جولان فيلترشكنفروشها در خاموشي كامل ايران
بخش اعظمي از زيرساخت اينترنت ايران بيش از چهار روز است كه در وضعيت قطع كامل قرار دارد.
بخش اعظمي از زيرساخت اينترنت ايران بيش از چهار روز است كه در وضعيت قطع كامل قرار دارد. اگرچه مقدار بسيار ناچيزي از ترافيك همچنان در جريان است، اما پايش لحظهاي همين ترافيك باقيمانده نشاندهنده وقوع اختلالات ثانويه در فواصل زماني مشخص است. همزمان با جنگ و قطعي اينترنت در ايران، شاهد شكلگيري يك بازار سياه بيسابقه در زمينه فروش فيلترشكنها هستيم. برخي از فروشندگان ويپيان، هر گيگابايت ترافيك را تا ۵۰۰ هزار تومان ميفروشند و مردم كه به دنبال دسترسي به اطلاعات در اين شرايط بحراني هستند، راهي جز پرداخت اين مبلغ را ندارند.
قطعي اينترنت براي سومينبار در يك سال
قطعي اينترنت در ايران براي سومين بار در يك سال به ۱۰۰ ساعت نزديك ميشود. مردم در خلأ اطلاعاتي بهسر ميبرند و ارتباط هزاران ايراني در خارج از كشور با عزيزانشان در داخل قطع شده است. در اين شرايط همچنان تنها شبكه ملي اطلاعات و پيامرسانهاي بومي در دسترس هستند، اما اين پايداري نسبي نميتواند نياز حياتي جامعه به اخبار دقيق در شرايط جنگي را تأمين كند. دسترسي به اطلاعات، تنها ابزار براي مقابله با شايعات و حفظ آرامش رواني جامعه در شرايط جنگي است. شايعات بياساسي در پيامرسانهاي داخلي دست به دست ميشود كه مردم را بهشدت نگران ميكند. شايعاتي كه هيچ راهي براي صحتسنجي آنها زماني كه اينترنت قطع است، وجود ندارد. مردم ايران بيش از يك هفته در دوران جنگ 12 روزه، سه هفته در دي و بهمن ماه و حالا سه روز پس از حمله امريكا و اسراييل به ايران، قطعي اينترنت را تجربه كردهاند. دسترسي پايدار به اينترنت و گردش اطلاعات آزاد آن هم در شرايط جنگي از اهميت بسيار بالايي برخوردار است، اما دادههاي نتبلاكس نشان ميدهد اكثر مردم ايران همچنان از اين حق محروم هستند. البته در مقايسه با دي ماه به نظر ميرسد شدت محدوديتهاي اينترنتي اندكي كمتر است و شهر به شهر با هم تفاوت ميكند. اينترنت ايران درحالي دوباره خاموش شد كه اين بار دسترسي افراد محدودي به اينترنت آنهم در شرايط جنگي يك مزيت براي گروه خاص به شمار نميآيد بلكه دسترسي آنان بيشتر مخل امنيت است. با شروع جنگ رسانههاي دولتي و شبكههاي اجتماعي درگير حملات DDoS و نفوذهاي پيشرفته شدند و بهنظر ميرسد استارلينك و سيمكارتهاي خارجي در حال تثبيت خود به عنوان يك راهحل جايگزين هستند. در حالي كه تصاوير حملات هوايي به شهرها در صدر اخبار قرار گرفته اما نبردي موازي در زيرساختهاي ديجيتال ايران هم شكل گرفت. عمليات فيزيكي با حملات سايبري لايهبندي شدند. اين حملات كه با هدف قراردادن خبرگزاريها آغاز شد بيش از اينكه بهدنبال جنگ سايبري باشد، آگاهي موقعيتي مردم را كاهش داد تا فرآيند تصميمگيري را مختل كند. اين در حالي است كه تداوم حملات به افراد و تاسيسات با وجود پويايي موقعيتها اين فرضيه را مطرح ميكند كه احتمالا مهاجمان داراي بسترهاي ارتباطي مستقل از شبكه ملي و اينترنت ايران هستند. بخش اعظمي از زيرساخت اينترنت ايران بيش از چهار روز است كه در وضعيت قطع كامل قرار دارد. اگرچه مقدار بسيار ناچيزي از ترافيك همچنان در جريان است، اما پايش لحظهاي همين ترافيك باقيمانده نشاندهنده وقوع اختلالات ثانويه در فواصل زماني مشخص است. هنوز معلوم نيست ايران چه زماني دوباره آنلاين خواهد شد اما رويكرد قطع اينترنت احتمالا دو هدف عمده را دنبال ميكند نخست، مسدود كردن جريان اطلاعات و روايتهاي غيررسمي و دوم ايجاد يك سپر سايبري براي محدود كردن توان شناسايي و اجراي حملات ديجيتال عليه زيرساختهاي حياتي كشور، بنابراين آنطور كه پيوست اشاره كرده است، در خوشبينانهترين حالت تا زماني كه جنگ ادامه دارد اينترنت هم در دسترس نخواهد بود. كلاودفلر به عنوان عموميترين مرجع وضعيت شبكه ايران، نشان ميدهد اينترنت كشور كه بعد از ۲۲ بهمن با افت قابل توجه ترافيك به كمتر از ۵۰درصد مواجه شده بود، در روز شنبه نهم اسفند حدود ساعت 30: 10 تا ۱۱ صبح بهطور ناگهاني قطع شده و به نزديك صفر رسيده است. دادههاي نتبلاكس نيز از ادامه روند قطعي اينترنت در ايران خبر ميدهد. براساس پايش نتبلاكس، ترافيك شبكه ايران به حدود ۱ درصد رسيده است. يك كارشناس شبكه بهنام Doug Madory در شبكه ايكس براساس دادههاي كنتيك اعلام كرده نمودار ارتباطات نشاندهنده سقوط ناگهاني و يكباره ترافيك در تمامي زيرسيستمهاي اصلي (AS Numbers) است. به عنوان مثال سه زيرسيستم كليدي با حجم ترافيك بالا بهطور همزمان دچار فروپاشي شدهاند. اين سقوط نامتقارن نشان ميدهد قطع شبكه در سطح دروازههاي اصلي كشور انجام شده است.
مرور اخبار نشان ميدهد همزمان با شنيدهشدن اولين صداهاي انفجار در تهران، حملات تهاجمي متقابلي از سوي ايران، اسراييل و امريكا در فضاي سايبري آغاز شده است. خبرگزاريهاي رسمي ازجمله ايرنا و ايسنا در اولين مرحله بهطور كامل از دسترس خارج شدند و برخي رسانههاي ديگر نيز به صورت محدود با حملات DDoS و نفوذ سيستمي غيرمتعارف مواجه بودند. هيچ گروهي هم مسووليت حمله را برعهده نگرفت اما به هر حال اين حملات با مواضع مهاجمان همسو بود. در ساعت 30: 14 به وقت شرق امريكا اولين هشدار ازسوي سازمان CISA (اداره حفاظت از زيرساختهاي امريكا) صادر شد. در اين هشدار نوشته شده زيرساختهاي حياتي امريكا، شامل حوزههاي انرژي، مالي، دولت، نظامي، سيستمهاي كنترل صنعتي و تكنولوژيك (ICS/OT) به زودي مورد حمله قرار ميگيرند. پس از اين، اسراييل نيز در اقدامي مشابه اعلام كرديك حمله بدافزاري (wiper) بخشهاي انرژي، مالي، دولتي و خدمات عمومي اين رژيم را هدف گرفته است. سپس امريكا دوباره سطح هشدار را افزايش داد و زيرساختهاي حياتي مانند آب، برق، سدها و چند مورد ديگر را هم به موارد قبلي اضافه كرد. مايكروسافت نيز اعلام كرد در 6 ماه گذشته فعاليتهاي حمايتشده توسط دولت ايران ۳۰۰درصد افزايش يافته است. گروه هكري حنظله كه يكي از فنيترين گروههاي هكري است تهديد شديدي عليه دولتهاي مهاجم و همپيمانان آنها منتشر كرد. هنوز نتايج عملكرد اين گروه منتشر نشده اما اعلام شد حنظله شركت ملي نفت شارجه را هك كرد. كمي بعد با تهديد گروه مقاومت اسلامي سايبري، پمپ بنزينها در اردن مشكل پيدا كردند و اين كشور اعلام كرد تلاشهايي براي تخريب هدفمند دادهها انجام شده است. بمباران هوايي صداوسيما باعث شد فركانس شبكهها تغيير كند و شبكههاي سيما در باندهاي جديد دريافت شدند با اين حال به نظر ميرسد نفوذ يا اختلال در پخش ماهوارهاي وجود داشته است. علاوه بر اين برخي ديتاسنترها نيز دچار مشكلات فيزيكي جدي شدند. درحالي كه ايران در خاموشي كامل بهسر ميبرد، دادههاي رادار كلادفلر نشاندهنده الگوي متفاوتي در ساير كشورهاي منطقه است كه هدف حملات موشكي و رهگيريهاي هوايي قرار گرفتهاند. برخلاف ايران، هيچ قطعي اينترنتي در كشورهاي امارات، قطر، بحرين و كويت گزارش نشده است. در عين حال به دليل پيگيري اخبار و وقايع توسط كاربران، ترافيك اينترنت در قطر ۴۱درصد، ابوظبي ۳۰درصد و دبي ۲۱ درصد نسبت به هفته گذشته افزايش يافته است.
سهم استارلينك چقدر است؟
گزارشهاي پراكنده از برقراري ارتباطات محدود از طريق پايانههاي ماهوارهاي استارلينك منتشر شده است، اما پايداري و گستردگي اين نوع اتصال در شرايط فعلي نامشخص است. آنچه از وضعيت شبكههاي اجتماعي ديده ميشود در شرايط قطعي كامل در مقايسه با خاموشي ديماه افراد بيشتري از داخل كشور آنلاين شدهاند. تعداد پستها و كوتهايي كه در شبكه اجتماعي ايكس توسط كاربران داخل ايران منتشر شدهاند يا آمار سرانگشتي استوريهاي اينستاگرام بهوضوح نسبت به قطعي ديماه بيشتر است.
