روي ميز فروش
با آغاز گام دوم خصوصيسازي خودروسازان دولتي، ۴۲ درصد از سهام شركت سايپا بهصورت بلوكي و از طريق مزايده در بورس عرضه خواهد شد.
فرشته فريادرس |
با آغاز گام دوم خصوصيسازي خودروسازان دولتي، ۴۲ درصد از سهام شركت سايپا بهصورت بلوكي و از طريق مزايده در بورس عرضه خواهد شد. در ميان خريداران احتمالي، كرمانموتور كه هماكنون حدود ۹ درصد سهام اين شركت را در اختيار دارد، به عنوان جديترين گزينه براي تصاحب كرسيهاي هياتمديره مطرح است. در مقابل، حضور بابك زنجاني مشروط به تسويه بدهيهاي معوق به دولت است و از آنجا كه اين تسويه هنوز نهايي نشده، احتمال حذف نام او از فهرست نهايي خريداران بالا است. اين شرايط نشان ميدهد كه در فرآيند خصوصيسازي، اعتبار، توان مالي و شفافيت عملكردي خريدار اهميت بيشتري از صرفاً اعلام آمادگي دارد و دولت مايل است مالكيت سايپا به دست افرادي يا شركتهايي برسد كه توانايي مديريت صنعتي پايدار و مطمئن را داشته باشند. با وجود اين واگذاري مهم، سهم ايدرو حفظ شده و نظارت حاكميتي همچنان ادامه خواهد داشت؛ نكتهاي كه نشان ميدهد دولت قصد خروج كامل از صنعت خودرو را ندارد. رقابت ميان كرمانموتور، ماموت خودرو و ساير متقاضيان، در كنار حذف يا تعليق برخي گزينهها، آينده مديريتي سايپا را به يكي از مهمترين پروندههاي اقتصادي ماههاي پيش رو تبديل كرده است.
چرايي واگذاري ۴۲ درصد سهام
پس از موفقيت نسبي در واگذاري ايرانخودرو، دولت حالا نوبت به سايپا داده است تا گام بعدي خصوصيسازي خودروسازان دولتي برداشته شود. عرضه بلوكي ۴۲ درصد از سهام اين شركت در بورس، ميتواند نقش تعيينكنندهاي در تركيب مالكيتي و هياتمديره سايپا ايجاد كند و مسير مديريت اين خودروساز بزرگ را به سمت بخش خصوصي هدايت كند. اين واگذاري نهتنها اهميت سرمايهگذاري صنعتي و مالي را بهوضوح نشان ميدهد، بلكه رقابت بين بازيگران بزرگ و معتبر صنعت خودرو را نيز آشكار ميكند.
از اين رو، گام دوم خصوصيسازي خودروسازان دولتي كشور وارد مرحله اجرا شده و نام كرمانموتور به عنوان يكي از جديترين خريداران سايپا مطرح است. نخستين مرحله واگذاري سهام خودروسازان دولتي بهمنماه سال گذشته و با خصوصيسازي ايرانخودرو آغاز شد. اكنون و پس از گذشت حدود يك سال، نوبت به گام بعدي اين فرآيند و واگذاري سهام شركت سايپا رسيده است. بر اساس اعلام پيشين علي شيخزاده، مديرعامل گروه خودروسازي سايپا، در صورت نهايي شدن ارزيابيها، ۴۲ درصد از سهام اين شركت بهصورت بلوكي و از طريق مزايده، در نيمه نخست بهمنماه امسال در بورس عرضه خواهد شد. واگذاري بلوكي سهام سايپا در قالب مزايده، بخشي از گام دوم خصوصيسازي خودروسازان دولتي است. هدف دولت از اين اقدام، كاهش تصديگري در صنعت خودرو، افزايش رقابتپذيري و جذب سرمايهگذاري بخش خصوصي است. بررسيها نشان ميدهد در صورت واگذاري اين ميزان از سهام تودلي سايپا، سهم سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران (ايدرو) كه حدود ۱۸ درصد است، بدون تغيير باقي ميماند و اين سازمان همچنان يك كرسي در هياتمديره سايپا خواهد داشت. البته اين موضوع ريشه در تصميم سال گذشته ايدرو دارد؛ زماني كه شركت مادر تخصصي صنايع خودرويي كشور، طي نامهاي به هيات دولت خواستار حفظ حداقل ۲۰ درصد از سهام تودلي ايرانخودرو و سايپا براي تضمين نظارت حاكميتي و جلوگيري از واگذاري كامل شد. در واگذاري ايرانخودرو اين درخواست اجرايي شد و حالا همين الگو براي سايپا نيز دنبال ميشود. اين يعني دولت همچنان نقشي محدود اما نظارتي در تصميمات استراتژيك خواهد داشت.
چرا كرمانموتور گزينه اصلي است؟
در ميان گزينههاي مطرح براي تصاحب كرسيهاي هياتمديره سايپا، نام كرمانموتور بيش از سايرين به چشم ميخورد. اين شركت با در اختيار داشتن سهام خرد در سايپا، يكي از اصليترين نامزدها براي ايفاي نقش پررنگتر در ساختار مالكيتي اين خودروساز محسوب ميشود. بررسيها حاكي از آن است كه زيرمجموعههاي كرمانموتور در حال حاضر حدود ۹ درصد از سهام سايپا را در اختيار دارند و با توجه به سابقه فعاليت اين شركت در صنعت خودرو، تلاش ميكند سهم بيشتري از مالكيت سايپا را به دست آورد؛ اين بدان معناست كه يك قدم از ساير رقبا جلوتر است. از سوي ديگر، سابقه اين شركت در صنعت خودرو و زيرمجموعههاي فعالش، ميتواند تضمينكننده استمرار توليد و مديريت نسبي بدون ايجاد شوك در بازار باشد. از طرفي به نظر ميرسد، دولت تمايل دارد سهام به يك بازيكن صنعتي معتبر واگذار شود نه صرفاً سرمايهگذار مالي. در اين ميان، بابك زنجاني نيز پيشتر آمادگي خود را براي خريد سهام سايپا اعلام كرده بود. با اين حال، شرط اصلي براي ورود وي به فرآيند خريد، تسويه كامل بدهيها و مطالبات معوق به دولت عنوان شده است. از آنجا كه اين تسويه هنوز بهطور كامل انجام نشده، گمانهزنيهايي درباره خروج نام بابك زنجاني از فهرست متقاضيان خريد سهام سايپا مطرح شده است. مسوولان دولتي نيز تسويه بدهيها را يكي از پيششرطهاي اصلي پذيرش هرگونه پيشنهاد خريد اعلام كردهاند.
سناريوهاي احتمالي
علاوه بر كرمانموتور و بابك زنجاني، نام شركت ماموت خودرو و همچنين كنسرسيومي از قطعهسازان نيز در صف خريداران احتمالي سهام سايپا ديده ميشود. همچنين شنيدهها از حضور يك شركت فعال در صنايع غذايي در ميان متقاضيان حكايت دارد. اين تركيب نشان ميدهد كه بازار خودرو جذابيت بالايي براي سرمايهگذاران بخش خصوصي و صنعتي دارد و ممكن است ورود اين بازيگران جديد به مديريت سايپا، تغييراتي در استراتژي توليد، تنوع محصولات و شبكه توزيع ايجاد كند. موفقيت اين واگذاري ميتواند به افزايش شفافيت و رقابت در صنعت خودرو كمك كند. از طرف ديگر، اگر خريداران نتوانند مديريت مناسبي اعمال كنند، ممكن است نوسانات قيمتي يا اختلال در توليد رخ دهد. در نهايت، اين گام ميتواند نمونهاي براي واگذاري ساير خودروسازان دولتي باشد و اعتماد بخش خصوصي را به فرآيند خصوصيسازي تقويت كرد.
