شوک قیمت نفت به اقتصاد جهان
معاملات بازار جهانی انرژی در حالی هفته گذشته را پشت سر گذاشت که قیمت نفت همچنان بالای ۱۰۰ دلار ماندگار بود و در برخی سبدها از جمله سبد نفتی عمان ۱۶۲ دلار شد! روندی نگرانکننده که چراغ خطر موج تازه تورم جهانی را روشن کرده است. اکنون این سوال مطرح است که آیا نسخه درمان سال ۲۰۱۰ قابل تکرار است؟
رئیس آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که جنگ با ایران به خطرناکترین بحران انرژی در تاریخ معاصر تبدیل شده و پیامدهای آن میتواند برای ماهها بازارهای جهانی را تحت فشار نگه دارد. اقتصاددانان معتقدند که اثر بحران انرژی به سرعت در تورم و فشار بر مصرفکنندگان خودنمایی خواهد کرد.
ناتوانی اقتصاد جهان از تکرار نسخه شفابخش سال 2010
به گزارش تجارت نیوز، بر اساس تحلیل اقتصاددان ارشد UBS، بحران انرژی فعلی که ناشی از اختلال در عرضه جهانی و افزایش قیمتهاست، نسبت به شوک انرژی دهه ۲۰۱۰ بسیار متفاوت و برای مصرفکنندگان سختتر است. این بار بازارها فاقد اهرمهای پیشین هستند که در گذشته تا حدی فشار قیمتها را کاهش میدادند.
تحولات و اعتراضات گسترده سیاسی در کشورهای عربی که از آن به بهار عربی یاد میشد، فضای متشنج سیاسی و اقتصادی در عراق و فشار تحریمهای بینالمللی بر صنعت و صادرات نفت ایران در سال 2010 یکی از بدترین شوکهای انرژی جهان را رقم زده بود.
نتیجه این فشارها سبب شد قیمت نفت به مدت چهار سال متوالی در سطوح بالای 100 دلار در هر بشکه پایداری کند که طولانیترین دوره در تمام تاریخ محسوب میشود. در آن زمان شرکت شیل آمریکا توانست با افزایش تولید و عرضه در بازار جهانی، قیمت نفت را بار دیگر در مسیر تعادل قرار دهد؛ ابزاری که به گفته کارشناسان اکنون در دسترس و کارآمد نیست!
چرا این بار شوک بازار انرژی از سال 2010 سختتر است؟
آرند کاپتین، رئیس بخش اقتصاد و تحقیقات استراتژیک در UBS، تاکید میکند که وضعیت کنونی با دوره 2010 تا ۲۰۱۴ تفاوتهای اساسی دارد. در آن دوره، افزایش شدید قیمت نفت باعث رشد فعالیتهای مرتبط با شیل اویل در ایالات متحده شد و از طریق افزایش سرمایهگذاری و تولید، تا حدی اثر منفی قیمتهای بالاتر انرژی را خنثی کرد. این اهرم، اکنون دیگر وجود ندارد.
در حالی که قیمت نفت در آن دوره در مقایسه با امروز (در ارزش واقعی) بالاتر بود، اقتصاد آمریکا توانست آن شوک را تا حدی جذب کند، چون تولید و سرمایهگذاری نفت شیل بهشکل قابل توجهی افزایش یافته بود. اما در شرایط فعلی، بخش نفت پاسخ کمتری به افزایش قیمتها نشان میدهد، بنابراین مصرفکنندگان، مستقیمترین ضربه را خواهند خورد.
ویژگیهای متفاوت شوک کنونی
تحلیلگران UBS به چند تفاوت کلیدی میان وضعیت فعلی و بازه چهارساله 2010 تا 2014 اشاره میکنند. از جمله اینکه بازار کار در تمام جهان، نسبت به آن دوره ضعیفتر و کمتر انعطافپذیر است. همچنین، خانوارها با محدودیتهای بیشتر نقدینگی مواجهاند و قدرت خرید کمتری دارند.
در این بین همچنین، سرعت افزایش قیمتها در دوره اخیر بسیار بیشتر بوده و اثر تورمی آن قویتر است. در نتیجه، این عوامل میتوانند مصرفکنندگان را سریعتر و عمیقتر تحت فشار قرار دهند و تورم را با شتاب بیشتری به پیش برانند.
پیامدهای مستقیم شوک بازار انرژی بر مصرفکنندگان
بدون واکنش قابل توجه تولید نفت داخلی در آمریکا، افزایش قیمت انرژی احتمالاً به صورت مستقیم هزینههای خانوارها را افزایش میدهد. بخش عمده افزایش قیمت بنزین و سوختها معمولاً به صورت مستقیم از جیب مصرفکنندگان پرداخت میشود و این موضوع میتواند باعث کاهش قدرت خرید خانوادهها و تحت فشار قرار گرفتن مخارج غیرانرژی شود.
به این ترتیب، خلاف شوک انرژی اوایل دهه ۲۰۱۰ که با رشد تولید شیل اویل در آمریکا تا حدی تعدیل شد، شوک کنونی فاقد چنین بازتاب عرضه است. به همین دلیل، مصرفکنندگان بیش از هر زمان دیگری در معرض پیامدهای افزایش شدید قیمت انرژی قرار دارند و این موضوع میتواند قدرت خرید و رشد اقتصادی را به طور گستردهتری تحت تأثیر قرار دهد.
