بازار خودرو در تله «عرضه و ارز»
در حالي كه خطوط توليد ايرانخودرو پرشتابتر از سال قبل حركت كردهاند، چرخ توليد در سايپا و پارسخودرو كند شده و حاصل اين ناهمزماني، كاهش تيراژ كل صنعت خودرو بوده است؛ بازاري كه همزمان با افت عرضه، در بهمنماه زير فشار نرخ ارز و تقاضاي شب عيد، جهش قيمتي ۹ تا ۱۲ درصدي را تجربه كرده است.
تعادل |
در حالي كه خطوط توليد ايرانخودرو پرشتابتر از سال قبل حركت كردهاند، چرخ توليد در سايپا و پارسخودرو كند شده و حاصل اين ناهمزماني، كاهش تيراژ كل صنعت خودرو بوده است؛ بازاري كه همزمان با افت عرضه، در بهمنماه زير فشار نرخ ارز و تقاضاي شب عيد، جهش قيمتي ۹ تا ۱۲ درصدي را تجربه كرده است. آمارهاي ۱۰ ماهه خودروسازان نشان ميدهد اگرچه ايرانخودرو مسير رشد توليد را طي كرده، اما افت سنگين تيراژ در سايپا و پارسخودرو، مجموع توليد صنعت خودرو را كاهشي كرده است؛ همزمان بازار در بهمنماه با افزايش ۹ تا ۱۲ درصدي قيمتها روبهرو شده؛ روندي كه از پيوند همزمان كاهش عرضه، رشد نرخ ارز و افزايش تقاضاي پيش از نوروز حكايت دارد.
رشد يكجانبه، افت جمعي
آمارهاي منتشرشده در سامانه كدال نشان ميدهد صنعت خودروي كشور در ۱۰ ماهه امسال با يك ناهمگوني جدي روبرو بوده است؛ از يكسو رشد توليد در ايرانخودرو و از سوي ديگر افت قابلتوجه توليد در سايپا و پارسخودرو كه در نهايت، تراز كلي توليد خودروسازان كشور را منفي كرده. همزمان با اين وضعيت، بازار خودرو در بهمنماه شاهد افزايش قابلتوجه قيمتها بوده؛ موضوعي كه پيوند مستقيم آن با كاهش عرضه، نوسانات ارزي و افزايش تقاضاي فصلي قابل بررسي است.
بر اساس دادههاي رسمي، مجموع توليد سه خودروساز بزرگ كشور شامل ايرانخودرو، سايپا و پارسخودرو در ۱۰ ماهه امسال در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته كه ۷۸۹ هزار و ۸۲۳ دستگاه بوده، كاهش يافته است. هرچند ايرانخودرو توانسته با افزايش توليد ۶۰ هزار و ۹۹۳ دستگاهي، رشد ۱۴.۵ درصدي را ثبت كند، اما افت شديد توليد در سايپا و پارسخودرو اثر اين رشد را خنثي كرده و صنعت خودرو را در مجموع با كاهش تيراژ مواجه ساخته است.
ايرانخودرو در ۱۰ ماهه امسال ۴۸۱ هزار و ۴۳۰ دستگاه خودرو توليد كرده، در حالي كه توليد اين شركت در مدت مشابه سال گذشته ۴۲۰ هزار و ۴۳۷ دستگاه بوده است. بررسي تركيب توليد نشان ميدهد بيشترين سهم به خانواده پژو با ۱۴۲ هزار و ۸۵۶ دستگاه اختصاص دارد؛ موضوعي كه بيانگر تداوم وابستگي اين خودروساز به محصولات قديميتر اما پرتقاضاست. در مقابل، رانا با ۱۶ هزار و ۵۰۵ دستگاه كمترين سهم توليد را داشته است.
در كنار پژو، محصولات سورن با ۱۲۴ هزار و ۸۱۷ دستگاه، دنا با ۷۹ هزار و ۹۷۶ دستگاه و تارا با ۷۴ هزار و ۲۸۹ دستگاه نقش مهمي در سبد توليد ايرانخودرو ايفا كردهاند. توليد ۱۹ هزار و ۸۰ دستگاه هايما و ۲۳ هزار و ۹۰۷ دستگاه ساير محصولات نيز نشان ميدهد اين شركت تلاش كرده تركيب توليد خود را متنوع نگه دارد. با اين حال، باقيماندن ۷ هزار و ۱۱۹ دستگاه خودروي تجارينشده تا پايان ۱۰ ماهه، نشانهاي از چالشهاي فروش و عرضه در كنار رشد توليد است.
سايپا؛ افت تيراژ در محصولات اصلي
در نقطه مقابل، سايپا در ۱۰ ماهه امسال تنها ۱۷۹ هزار و ۹۷۹ دستگاه خودرو توليد كرده كه نسبت به ۲۸۳ هزار و ۹۲۸ دستگاه در مدت مشابه سال گذشته، كاهش ۳۶.۶ درصدي را نشان ميدهد. بيشترين حجم توليد اين شركت همچنان به خانواده X200 شامل تيبا، كوئيك و ساينا با ۱۱۲ هزار و ۷۳۱ دستگاه اختصاص دارد؛ موضوعي كه وابستگي سايپا به محصولات اقتصادي را برجسته ميكند.
توليد ۲۶ هزار و ۶۷۰ دستگاه شاهين، ۲۹ هزار و ۳۹۴ دستگاه وانت ۱۵۱ و ۹ هزار و ۱۱۶ دستگاه از محصولات خانواده چانگان نشان ميدهد سايپا در توسعه محصولات جديدتر نيز با محدوديت تيراژ مواجه بوده است. همچنين توليد محدود ۲ هزار و ۵۸ دستگاه از محصولات خانواده تويوتا و تنها ۱۰ دستگاه آريا اتومات تا پايان ديماه، بيانگر سهم بسيار اندك اين محصولات در كل توليد شركت است.
پارسخودرو؛ افت عميقتر از سايپا
پارسخودرو به عنوان زيرمجموعه گروه سايپا، با كاهش شديدتري مواجه شده است. اين شركت در ۱۰ ماهه امسال ۴۹ هزار و ۹۲۸ دستگاه خودرو توليد كرده كه نسبت به بيش از ۸۵ هزار دستگاه در مدت مشابه سال گذشته، افت ۴۲.۱ درصدي را نشان ميدهد. بخش عمده توليد پارسخودرو به خانواده Q200 با ۳۶ هزار و ۴۳۴ دستگاه اختصاص دارد و خودروي سهند با ۱۲ هزار و ۳۵۰ دستگاه سهم قابلتوجهي از تيراژ را به خود اختصاص داده است.
راهاندازي خط توليد محصول جديد «پارس نوا» از ابتداي پاييز و توليد ۶۱ دستگاه از آن، بيشتر جنبه آزمايشي دارد تا تجاري. از سوي ديگر، عدم توليد ساينا S و كوئيك معمولي دندهاي در سال جاري، نشانهاي از بازنگري يا محدوديت در سبد محصولات اين خودروساز است. مونتاژ محدود ۴۸۲ دستگاه چانگان CS35 پلاس با نام 421P نيز اگرچه تنوع محصول را افزايش داده، اما تأثير معناداري بر تيراژ كل نداشته است.
بازار؛ واكنش مستقيم به افت عرضه
همزمان با اين تحولات توليدي، بازار خودرو در هفته منتهي به ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ با نوسانات شديد قيمتي مواجه شد. در ميان محصولات ايرانخودرو، دنا پلاس ۵ دنده با افزايش ۱۷۰ ميليون توماني از ۱.۴۵۰ به ۱.۶۲۰ ميليارد تومان رسيد و دنا پلاس توربو اتوماتيك نيز با رشد ۱۴۰ ميليون توماني به ۱.۹۵۰ ميليارد تومان رسيد؛ موضوعي كه نشاندهنده افزايش تقاضا براي خودروهاي نيمهلوكس در شرايط محدوديت عرضه است.
در خانواده پژو، جهش قيمت ۲۰۷ پانوراما ارتقايافته از ۱.۵۲۰ به ۱.۸۹۰ ميليارد تومان، در مقابل كاهش ۵۰ ميليون توماني نسخه TU3، بيانگر تغيير ترجيح مصرفكنندگان به سمت مدلهاي آپشنالتر است. تارا اتوماتيك V4 LX با رسيدن به ۱.۹۲۰ ميليارد تومان و ريرا با صعود مجدد تا ۲.۴۸۰ ميليارد تومان نيز اين روند را تأييد ميكنند.
در گروه سايپا، افزايش ۲۳۰ ميليون توماني ساينا اتوماتيك و رشد ۴۰ ميليون توماني كوئيك S نشان ميدهد حتي خودروهاي اقتصادي نيز از موج تورمي بازار در امان نماندهاند. با اين حال، كاهش قيمت مدلهاي سهند دندهاي و اتوماتيك، نشانهاي از عدم تطابق كامل عرضه و تقاضا در برخي محصولات خاص است.
در مجموع، افزايش ۹ تا ۱۲ درصدي ميانگين قيمت خودروهاي داخلي نسبت به هفته قبل را ميتوان نتيجه همزمان كاهش توليد، رشد نرخ ارز و افزايش تقاضاي پيشازنوروز دانست. تا زماني كه افت توليد در سايپا و پارسخودرو جبران نشود و نوسانات ارزي ادامه داشته باشد، انتظار ميرود فشار صعودي بر قيمت خودرو در كوتاهمدت همچنان حفظ شود؛ حتي اگر ايرانخودرو بهتنهايي مسير افزايشي توليد را ادامه بدهد.
