فرار نقدينگي از بورس
شاخصهاي بازار سهام باز هم لباس سرخ بر تن كردند و نتوانستند شرايط خوبي را تجربه كنند. ريزش بازار دلايل مختلفي دارد اما مهمترين دليل آن را ميتوان سايه ريسكهاي سياسي روي بازار دانست.
شاخصهاي بازار سهام باز هم لباس سرخ بر تن كردند و نتوانستند شرايط خوبي را تجربه كنند. ريزش بازار دلايل مختلفي دارد اما مهمترين دليل آن را ميتوان سايه ريسكهاي سياسي روي بازار دانست. اين سايه به اندازهاي پر قدرت است كه افزايش نرخ دلار نيز نتوانسته محركي براي رشد شاخصها شود و همچنان شاهد سرخ پوشي در بازارسهام هستيم.
بازار سهام در پايان معاملات دومين روز كاري هفته يعني دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ يكي از سنگينترين روزهاي خود در هفتههاي اخير را پشت سر گذاشت؛ روزي كه در آن دوباره فشار عرضه بر تقاضا غلبه كرد و شاخصهاي اصلي بازار با افتي قابل توجه، فضاي منفي و نااطميناني را در كليت بورس تهران تشديد كردند. اين شرايط سبب شد تا اغلب نمادهاي بورسي، فارغ از اندازه و صنعت، در مسير كاهش قيمت قرار بگيرند و برخي از كارشناسان پيش بيني ميكنند كه اين روند طي روزهاي آتي ادامهدار خواهد بود و بر همين اساس احتمالا شاهد سقوط شاخص بازار سرمايه به كانال 3.9 ميليوني باشيم.
در جريان دادوستدهاي روز اخير، شاخص كل بورس تهران با افت ۱۰۵ هزار و ۷۹۱ واحدي، معادل ۲.۵۳ درصد كاهش يافت و در سطح ۴ ميليون و ۶۸ هزار واحد متوقف شد. اين ميزان افت، نهتنها از منظر عددي قابل توجه است، اين افت شاخص باعث شد كه از نظر رواني سرمايهگذاران بيش از گذشته تحت فشار قرار بگيرند، اين موضوع نشان داد كه نبود عامل موثر در قيمتهاي ارزنده فعلي در هر شرايطي ميتواند زمينه سقوط بازار را فراهم سازد.
همزمان با افت شاخص كل، شاخص كل هموزن نيز كه نمايانگر وضعيت سهام كوچك و متوسط بازار است، با كاهش ۲۰ هزار و ۴۵۵ واحدي معادل ۱.۹۸ درصد مواجه شد. افت همزمان اين دو شاخص نشان ميدهد كه فشار فروش محدود به نمادهاي شاخصساز نبوده و كليت بازار، از شركتهاي بزرگ گرفته تا نمادهاي كوچكتر، درگير موج منفي معاملات شدهاند.
بررسيها نشان ميدهد كه از ميان سهام، حق تقدمها و صندوقهاي سهامي، تنها ۹۹ نماد توانستند معاملات خود را در محدوده مثبت به پايان برسانند؛ در مقابل، ۷۲۳ نماد با افت قيمت مواجه شدند. اين نسبت، بهخوبي عمق و گستردگي فشار فروش را نشان ميدهد و بيانگر آن است كه بازار نهتنها فاقد ليدرهاي حمايتي موثر بود، بلكه تلاشهاي محدود خريداران نيز نتوانست تعادل پايداري در معاملات ايجاد كند.
بسياري از گروهها و صنايع بورسي، از جمله فلزات اساسي، محصولات شيميايي، خودروييها، بانكيها و حتي بخشي از نمادهاي كوچكتر كه در هفتههاي گذشته مورد توجه نوسانگيران قرار داشتند، در صف فروش يا در محدودههاي منفي معامله شدند. اين شرايط سبب شد تا اميد به بازگشت سريع بازار، حداقل در كوتاهمدت، تضعيف شود. ارزش معاملات خرد سهام، حق تقدم و صندوقهاي سهامي در پايان بازار به حدود ۶ هزار و ۸۹۳ ميليارد تومان رسيد؛ رقمي كه در مقايسه با روزهاي پررونق بازار فاصله معناداري دارد. اين كاهش ارزش معاملات، نشاندهنده تداوم احتياط سرمايهگذاران و كاهش تمايل به ورود نقدينگي جديد به بازار سهام است. هرچند حجم معاملات به ۱۴.۳ ميليارد سهم رسيد، اما بررسي تركيب دادوستدها نشان ميدهد بخش قابل توجهي از اين حجم، ناشي از عرضههاي هيجاني و فروش در قيمتهاي پايينتر بوده است. به بيان ديگر، افزايش حجم معاملات لزوما نشانه بهبود شرايط بازار نيست و در بسياري از موارد، ميتواند بازتابي از افزايش شتاب خروج سرمايه و تسليم فروشندگان در برابر جو منفي باشد.
همچنين سرانه خريد حقيقيها به ۳۶.۱ ميليون تومان رسيد، در حالي كه سرانه فروش در سطح ۵۹.۷ ميليون تومان قرار گرفت. اين اختلاف معنادار، به ثبت قدرت خريد منفي ۱.۶۵ واحدي انجاميد كه ضعف محسوس خريداران در برابر فشار فروش را تأييد ميكند.اين دادهها نشان ميدهد كه حتي سرمايهگذاراني كه در بازار باقي ماندهاند، با احتياط بالا و در حجمهاي كوچكتر اقدام به خريد كردهاند، در حالي كه فروشندگان، خصوصا در ميان حقيقيها، با قدرت بيشتري در حال خروج از بازار بودهاند.
يكي از مهمترين ويژگيهاي معاملات روز يكشنبه، افزايش چشمگير صفهاي فروش بود. در پايان بازار، ۴۹۷ نماد با صف فروش مواجه شدند، در حالي كه تنها ۳۹ نماد صف خريد داشتند. اين آمار، بيانگر غلبه انتظارات منفي بر ذهنيت معاملهگران و نبود محركهاي كافي براي تغيير جهت بازار است.
از منظر ارزش سفارشها نيز، شكاف عميقي ميان عرضه و تقاضا مشاهده ميشود. ارزش سفارشهاي فروش به بيش از ۵ هزار و ۳۱۸ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارشهاي خريد تنها حدود هزار و ۱۱۲ ميليارد تومان ثبت شد. چنين فاصلهاي، نشاندهنده عدم تمايل جدي خريداران به ورود در قيمتهاي فعلي و انتظار آنها براي سطوح پايينتر يا شفافتر شدن چشمانداز بازار است.
در پايان دادوستدها، بيش از ۲ هزار و ۴۷۲ ميليارد تومان پول حقيقي از بازار سهام خارج شد؛ رقمي كه از تشديد بياعتمادي سرمايهگذاران خرد نسبت به روند كوتاهمدت بازار حكايت دارد.اين خروج پول، در شرايطي رخ داد كه بازار طي هفتههاي گذشته نيز با نوسانات شديد و فضاي پرابهام مواجه بوده و بسياري از فعالان، استراتژي انتظار يا خروج موقت از بازار را در پيش گرفتهاند. تداوم چنين روندي ميتواند توان بازار براي شكلدهي به موجهاي صعودي پايدار را بهشدت كاهش دهد.
نكته قابل تأمل در معاملات، خروج نقدينگي از صندوقهاي درآمد ثابت بود. اين صندوقها كه معمولا در دورههاي ركود يا ريزش بازار سهام به عنوان پناهگاه امن سرمايهگذاران شناخته ميشوند، با خروج ۵۰۹ ميليارد تومان نقدينگي مواجه شدند.اين موضوع نشان ميدهد كه بخشي از سرمايهگذاران، حتي تمايل به ماندن در ابزارهاي كمريسك بازار سرمايه را نيز از دست دادهاند و ترجيح ميدهند فعلاً نقد بمانند يا سرمايه خود را به بازارهاي موازي منتقل كنند. چنين رفتاري معمولاً در دورههايي مشاهده ميشود كه سطح نااطميناني به اوج ميرسد و چشمانداز كوتاهمدت بازار براي فعالان، مبهم يا منفي ارزيابي ميشود.
مجموع دادهها و شواهد معاملاتي روز دوشنبه نشان ميدهد كه بورس تهران در حال حاضر با بحران اعتماد مواجه است. غلبه عرضه، خروج سنگين پول حقيقي، افزايش صفهاي فروش و كاهش ارزش معاملات، همگي از شرايطي حكايت دارند كه در آن بازار براي تغيير مسير، نيازمند محركهاي قوي و شفاف است.در چنين فضايي، بسياري از كارشناسان معتقدند كه بدون بهبود عوامل بنيادي، كاهش ريسكهاي سياستي و اقتصادي و ايجاد ثبات در جريان نقدينگي، نميتوان انتظار بازگشت پايدار تقاضا را داشت. در كوتاهمدت، بازار بيش از هر چيز به سيگنالهاي اطمينانبخش نياز دارد؛ سيگنالهايي كه بتوانند ترس غالب بر معاملات را كاهش داده و سرمايهگذاران را به بازنگري در تصميمات خود وادار كنند.
بهطور كلي بورس بازهم شرايط بدي را پشت سر گذاشت و به نظر نميرسد كه به همين زوديها شاهد تغييرات مثبت در بازار باشيم. زماني بازار ميتواند روند مثبتي را تجربه كند كه سايه ريسكهاي سيستماتيك از روي بازار برداشته شود و پس از شاهد شروع حمايتهاي رسمي از بازار باشيم.
