روايت بنادر از جنگ
تعادل |بامداد روز شنبه ۹ اسفند، با شنيده شدن صداي چند انفجار در تهران، جنگ تحميلي ميان ايران از يك سو و امريكا و اسراييل از سوي ديگر وارد مرحله رسمي شد.
تعادل |بامداد روز شنبه ۹ اسفند، با شنيده شدن صداي چند انفجار در تهران، جنگ تحميلي ميان ايران از يك سو و امريكا و اسراييل از سوي ديگر وارد مرحله رسمي شد. جنگي كه اگرچه در ميدان نظامي آغاز شد، اما خيلي زود جبهههاي ديگر را نيز فعال كرد؛ جبهه اقتصاد. در اين ميان، بنادر جنوبي كشور به نخستين سنگرهاي نبرد اقتصادي تبديل شدند؛ جايي كه تداوم ورود كالاهاي اساسي و حفظ جريان تجارت خارجي، مستقيماً با معيشت ميليونها نفر گره خورده است. در روزهاي ابتدايي جنگ، انتشار برخي گزارشها درباره حملات به بنادر جنوبي و اختلال در تردد كانتينرها نگرانيهايي را در فضاي اقتصادي ايجاد كرد. نگراني اصلي اين بود كه اگر حلقههاي زنجيره تجارت خارجي دچار اختلال شوند، تأمين كالاهاي اساسي و مواد اوليه توليد با مشكل مواجه شده و اقتصاد كشور از مسير عادي خود خارج شود. با اين حال، تجربه جنگ ۱۲ روزه اخير تا حدي نشان داده بود كه ساختار اقتصادي كشور در مواجهه با شرايط بحراني از توان نسبي تابآوري برخوردار است. همين تجربه موجب شد دستگاههاي اجرايي از همان ساعات ابتدايي بحران، مجموعهاي از اقدامات هماهنگ براي حفظ جريان تجارت و جلوگيري از توقف عمليات بندري در دستور كار قرار دهند. بر اساس گزارش كميسيون اقتصاد كلان اتاق بازرگاني، روند تخليه و بارگيري كالا در بنادر كشور همچنان در حال انجام است و فعاليتهاي تجاري در بسياري از بنادر، به ويژه بندر شهيد رجايي، بدون وقفه ادامه دارد. اين بندر كه يكي از مهمترين دروازههاي تجاري ايران به شمار ميرود، در روزهاي اخير نقش حياتي در حفظ جريان واردات و صادرات كشور ايفا كرده است. در كنار بندر شهيد رجايي، بنادر شهيد بهشتي، امام خميني (ره) و اميرآباد نيز همچنان در حال انجام عمليات تخليه و بارگيري كالا هستند. گزارشهاي ارايه شده به ستاد مديريت بحران وزارت راه و شهرسازي نشان ميدهد كه روند انتقال كالاهاي اساسي از اين بنادر به داخل كشور در جريان است و تلاشها براي افزايش سرعت خروج كالاها ادامه دارد. در همين راستا، موضوعاتي مانند ضرورت حضور مستمر كاركنان بنادر در محل خدمت، تسريع در تخليه بار بخش خصوصي پس از تخليه كالاهاي اساسي، تأمين كاميون براي افزايش سرعت انتقال بار و همچنين استفاده از مسيرهاي جايگزين براي ورود اقلام دارويي به كشور از جمله محورهاي مورد بررسي در جلسه ستاد مديريت بحران وزارت راه و شهرسازي بوده است. با توجه به تعليق پروازها در برخي مسيرها، برنامهريزي براي ورود اقلام دارويي از مسيرهاي جايگزين و همچنين جابهجايي دريايي مسافران از كيش و بوموسي به بندرعباس نيز در دستور كار قرار گرفته است؛ اقدامي كه نشان ميدهد مديريت بحران تنها محدود به حوزه تجارت نبوده و ابعاد مختلف حملونقل كشور را در بر گرفته است.همزمان با اين تحولات، گمرك جمهوري اسلامي ايران نيز مجموعهاي از تدابير جديد را براي تسهيل تجارت خارجي در شرايط اضطراري ابلاغ كرده است. در اطلاعيه شماره ۱۳ گمرك، دستورالعملي براي تسريع در انجام تشريفات صادراتي منتشر شده كه هدف آن جلوگيري از ايجاد ازدحام در مرزهاي خروجي و تسهيل روند صادرات كالا عنوان شده است. بر اساس اين دستورالعمل، از صادركنندگان خواسته شده تا حد امكان تشريفات صادراتي خود را در گمركات داخلي انجام دهند تا فشار كاري بر گمركات مرزي كاهش يابد. همچنين ثبت اطلاعات حاملها در مسيرهاي سبز و زرد صادراتي به صادركنندگان و نمايندگان قانوني آنها واگذار شده تا فرآيندهاي اداري سريعتر انجام شود. در مواردي كه احتمال بسته شدن مرزها وجود داشته باشد نيز امكان تغيير مرز خروج كالا با هماهنگي گمركات فراهم شده است. علاوه بر اين، اگر صادركنندهاي تصميم به انصراف از صادرات داشته باشد، گمركات موظف شدهاند روند ابطال اظهارنامهها را با رعايت مقررات تسهيل كنند. از سوي ديگر، با توجه به شرايط خاص مرزي، مديران گمركات موظف شدهاند هرگونه تغيير در وضعيت مرزها را به سرعت به دفتر صادرات گمرك اطلاع دهند تا ساير گمركات نيز در جريان قرار گيرند. همچنين اعلام شده فعاليت بيش از ۶۰ شركت حملونقل بينالمللي تا پايان فروردين ۱۴۰۵ در سامانه گمرك تمديد شده تا روند حمل كالا دچار وقفه نشود.در اين ميان، بندر امام خميني(ره) به عنوان يكي از مهمترين مبادي ورود كالاهاي اساسي كشور، نقش تعيينكنندهاي در تأمين نيازهاي داخلي ايفا ميكند. شهلا عموري، رييس اتاق بازرگاني اهواز، در گفتوگو با اتاق ايران آنلاين اعلام كرده است كه فعاليتهاي تجاري در مرز چذابه به صورت عادي در جريان است و تلاشها براي جلوگيري از اختلال در زنجيره تجارت ادامه دارد. به گفته او، در حال حاضر بيش از يك ميليون تن انواع كالاهاي اساسي در بندر امام خميني (ره) ترخيص شده و آماده انتقال به مراكز توزيع در سراسر كشور است. اين حجم از كالا نشان ميدهد كه جريان تأمين اقلام ضروري همچنان برقرار است و تلاشها براي جلوگيري از كمبود در بازار ادامه دارد. عموري همچنين تأكيد كرده كه روند سريعتر ترخيص كالاها تا حد زيادي نتيجه مديريت ميداني و اجراي دستورالعملهاي جديد گمركي است. بر اساس اين دستورالعملها، گمركات كشور خدمات خود را به صورت شبانهروزي ارايه ميدهند تا روند تجارت در شرايط بحراني متوقف نشود. از جمله مهمترين تغييرات در مقررات گمركي ميتوان به لغو مصوبه «تقدم ثبت سفارش بر تخليه كالا» اشاره كرد؛ تصميمي كه به گفته فعالان اقتصادي، روند تخليه و خروج كالاها از بنادر را تسريع كرده است. همچنين امكان ترخيص كالا از گمرك بدون دريافت كد ساتا و صرفاً با ارايه تعهد فراهم شده و بر اساس دستور رييس كل گمرك، ترخيص كالاهاي اساسي بايد به صورت كامل انجام شود. كالاهاي امدادي و اقلام پرخطر نيز در اولويت انجام تشريفات گمركي قرار گرفتهاند.با وجود اين اقدامات، فعالان بخش خصوصي همچنان با برخي چالشها در روند خروج كالا از بنادر مواجه هستند. در نشست ستاد مديريت بحران وزارت راه، نمايندگان بخش خصوصي به مسائلي مانند پيچيدگي ناشي از تعدد مجوزها، عوارض مختلف و نياز به تسهيلات بانكي اشاره كردند.به اعتقاد آنها، در شرايط جنگي لازم است برخي مقررات مالي و اداري با انعطاف بيشتري اجرا شود تا سرعت ترخيص كالاها افزايشيابد. در همين راستا، نمايندگان بخش خصوصي خواستار حضور مستمر در كارگروه تسهيل ترخيص كالا در ستاد مديريت بحران وزارت راه و شهرسازي شدهاند و اعلام كردهاند كه آمادگي دارند با ارايه تضامين لازم، در رفع دغدغههاي مالي دولت همكاري كنند. در كنار تلاشها براي حفظ جريان تجارت، استمرار فعاليت واحدهاي توليدي نيز به يكي از محورهاي مهم مديريت اقتصادي در شرايط جنگي تبديل شده است.رييس اتاق بازرگاني اهواز ميگويد چرخه توليد در استان خوزستان با همكاري دستگاههاي مختلف همچنان فعال است و بازارها حتي براييك روز هم با كمبود كالا مواجه نشدهاند. به گفته او، اين وضعيت نتيجه همراهي توليدكنندگان و فعالان اقتصادي با مردم و نظام اقتصادي كشور در شرايط بحراني است.
