تنگه هرمز و قيمت نفت
دنيا سالها از نظر ذهني خود را براي اينكه روزي ممكن است تنگه هرمز بسته شود، آماده كرده بود. از زمان جنگ ايران و عراق اين بحث هميشه مطرح بوده، اما با تمام آمادگي ذهني، ميتوان گفت به نوعي غافلگير شدند. امروز شرايطي پيش آمده كه انگار برايشان غيرقابل پيشبيني بوده است.
دنيا سالها از نظر ذهني خود را براي اينكه روزي ممكن است تنگه هرمز بسته شود، آماده كرده بود. از زمان جنگ ايران و عراق اين بحث هميشه مطرح بوده، اما با تمام آمادگي ذهني، ميتوان گفت به نوعي غافلگير شدند. امروز شرايطي پيش آمده كه انگار برايشان غيرقابل پيشبيني بوده است.
نكته تازه اينجاست كه الان تنگه هرمز بسته نيست و كشتيهايي كه ايران اجازه دهد ميتوانند عبور كنند، كمااينكه در همين چند روز گذشته چندين نفتكش حامل نفت ايران به سمت بازارهاي چين از طريق تنگه هرمز ارسال شده است.
اما اينكه دنيا چنين واكنش غافلگيرانهاي نشان داده براي من جالب است، چون ايران بارها اعلام كرده بود كه توانايي بستن تنگه هرمز را دارد. حالا سوال اين است كه چطور بازارهاي انرژي جهان، با وجود اين هشدارها، بازهم غافلگير شدند؟
بهرغم سر و صداي زيادي كه ميكنند، از يكسو ايران هنوز تنگه را كاملا مسدود نكرده و ازسوي ديگر توان ايران محدود به بستن تنگه هرمز نيست. در صورت تداوم تجاوزات و فشارهاي نظامي، فاز دوم اين مدل ميتواند بستن تنگه بابالمندب باشد؛ موضوعي كه عبور كالاهاي تجاري غير از نفت و انرژي را نيز به مراتب پيچيدهتر خواهد كرد. به هر حال ميدانيم كه عربستان و امارات از آن مسير هم امكان صدور نفت دارند.
بنابراين، ايران حتما به بستن آن تنگه نيز فكر كرده است. به نظر من، بايد دنيا متوجه باشد كه ما قرار نيست كيسه بوكس باشيم؛ هر كسي هر وقت خواست به ايران حمله كند و برود، بدون اينكه عواقبي داشته باشد. اكنون با انسداد حدود ۲۰درصد از انرژي فسيلي كه به شكل مايع، يعني نفت و فرآوردههاي آن از خليجفارس و تنگه هرمز ميخواست به دنيا برسد، شاهد رخداد اتفاقاتي به ويژه در كشورهاي آسيايي هستيم. در حوزه گاز، به خصوص كشوري مثل هند، به شدت دچار كمبود شده و مشكل پديد آمده است. اين اتفاق فقط محدود به بازارهاي نفت و گاز و انرژي نيست، قطعا به بازارهاي مواد خام و كالاهاي پايه هم منتقل ميشود. وقتي انرژي گران ميشود، تبديل مواد اوليه به محصولات ثانويه و پيشرفته سختتر و پرهزينهتر خواهد شد. همين الان در حوزه كالاهاي الكترونيكي، به ويژه ميكروچيپها، در هفتههاي پيش رو دچار نوسانات قيمتي شديدي خواهد شد. همه بازيگران بازار اكنون با شرايطي روبهرو هستند كه در آن غيرقابل پيشبيني بودن بيش از افزايش يا كاهش قيمتها مشهود است. در حوزه نفت و گاز در همين دو، سه روز اخير شاهد حركت قيمت از ۸۰ دلار تا ۱۲۰ دلار بودهايم. چنين اختلاف ۴۰ دلاري در كمتر از ۱۰ روز، يعني حدود ۵۰درصد تفاوت بين سقف و كف، در تاريخ معاصر بازار انرژي سابقه نداشته است. همين الگو در ديگر بازارها هم تكرار ميشود و طي هفتههاي آينده اثر خود را در ساير كالاهاي ساخته شده نشان خواهد داد.
