24 ميليون خودرو فرسوده؛ نفس شهر تنگ است
آلودگي هوا ديگر يك يك واژه نيست بلكه معضلي است كه گريبان مردم را گرفته و ميفشارد، روز به روز هم بر اين فشار اضافه ميكند بهطوري كه نفس كشيدن مشكل ميشود، سينهها به خس خس ميافتد، سالمندان را خانهنشين ميكند، مدارس تعطيل و ادارات نيمه رمق ميشوند، نشاط رخت بر ميبندد، كودكاني كه با دويدن در حياط مدرسه به سرزندگي ميرسيدند بايد تمام روز و گاهی يك هفته را در چهارديواري سر كنند، چون بيرون هوا آلوده است.
نوسازي ناوگان حمل و نقل، نفس تازه شهر
آلودگي هوا ديگر يك يك واژه نيست بلكه معضلي است كه گريبان مردم را گرفته و ميفشارد، روز به روز هم بر اين فشار اضافه ميكند بهطوري كه نفس كشيدن مشكل ميشود، سينهها به خس خس ميافتد، سالمندان را خانهنشين ميكند، مدارس تعطيل و ادارات نيمه رمق ميشوند، نشاط رخت بر ميبندد، كودكاني كه با دويدن در حياط مدرسه به سرزندگي ميرسيدند بايد تمام روز و گاهی يك هفته را در چهارديواري سر كنند، چون بيرون هوا آلوده است. هواي آلوده نه فقط بر جسم بلكه بر روح و روان انسان چنگ مياندازد، وقتي آبي آسمان به رنگ خاكستري در ميآيد و خورشيد پشت هالهاي از دود پنهان ميشود، نشاط و زندگي نيز رنگ ميبازد، ديگر حوصلهاي براي هيچ كاري نيست، در واقع سرفه كردنهاي مداوم و نفس نفس زدنهاي بيانقطاع، شده روش زندگي در كلانشهرهايي كه با ظاهري فريبنده انسانهاي زيادي را به سمت خود جذب كردند. جدا از آب و هوا و فارغ از اينكه چه روزي از سال است، ميدانيم كه ديگر رمقي براي محيط زيست باقي نمانده است، خطر واقعي بيخ گوش ميليونها انسان جولان ميدهد، كم كم نفس كشيدن دشوار ميشود.
آلودگي در تمام فصلهاي سال
به گزارش ايرنا، سياره ما ديگر توان ندارد، ديگر تحمل كشيدن بار بيشتر از اين را ندارد، علامت ايست مقابلمان است كه هشدار ميدهد خودخواهي و زياده خواهي را متوقف كنيد چون جلوتر گودالي است كه همه شما را به درون خود ميكشد، زماني فقط يك يا دو ماه از سال شاهد آلودگي هوا در كلانشهرها آنهم به علت بروز پديده وارونگي دما داشتيم اما چند ساليست كه در فصول بهار، تابستان، پاييز و زمستان اين آلودگي هوا دست از سر ما بر نميدارد و به همراهي هميشگي تبديل شده است، ديگر فصلها هم ماهيت خود را از دست دادهاند. فصلهايي كه زماني از آنها لذت ميبرديم ديگر نخواهند آمد، ديگر بهار دلانگيز و پاييز شاعرانه نيست بلكه همه آنها را پوششي از دوده گرفته و اجازه نفس كشيدن نميدهد، اما در دل اين تاريكي، حقيقتي روشن وجود دارد و آن اينكه هر انساني حق نفس كشيدن و زندگي كردن دارد، پس بايد كاري كرد، چارهاي انديشيد تا مانع مرگ ۵۷ هزار ايراني به علت آلودگي هوا شويم، تا جلوي بيماريهاي قلبي و تنفسي در آينده گرفته شود، تا مردمان اين روزگار راحتتر نفس بكشند.
وخيمتر شدن وضعيت آلودگي هوا
اما متاسفانه سال به سال شاهد وخيمتر شدن وضعيت هوا هستيم، بهطوري كه بررسي شاخص كيفيت هواي (AQI) كلانشهرهاي كشور از ابتداي امسال تا ۹ ديماه ۱۴۰۴ در مقايسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ نشان ميدهد كه وضعيت كيفيت هوا در اغلب شهرهاي بزرگ كشور با كاهش روزهاي پاك و قابلقبول و افزايش روزهاي ناسالم همراه بوده است. با توجه به اهميت داشتن هواي پاك، ۲۹ دي ماه از سال ۱۳۷۴ به عنوان روز ملي هواي پاك نامگذاري شده است تا تلنگري براي مسوولان نسبت به آثار زيانبار آلودگي هوا باشد و هر سال با توجه به شرايط يك شعار براي اين روز انتخاب ميشود كه شعار امسال نوسازي حمل و نقل، نفس تازه شهر تعيين شده است. البته از آنجا كه در زمينه كاهش آلودگي هوا با چالشهاي زيادي مواجه هستيم از اين رو در كشور هفته هواي پاك داريم كه از ۲۸ دي ماه آغاز و تا دوم بهمن ماه ادامه دارد و هر روز به يك موضوع پرداخته ميشود.
برخي كلانشهرها مانند تهران و مشهد نقش اصلي در انتشار آلايندههاي هوا
احمد طاهري رييس مركز هوا و تغيير اقليم سازمان حفاظت محيط زيست درباره نقش منابع متحرك در آلودگي هوا به ايرنا گفت: طبق سياهه انتشاري كه براي كلانشهرهاي كشور تدوين شده در برخي كلانشهرها مانند تهران و مشهد نقش اصلي در انتشار آلايندههاي هوا به ناوگان حمل و نقل مربوط است مثلا در تهران حدود ۶۰ درصد انتشار ذرات معلق و ۸۰ درصد انتشار آلايندههاي گازي توسط اين منبع منتشر ميشود. وي اظهار كرد: همچنين در برخي كلانشهرها مانند اراك و اصفهان كه نقش منابع ثابت در آلودگي هوا نسبت به بقيه كلانشهرها بيشتر است اما باز ميبينيم كه منابع متحرك نقش بالايي را در انتشار آلايندهها دارند.
اسقاط ناوگان حمل و نقل عمومي
وي افزود: طبق بررسيهاي انجام شده يكي از اولويتهاي مهم در زمينه منابع متحرك بحث اسقاط ناوگان حمل و نقل عمومي است، به عنوان مثال ۸ درصد ناوگان فرسوده در شهر تهران حدود ۳۸ درصد انتشار آلايندهها را به خود اختصاص داده است به عبارت ديگر هر يك خودروي فرسوده حدود ۹ برابر يك خودروي نوشماره انتشار آلودگي دارد و حدود ۲ برابر آن هم سوخت مصرف ميكند. رييس مركز هوا و تغيير اقليم سازمان حفاظت محيط زيست تاكيد كرد: در نتيجه اسقاط ناوگان فرسوده ميتواند به عنوان يكي از اولويتهاي مهم كشور در راستاي رفع ناترازي و رفع آلودگي هوا اهميت زيادي داشته باشد.
اضافه شدن يك ميليون و 500 هزار خودروي جديد به ناوگان حمل و نقل
وي گفت: همچنين در سالهاي گذشته روند اسقاط در كشور مناسب نبود، در سالهاي ۹۸، ۹۹ و ۱۴۰۰ حدود ۱۵ هزار خودروي فرسوده از رده خارج شد در صورتي كه در همان سالها بيش از يك ميليون و ۵۰۰ هزار خودروي جديد به ناوگان حمل و نقل اضافه شد، اين كندي اسقاط باعث شد انباشتي از ناوگان فرسوده را در كشور داشته باشيم كه تعداد آن حدود ۲۴ ميليون خودروي فرسوده تخمين زده ميشود.
اسقاط 530 هزار خودرو در سال 1403
طاهري ادامه داد: اگر چه دولت چهاردهم از ابتداي استقرار در اولين جلسه كارگروه ملي كاهش آلودگي هوا اسقاط را به عنوان يكي از موضوعات اصلي كاهش آلودگي هوا در برنامه خود قرار داد و اين باعث شد در سال ۱۴۰۳ ركورد اسقاط سالانه كشور را شكسته شود بهطوري كه از ابتداي ۱۴۰۳ تاكنون حدود ۵۳۰ هزار خودروي فرسوده از رده خارج شد، اما با توجه به حجم بالايي كه از دورههاي قبل وجود دارد، نيازمند يك عزم جدي و يك همكاري بين بخشي و همدلي تمام دستگاه براي افزايش اسقاط ناوگان فرسوده هستيم و همين مساله باعث شد كه شعار هفته هواي پاك امسال «نوسازي حمل و نقل، نفس تازه شهر» تعيين شود.
نياز جدي به نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي
وي درباره وضعيت حمل و نقل عمومي در كشور به ويژه كلانشهر تهران گفت: حمل و نقل عمومي هم همينطور است، اگر چه در يك تا دو سال گذشته شاهد اين هستيم كه اتوبوسهاي جديدي در حال اضافه شدن به ناوگان حمل و نقل عمومي شهر تهران هستند، در واقع حدود ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برقي به ناوگان حمل و نقل شهري اضافه شده است اما همچنان بخش قابل ملاحظهاي از ناوگان فرسوده است، البته قبل از اينكه اين تعداد اتوبوس به ناوگان اضافه شود حدود ۹۰ درصد ناوگان فرسوده بود اما با اضافه شدن اين تعداد، بخش فرسوده آن كمتر شد اما با توجه به شرايط هوا و حجم زياد خودروهاي فرسوده در بخش حمل و نقل عمومي در اين زمينه بسيار جاي كار داريم.
سهم كم حمل و نقل عمومي در سفرهاي شهري
طاهري اظهار كرد: سهم حمل و نقل عمومي در سفرهاي شهري ما بسيار كمتر از آن چيزي است كه در قانون مشخص شده است، طبق قانون بايد بالاي ۴۰ درصد سهم سفرهاي شهري با حمل و نقل عمومي انجام شود اما اكنون در شهري مانند تهران اين سهم حدود ۱۳ درصد است. وي درباره وظيفه سازمان حفاظت محيط زيست در روند اجراي قانون هواي پاك گفت: طبق ماده ۲ قانون هواي پاك سازمان حفاظت محيط زيست وظيفه نظارت بر اجراي قانون و پيگيري عملكرد دستگاهها را دارد، اين وظيفه از ابتداي تصويب قانون تا به امروز انجام شده است، اما در دولت چهاردهم رويكرد سازمان محيط زيست اين بود كه فقط ناظر و صرفا گزارشدهنده عملكرد دستگاهها نباشد بلكه بتواند عدم اجراي قانون هواي پاك را آسيبشناسي و هر جايي چالشي وجود دارد سعي در برطرف كردن آن كند.
هيچ نهادي به تنهايي قادر به بازگرداندن هواي پاك به كشور نخواهد بود
طاهري تاكيد كرد: بر اين اساس بسياري از چالشهاي مهم اجراي قانون هواي پاك مانند اسقاط ناوگان فرسوده، توزيع سوخت مناسب براي نيروگاهها و نوسازي ناوگان حمل و نقل عمومي را بهطور مداوم در كارگروه ملي هواي پاك مطرح كرديم و نتايج خوبي هم به همراه داشت. وي گفت: حتي در مواردي مانند اسقاط ناوگان ديزلي كاميونهاي كشنده بالاي ۲۰ تن، آيين نامهاي با محوريت سازمان حفاظت محيط زيست تهيه و به دولت ارسال شد اين در حالي است كه سازمان حفاظت محيط زيست طبق قانون فقط ناظر بر كارهاست اما محوريت تدوين اين آيين نامه را بر عهده گرفت و با همكاري وزارت صمت، نفت، راه و شهرسازي و سازمان برنامه و بودجه آن را تدوين كرد.
