بی واسطه در اسلام آباد

پس از چند روز بحث و گمانه‌زني روزگذشته سرانجام نخستين دور از مذاكرات جديد ميان ايران و امريكا در اسلام‌آباد پايتخت پاكستان آغاز شد.  رسانه‌هاي رسمي ايران روز‌گذشته اعلام كردند كه پس از چند ساعت گمانه‌زني غير مستقيم با وساطت طرف پاكستاني و با تاييد پيش‌شرط‌هاي ايران اين مذاكرات آغاز شده است. با توجه به رايزني‌هاي فشرده در اسلام‌آباد و پيشرفت گفت‌وگوها و ازسويي محدود كردن حملات رژيم صهيونيستي از بيروت به مناطق جنوبي لبنان كه به معناي پيشرفت در اجراي آتش بس محسوب مي‌شد و نيز پذيرفتن آزادسازي دارايي‌هاي ايران ازسوي طرف امريكايي تصميم بر آن شد كه مذاكرات ميان ايران و امريكا براي نهايي كردن موضوعات آغاز شود. از اين رو از عصر روز شنبه هيات‌هاي كارشناسي گفت‌وگوهاي فني را آغاز كردند. براي نهايي كردن موضوعات في‌مابين به گفت‌وگوهاي كارشناسي و فني دقيق‌تر نياز بود كه مذاكرات را ضروري مي‌ساخت.  هر چند ايران معتقد است كه آتش‌بس در لبنان هنوز به‌طور كامل محقق نشده و امريكا موظف است كه اسراييل را براي اجراي اين تعهد ملزم كند. هيات ايراني اين موضوع را به‌طور جد از طريق واسطه پاكستاني و همچنين در اتاق گفت‌وگو پيگيري مي‌كند هيات ايراني با اعلام بدبيني نسبت به طرف مقابل و درنظر گرفتن تجربه بدعهدي‌هاي امريكا در مذاكرات قبلي در اين دور از گفت‌وگوها با ميانجيگري پاكستان حاضر شده است. روساي هيات‌هاي مذاكره‌كننده ايران و امريكا روز شنبه در ديدارهايي جداگانه با ميزبان مذاكرات، شهباز شريف ديدار كردند و در اين ديدارها پيام‌هاي دوطرف تبادل شد. ايران از قبل 10 بند را براي ورود به مذاكرات اعلام كرده بود كه تا روز پنجشبه دو بند محقق نشده بود؛ اجراي اتش بس در لبنان و رفع انسداد از دارايي‌هاي ايران كه با اعلام شروع مذاكرات ميان طرفين به نظر اين شروط محقق شده است. تيم كارشناسي و فني ايران شامل ۲۶ نفر است كه در كميته‌هاي فني و تخصصي در حوزه‌هاي اقتصادي، امنيتي و سياسي حضور دارند. رياست هيات حقوقي با كاظم غريب آبادي معاون وزير امور خارجه، هيات اقتصادي با ناصر همتي رييس بانك مركزي و كميته نظامي با علي‌اكبر احمديان، عضو شوراي دفاع كشور است. منابع خبري اعلام كردند كه مذاكرات كارشناسي سه جانبه و با حضور طرف پاكستاني در هتل سرينا در جريان است. پيش از اين از صبح ديروز مذاكرات مختلفي با طرف پاكستاني برگزار شده بود. سخنگوي وزارت امور خارجه اظهار كرد: مطالبات ايران در مذاكرات اسلام‌آباد در چارچوب بسته پيشنهادي 10 ماده‌اي كه پيش از اين اعلام كرده بوديم، منتقل شده است. اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت خارجه با اشاره به مطلب فوق گفت: براي ما مهم بود بدون ابهام نقطه‌نظرات كشور را بيان كنيم. در حال حاضر رد و بدل پيام‌ها در جريان است. وي اظهار كرد: در ديدار با آقاي عاصم منير مواضع، ديدگاه‌ها و مطالبات ايران را منتقل كرديم و دكتر قاليباف و هيات همراه در حال حاضر مشغول تبادل‌نظر با طرف‌هاي پاكستاني هستند. بقايي گفت: ما در يك برهه خاصي در تاريخ ايران مشغول مبادله ديپلماتيك هستيم، ديپلماسي براي ما ادامه دفاع و جنگ است همان‌طور كه در 40 روز با تمام توان از كيان كشورمان دفاع كرديم. ديپلماسي و دفاع دو روي يك سكه هستند و ان‌شاءالله با دعاي خوب مردم‌مان و حمايت همه‌جانبه بخش‌هاي مختلف مطالبات مردم ايران محقق مي‌شود. وي با تاكيد بر اينكه مبارزه نفس‌گيري در حال حاضر در جريان است افزود: به مردم كشورمان اطمينان مي‌دهم كه همان‌طور كه مدافعان وطن پاي لانچرها از كيان كشور دفاع كردند، ما نيز از همه ظرفيت‌هاي خود براي تثبيت اين دستاوردها و كيان كشور استفاده خواهيم كرد. سخنگوي وزارت امور خارجه در ادامه اين مصاحبه در ارتباط با موضوع آتش‌بس و روند اجرايي شدن آن، گفت: از ابتدا تاكيد كرديم همزمان كه دستگاه ديپلماسي كشور كار خود را انجام مي‌دهد در تماس نزديك با نيروهاي مسلح نيز هستيم و مراقبت مي‌كنيم در ارتباط با كوچك‌ترين موارد نقض آتش‌بس و هر جا كه لازم باشد مدافعان وطن واكنش نشان مي‌دهند. اين ديپلمات كشورمان كه تيم مذاكره‌كننده ايران در اسلام‌آباد را همراهي مي‌كند، گفت: الحمدالله به غير از همان ساعات اوليه در روز اول كه چند مورد نقض آتش‌بس داشتيم و البته نيروهاي مسلح با قاطعيت پاسخ دادند، تاكنون گزارشي مبني بر نقض آتش‌بس دريافت نكرديم. مواردي بوده ازجمله امروز كه اين امكان وجود داشته كه زمينه براي نقض آتش‌بس فراهم شود. ما خيلي جدي به طرف‌هاي مقابل هشدار داديم تا جلوي اين موضوع گرفته شود و دشمن اقدامي در اين ارتباط انجام ندهد. بقايي تاكيد كرد: نيروهاي مسلح ما دست‌شان روي ماشه است، دستگاه ديپلماسي نيز كوچك‌ترين مورد را رصد و مديريت مي‌كند. وي همچنين در ارتباط با موضوع لبنان نيز گفت: در توافق آتش‌بس تاكيد شده است كه آتش‌بس شامل همه جبهه‌ها از‌جمله لبنان شود. ما فقط اين را نمي‌گوييم بلكه طرف پاكستاني نيز به اين موضوع اشاره كرده است. خيلي صريح مواضع در اين زمينه اعلام شده و ما در ارتباط مداوم با بيروت هستيم. با سفيرمان در لبنان مرتب در ارتباط هستيم و با ديگر جهات ذي‌ربط در لبنان تا اطمينان حاصل كنيم كه اجراي آتش‌بس در همه جبهه‌ها در حال انجام است و نسبت به اين موضوع از‌سوي طرف مقابل تعهد وجود دارد. همچنين معاون وزير خارجه اظهار كرد: سطح هيات ايراني شركت‌كننده در مذاكرات اسلام‌آباد نشان‌دهنده جديت ايران است و ايران براي هر سناريويي به صورت جدي آمادگي دارد. كاظم غريب‌آبادي در پاسخ به سوالي با بيان اينكه اين دور از گفت‌وگوها با گفت‌وگوهاي ادوار گذشته تفاوت اساسي دارد، ادامه داد: اين دور از مذاكرات صرفا مذاكره نيست بلكه مطالبه است و در واقع ايران فهرست بلندي از مطالبات دارد. وي با اشاره به برخي از اين مطالبات گفت: ان‌شاءالله با جديتي كه در هيات ايراني وجود دارد و دست برتري كه در حوزه نظامي داريم و با اتحاد و انسجامي كه ايجاد شده بتوانيم مطالبات به حق ايران را به پيش ببريم. اين ديپلمات ارشد جمهوري اسلامي ايران با اشاره به سطح بالاي هيات ايراني شركت‌كننده در اين مذاكرات خاطرنشان كرد: اين موضوع نشان‌دهنده جديت ايران در اين مذاكرات است. ايران براي هر سناريويي به صورت جدي آمادگي دارد. اگر سناريو دفاع از كشور باشد ما در اين زمينه كاملا جدي هستيم. براي موضوع مذاكره نيز ما جدي هستيم و در بالاترين سطح شركت كرده‌ايم چنانكه رييس يكي قواي سه‌گانه رياست هيات ايراني را برعهده دارد. غريب‌آبادي همچنين در بيان ديگر تفاوت‌هاي اين دور از مذاكرات با مذاكرات قبلي ادامه داد: ما در جنگ به پيروزي‌هاي خوبي دست پيدا كرديم و در واقع با دست برتر در مذاكرات حضور داريم. امريكايي‌ها به اهداف خود در اين جنگ دست پيدا نكردند. وي با اشاره به تسلط ايران بر تنگه هرمز و اهميت اين موضوع گفت: اين دور از مذاكرات نسبت به ادوار قبلي تفاوت‌هاي ديگري نيز دارد و آنچه كه اشاره كردم دو تفاوت بارز بود. همزمان رسانه‌هاي مختلف جهان از اجبار امريكا به پذيرش شرايط ايران مي‌گويند. رسانه مستقر در لندن در گزارشي با اشاره به آسيب‌هاي گسترده وارد شده به پايگاه‌هاي امريكايي در منطقه در جريان جنگ با ايران اشاره كرد كه اين پايگاه‌ها پس از حملات ايران «غير قابل استفاده» شده‌اند. گروهي از كارشناسان غرب آسيا استدلال كردند كه بيش از ۱۰ سايت نظامي ايالات‌متحده در سراسر منطقه خليج‌فارس در اثر تلافي ايران به حملات ايالات‌متحده و اسراييل به‌شدت آسيب ديده‌اند، به‌طوري كه حضور آنها اكنون آسيب‌پذيري‌هاي بسيار بيشتري نسبت به مزاياي آن ايجاد مي‌كند. افشاگري اوليه در مورد وضعيت اين پايگاه‌ها ابتدا ماه گذشته در روزنامه نيويورك تايمز گزارش شد كه آنها را «تقريباً غيرقابل استفاده» توصيف كرد. هرچند دولت ترامپ هنوز ميزان خسارت وارده را تأييد نكرده است. مارك لينچ، مدير پروژه علوم سياسي غرب آسيا در دانشگاه جورج واشنگتن در كنفرانس سالانه مركز عرب واشنگتن گفت كه ايران اساساً اين پايگاه‌ها را در عرض يك ماه بي‌فايده كرده است. به نوشته ميدل ايست‌اي، دسترسي به اين پايگاه‌ها كه برخي از آنها قطب‌هاي لجستيكي هستند و لزوماً پايگاه‌هاي فعال نيستند، به‌شدت توسط پنتاگون و خود كشورهاي خليج‌فارس كنترل مي‌شوند، شامل بحرين، عربستان‌سعودي، امارات متحده عربي، كويت، قطر و عمان. اين درحالي است كه رهبران خليج‌فارس پيش از اين متعهد شده بودند كه به ايالات‌متحده اجازه استفاده از پايگاه‌هاي موجود در خاك خود را براي جنگ ندهند. لينچ با اشاره به فعاليت پشتيباني دريايي در بحرين كه محل استقرار ناوگان پنجم ايالات متحده و محل سكونت حدود ۹۰۰۰ پرسنل نظامي است، گفت: پايگاه‌هاي اطراف منطقه آسيب‌هاي جدي ديده‌اند و فكر مي‌كنم بسيار بعيد است كه هيچ‌گاه ما برگرديم و ناوگان پنجم خود را به بحرين برگردانيم. اين كشور بسيار آسيب‌پذير است.  وي تاكيد كرد: بنابراين، به يك معنا، كل هدف «خاورميانه امريكا» فرو ريخته است و ما هنوز راه جايگزيني براي بيان يا فكر كردن به آنچه ممكن است جايگزين آن شود، نداريم. در مجموع، ۱۹ پايگاه نظامي فاش‌شده توسط ارتش امريكا در سراسر غرب آسيا -‌منطقه‌اي كه از مصر تا عراق و از شمال سوريه تا جنوب عمان امتداد دارد‌- اداره مي‌شود. اين پايگاه‌ها مي‌توانند در مجموع تا ۵۰ هزار سرباز را در خود جاي دهند. كارشناسان اكنون معتقدند كه هفت هفته جنگ گذشته به روشني نشان داده است كه كشورهاي خليج‌فارس ديگر نمي‌توانند به‌طور كامل به ايالات‌متحده به عنوان يك شريك امنيتي تكيه كنند. همچنين يك روزنامه امريكايي گزارش داده است منابع مطلع به اين رسانه گفته‌اند بر‌خلاف ادعاي كاخ سفيد نسبت به اينكه حملات به تاسيسات نظامي و تسليحاتي ايران در طي جنگ تحميلي منجر به از بين رفتن ظرفيت‌هاي ايران و تضعيف چشمگير آن شده اما ايران همچنان قابليت استقرار و شليك موشك خود را حفظ كرده است. به نوشته «وال استريت ژورنال»، براساس ارزيابي‌هاي اطلاعاتي امريكا، «ايران همچنان هزاران موشك بالستيك در زرادخانه‌اش حفظ كرده كه مي‌تواند در صورت بيرون كشيدن پرتابگرهايش از انبارهاي زيرزميني مورد استفاده قرار دهد.» همچنين اين روزنامه در گزارش خود نوشت، در ارزيابي‌هاي اطلاعاتي امريكا و رژيم صهيونيستي تصريح شده نيروهاي مسلح ايران «همچنان قدرت آتش چشمگيري را حفظ كرده است.»به نوشته وال استريت ژورنال، «بيش از نيمي از پرتابگرهاي موشكي ايران از بين رفته، آسيب ديده يا در زير زمين گرفتار شده و ذخاير موشكي ايران به حدود نصف كاهش يافته است» اما ايران همچنان اين قابليت را دارد كه پرتابگرهاي بسياري را از تاسيسات زيرزميني خود خارج كرده و به كار بگيرد. اين روزنامه گزارش كرد، «گمان برده مي‌شود ايران همچنان هزاران موشك بالستيك در اختيار دارد كه شامل حدود ۱۰۰۰ فروند از مجموع ۲۵۰۰ موشك ميان‌بردي كه در ابتداي جنگ مي‌شود.» اين گزارش در‌حالي منتشر شده كه پيش از اين رسانه‌هاي امريكايي زنگ خطر را درباره اينكه ذخاير موشك‌هاي دوربرد امريكا در‌نتيجه حملات متجاوزانه عليه ايران كاهش چشمگيري پيدا كرده و در‌نتيجه واشنگتن نيازمند به استفاده از مهمات ارزان‌تر و كوتاه‌بردتر در جنگ شد به صدا در آورده بودند. طرف پاكستاني اعلام كرده كه تداوم مذاكرات نياز به فراهم شدن مقدمات لازم دارد و باتوجه به شرايط مي‌تواند اين روند چند ساعت تا چند روز ادامه پيدا كند.