سيگنالهاي تورمي و هجوم نقدينگي به بازار سرمايه
دلار توافقي با سرعتي بيسابقه به نرخ آزاد نزديك شده، جريان پول تازه نيز وارد بازار شده و صنايع هم بيش از هر زمان ديگري براي تأمين نقدينگي به بورس وابسته شدهاند.
دلار توافقي با سرعتي بيسابقه به نرخ آزاد نزديك شده، جريان پول تازه نيز وارد بازار شده و صنايع هم بيش از هر زمان ديگري براي تأمين نقدينگي به بورس وابسته شدهاند. تحولات اخير در سياستهاي ارزي نشان ميدهد اقتصاد ايران وارد مرحله تازهاي از سيگنالدهي تورمي شده است كه نهتنها رفتار بازارها را تغيير داده، بلكه بازدهي زمستان را بهطور كامل از فصلهاي گذشته متمايز كرده است. جهش بازار در پاييز زماني رقم خورد كه سياستگذار پس از ماهها مقاومت در برابر واقعيتهاي ارزي، سرانجام عقبنشيني كرد و اجازه داد نرخها به سمت سطوح واقعيتر حركت كنند. همين تغيير رويكرد، موتور اصلي رشد بازارها در زمستان شد و فضاي جديدي را پيش روي فعالان اقتصادي قرار داد.
هرچند برخي سهامداران از سرعت رشد بازار گلايه دارند، اما بايد توجه داشت كه اين شتاب مستقيماً از دل همين تغييرات ارزي بيرون آمده است. بسياري از فعالان حرفهاي بازار در كفهاي پاييز حضور نداشتند و اكنون نيز سهامدار نيستند، اما واقعيت اين است كه يكي از بهترين فصلهاي بازار طي سالهاي اخير ميتواند رقم بخورد و اكنون، بازار در نقطهاي قرار گرفته كه نيازمند تحليل دقيقتر و واقعبينانهتري است.
شهير محمدنيا كارشناس بازار سرمايه در گفتوگو با بازار با اشاره به اينكه يكي از مهمترين رويدادهاي اخيز، ورود جريان پول بيروني به بازار سرمايه بود كه بهوضوح از تغيير سياستهاي ارزي باخبر شده بود، گفت: پيش از اعلام رسمي، و آغاز رشد، برخي هوشمندانه سرمايهگذاري كردند و صرفاً عملكرد فعالان بازار را ميتوان در جهش تك نمادها ديد.
وي افزود: در كنار جريان پول، انتشار گزارشهاي بنيادي قوي و قرار گرفتن نسبت P/E بازار در محدودههاي جذاب، به همراه حمايت گسترده دولت از صنايع بزرگ از پالايشي و پتروشيمي گرفته تا فولاد و خودرو فضايي كمنظير ايجاد كرد. زمستان در واقع فصل همافزايي عواملي خواهد شد كه مدتها با يكديگر همراه نبودند و اينبار در كنار هم قرار گرفتند.
محمدنيا تاكيد كرد: با اين حال، بايد پذيرفت كه تكرار چنين هماهنگي در اقتصاد آسان نيست. شايد بازار در فصلهاي آينده همچنان از ساير بازارها جلوتر باشد، اما رالي پرشتاب اخير بهسادگي تكرار نخواهد شد و بسياري از فعالان بازار حسرت اين موج را خواهند خورد. اين كارشناس تصريح كرد: در روزهاي اخير، افزايش فشار فروش طبيعي است، شاخص به محدوده رواني نزديك شده و بازار پس از چندين روز رشد، نياز به استراحت داشت. با اين حال، نكته مهمتر آن است كه سرعت رشد بازار همچنان بالاتر از تصور بسياري از فعالان است. دليل اين موضوع روشن است؛ اصلاحات اقتصادي بر محور نرخ ارز آغاز شده و نرخهاي نيما و توافقي با سرعتي بيسابقه در حال نزديك شدن به نرخ آزاد هستند.
محمدنيا گفت: بازاري كه ماهها زير فشار سركوب ارزي قرار داشت، اكنون فرصت تنفس پيدا كرده است. شركتهايي كه دو سال با نرخهاي ثابت و غيرواقعي فروش داشتند، امروز با جهش نرخهاي تسعير مواجهند و طبيعي است كه بازار سرمايه بايد نسبت به اين تغيير واكنش نشان دهد. درواقع با وجود رشد اخير، مقايسه بازدهي بازار سهام با دلار و طلا نشان ميدهد كه بازار سرمايه هنوز فاصله قابلتوجهي با بازدهي دلاري دارد. در واقع، دلار و طلا در بلندمدت كمتر از تورم رشد كردهاند و همين موضوع نشان ميدهد كه اين بازارها نيز ظرفيت جهش دارند.
اين كارشناس تصريح كرد: سه عامل كليدي جهت بازار زمستان را تعيين خواهد كرد. نخست، جزييات بودجه تصوير روشني از سياستهاي مالي دولت ارايه ميدهد. دوم، جهتگيري نرخ ارز كه همچنان مهمترين متغير اثرگذار بر بازار است. سوم، موج گزارشهاي فصلي كه ميتواند وضعيت سودآوري شركتها را مشخص كند. بودجه با كسري كنترلشده بسته شود و اصلاحات ارزي و انرژي ادامه مييابد، بازار ميتواند سيگنال قدرتمندي براي كاهش نرخ بهره دريافت كند كه توان ايجاد موج دوم رشد بازار را دارد. هرچند تحقق اين سناريو نيازمند تصميمات جدي و واقعبينانه است و بهسادگي محقق نخواهد شد.
وي افزود: بازار پس از رشد اخير وارد فاز جديدي شده و بيش از گذشته به اخبار حساس است. خبر منفي ديگر كمتر ميتواند اثر رواني شديدي ايجاد كند، در حالي كه خبرهاي مثبت اثر بيشتري دارند. بنابراين، در كنار خوشبيني محتاطانه، بايد پذيرفت كه بازار در زمستان بيش از هر زمان ديگري به ثبات، شفافيت و عقلانيت سياستگذار نياز دارد.
مسيرهاي واقعي تأمين نقدينگي
براي صنايع
در چنين فضايي، يك نكته مهم ديگر نيز بايد مورد توجه قرار گيرد؛ بازار سرمايه در مقطع كنوني به يكي از معدود مسيرهاي واقعي تأمين نقدينگي براي صنايع تبديل شده است. فشارهاي تورمي، رشد نرخ ارز، محدوديتهاي بانكي و كاهش توان تسهيلاتدهي شبكه بانكي باعث شده بنگاهها بيش از هر زمان ديگري به ظرفيتهاي بازار سرمايه وابسته شوند. زمستان بورس با سيگنالهاي تورمي و تغيير سياستهاي ارزي وارد فاز جديدي شده است. رشد نرخهاي نيما و توافقي، ورود پول تازه و گزارشهاي قوي شركتها، بازار را در موقعيت كمنظيري قرار داده است. همزمان، بازار سرمايه به مهمترين مسير تأمين نقدينگي صنايع تبديل شده و در صورت تداوم اصلاحات اقتصادي، ميتواند موج دوم رشد را رقم بزند.
در شرايطي كه هزينه سرمايه در سيستم بانكي به دليل نرخهاي بهره بالا افزايش يافته و دسترسي به منابع ارزانقيمت تقريباً ناممكن شده، بازار سرمايه ميتواند با ابزارهايي مانند افزايش سرمايه، انتشار اوراق، صندوقهاي پروژه و تأمين مالي زنجيرهاي، بخش مهمي از نياز نقدينگي صنايع را پوشش دهد. اين موضوع بهويژه براي صنايعي كه از اصلاح نرخ ارز منتفع ميشوند مانند پتروشيمي، فلزات، معدنيها و صادركنندگان اهميت بيشتري دارد، زيرا رشد نرخ تسعير درآمد آنها را تقويت كرده و جذابيت تأمين مالي از مسير بازار را افزايش ميدهد.
از سوي ديگر، ورود جريان پول جديد به بازار و افزايش ارزش معاملات نشان ميدهد كه سرمايهگذاران نيز آمادگي بيشتري براي مشاركت در پروژههاي توليدي و صنعتي دارند؛ بهويژه در فضايي كه سيگنالهاي تورمي تقويت شده و داراييهاي مالي نسبت به گذشته جذابتر شدهاند. اين همزماني ميان نياز صنايع به نقدينگي و تمايل سرمايهگذاران به ورود، فرصتي كمنظير براي اقتصاد ايجاد كرده است.
اگر سياستگذار بتواند ثبات نسبي در نرخ ارز ايجاد كند و مسير اصلاحات اقتصادي را ادامه دهد، بازار سرمايه ميتواند نقش پررنگتري در تأمين مالي توليد ايفا كند؛ نقشي كه نهتنها فشار را از دوش نظام بانكي برميدارد، بلكه به رشد پايدار صنايع و افزايش عمق بازار نيز كمك خواهد كرد. در واقع، بازار سرمايه امروز در نقطهاي ايستاده كه ميتواند همزمان پاسخگوي نياز صنايع و پناهگاه سرمايهگذاران در برابر تورم باشد تركيبي كه در كمتر دورهاي از اقتصاد ايران فراهم بوده است. به همين دليل، سرمايهگذاران اگرچه پس از رشد اخير حساستر شدهاند، اما همچنان يكي از مهمترين مسيرهاي تأمين مالي و يكي از معدود بازارهايي است كه ميتواند از دل تورم، فرصت خلق كند.
