل از سرطان پستان ممكن نيست، اما رعايت برخي اصول ميتواند خطر ابتلا را كاهش بدهد.
وزن بدن در محدوده طبيعي حفظ شود
فعاليت بدني منظم انجام شود
مصرف ميوه و سبزيجات افزايش يابد
مصرف غذاهاي فرآوريشده و چرب كاهش پيدا كند
خواب كافي و مديريت استرس جدي گرفته شود
مصرف دخانيات و الكل كنار گذاشته شود
برخي تحقيقات نشان دادهاند فعاليت بدني منظم ميتواند خطر ابتلا به سرطان پستان را به شكل قابلتوجهي كاهش بدهد.
چالشهاي درمان در ايران
دكتر ميعادي ميگويد: اگرچه امكانات درماني سرطان پستان در ايران نسبت به گذشته پيشرفت كرده، اما همچنان مشكلات متعددي وجود دارد؛ از هزينههاي سنگين درمان گرفته تا كمبود برخي داروها و فشار روحي شديد بر بيماران. بسياري از زنان پس از تشخيص بيماري با اضطراب، افسردگي و نگرانيهاي اقتصادي روبرو ميشوند. به همين دليل كارشناسان معتقدند حمايت رواني و اجتماعي بايد بخشي از روند درمان باشد. فرهنگسازي درباره سرطان پستان هنوز كافي نيست و تابوي صحبت درباره بيماري باعث ميشود برخي زنان علائم را پنهان كنند يا مراجعه به پزشك را به تأخير بيندازند.
آينده نگرانكننده يا قابلكنترل؟
اين متخصص زنان هشدار ميدهد: اگر روند كنوني ادامه پيدا كند، در سالهاي آينده شمار مبتلايان افزايش بيشتري خواهد داشت؛ اما در عين حال تأكيد ميكنند كه با افزايش آگاهي عمومي، توسعه برنامههاي غربالگري و اصلاح سبك زندگي ميتوان اين روند را كنترل كرد. او ميگويد: سرطان پستان برخلاف تصور عمومي، اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شود، در بسياري از موارد قابل درمان است. مساله اصلي اين است كه زنان علائم را جدي بگيرند و معاينات دورهاي را پشت گوش نيندازند. امروز سرطان پستان ديگر تنها يك مساله پزشكي نيست؛ بلكه به يك موضوع اجتماعي و فرهنگي تبديل شده است. افزايش آگاهي، دسترسي آسانتر به غربالگري و شكستن ترس و تابوهاي موجود ميتواند جان هزاران زن را نجات دهد.
گزارش 20 تا 22 هزار مورد جديد سرطان پستان در سال
از سوي ديگر ناهيد نفيسي، رييس انجمن سرطان پستان در اين باره به ايلنا گفت: آمار حدود ۲۰ تا ۲۲ هزار مورد جديد سرطان پستان در سال گزارش ميشود. خوشبختانه، با افزايش آگاهي عمومي و انجام منظم ماموگرافي، مرحله تشخيص سرطان بهطور قابل توجهي بهبود يافته و در مراحل اوليهتري شناسايي ميگردد. از عموم مردم درخواست ميكنيم كه به موقع براي غربالگري مراجعه كنند، زيرا اين بيماري كاملا قابل درمان است، مشروط بر آنكه در مراحل اوليه تشخيص داده شود.او افزود: متأسفانه تعدادي از بيماران به دليل ترس از مراجعه، با تأخير به مراكز درماني مراجعه ميكنند و اين تأخير موجب ميشود كه در مراحل پيشرفته به دست ما برسند، جايي كه اقدامات درماني مورد نظر، تأثيرگذاري مطلوب خود را از دست ميدهند. رييس انجمن سرطان سينه اظهار كرد: ما اكنون بيش از گسترش غربالگري، به آگاهيسازي نياز داريم. اگر غربالگري را به زور انجام دهيم، مثلا كسي را از خانه بيرون بكشيم و بگوييم ماموگرافي كنيد و سپس به او بگوييم مشكلي وجود دارد و بايد نمونهبرداري انجام بدهيد، او نمونهبرداري را رها ميكند، فراموش ميكند، به تعويق مياندازد و برايش اولويت نيست.در اين صورت، غربالگري قطعاً سودي نخواهد داشت. نفيسي در ادامه گفت: قبل از غربالگري، به آگاهيسازي نياز است؛ يعني بانويي بداند كه ابتدا بايد خودش سالم باشد تا بتواند خانوادهاش را به درستي راهبري كند.تا آن خانواده بتواند خانوادهاي خوب و شايسته باشد، اما هنگامي كه بانوي خانه خود را فراموش ميكند و به جسم خويش اهميتي نميدهد، همه امور زندگي برايش اولويت دارد تا اينكه خود به سراغ پزشك برود و غربالگري كند. در حقيقت، بايد بتواند در مراحل پيش از بروز سرطان، اقداماتي انجام بدهد تا بيماري تشخيص داده شود. من بر اين باورم كه پيش از گسترش غربالگري، بايد بيماران ما از نظر آگاهي و دانش پيشرفت كنند تا به بدن خود اهميت بدهند. اكنون با اين مشكل روبهرو هستيم.
