راهكار مقابله با اسنپبك در عرصه خارجي (1)
پس از فعالسازي اسنپبك، اين پرسش كه اقتصاد ايران چگونه ميتواند با كمترين تنش و نوسان گليم خود را از آب تحريمهاي تازه بيرون بكشد؟ در فضاي عمومي و محافل اقتصادي جريان دارد.
پس از فعالسازي اسنپبك، اين پرسش كه اقتصاد ايران چگونه ميتواند با كمترين تنش و نوسان گليم خود را از آب تحريمهاي تازه بيرون بكشد؟ در فضاي عمومي و محافل اقتصادي جريان دارد. مردم قبل از هر چيز بايد بدانند كه ايران به نسبت دورههاي قبل تجربههاي بسياري از دور زدن تحريمها اندوخته و ميتواند با تكيه به اين تجربهها و اندوختهها و ظرفيتها نيازهاي خود را برطرف كند. در جريان سلسله يادداشتهايي تلاش ميكنم ابتدا راهكار مقابله با تحريمهاي تازه از منظر خارجي و سپس ابعاد داخلي موضوع مقابله با تحريمهاي تازه را در يادداشت جداگانهاي بررسي كنم. در عرصه خارجي و اقتصاد بينالملل دو معادله «تامين ارز مورد نياز» كشور و بعد «تامين اقلام اساسي مورد نياز مردم» داراي اهميت كليدي و حياتي است كه بايد براي آن برنامههاي ويژهاي داشت:
1) تامين ارز مورد نياز كشور: در بحث اسنپبك، اصليترين فشاري كه به اقتصاد ايران وارد ميشود در حوزه روابط اقتصادي خارجي است. مثلا صادرات و واردات كشور با محدوديتهايي مواجه ميشوند. معتقدم محدوديتهاي وارداتي براي اقتصاد ايران كمتر است، چراكه كشورهاي ديگر در راستاي منافع خود تلاش ميكنند كالاي خود را به ايران و اساسا هر كشور ديگري بفروشند. ايران هم نيازهاي ضروري خود را تامين خواهد كرد. نكته بسيار مهم در بحث صادرات و واردات كالا كه تاثير كليدي بر اقتصاد ايران ميگذارد، آن است كه احتمالا دشمن تلاش ميكند صادرات ايران را محدود كند. البته براي رفع اين مشكل راهبردهاي مشخصي وجود دارد كه ايران ميتواند از آنها بهرهبرداري كند. يكي از مهمترين ظرفيتهاي ايران براي جبران كمبود ارز ناشي از صادرات نفت و صادرات غيرنفتي، ظرفيتهاي رمزارز است. ايران براي جايگزين كردن منابع ارزي خود ميتواند از رمزارز استفاده كند. البته روشن است كه ايران محدوديتهاي جدي در توليد برق دارد. اما ايران ميتواند از طريق تهاتر برق مورد نياز خود را تامين و وارد كرده و با تامين برق مورد نياز بر توليد رمزارز بيفزايد. بسياري از كشورهاي همسايه و غيرهمسايه حاضرند در ازاي تهاتر نفت، نيروگاههاي تجديدپذير و
غير تجديدپذير براي ايران بسازند و برق مورد نياز ايران را تامين كنند. نكته مهم در توليد رمزارز اين است كه مبدا و مقصد و مراودات آن كاملا محرمانه خواهد بود و هيچ كشوري از آن باخبر نميشود. بنابراين تحت تاثير تحريمها قرار ندارد.
2) تامين اقلام ضروري: ايران براي واردات كالا هم ظرفيتهاي خاصي دارد. ايران مرزهاي وسيعي دارد و با كشورهاي همسايه خود مراودات زيادي دارد. پاكستان، افغانستان، تركمنستان، عراق، تركيه و حتي كشورهاي جنوب خليجفارس، مسيرهاي بسياري دارند كه ميتواند اقلام اساسي ايران را تامين كند. مثلا براي واردات كالاهاي مورد نياز از كشورهاي عرب خليجفارس، ايران ظرفيتهاي بار تهلنجي و ناوگان سنتي دريايي را دارد كه طي قرنها نيازهاي ايران را تامين كردهاند. ايران ميتواند از اين فرصتها و ظرفيتها استفاده كرده و اقلام اساسي مورد نياز خود را ساماندهي كند. ايران با تخفيف بسيار اندك ميتواند نياز خود را تامين كند.در اين شرايط روسيه و چين به عنوان قدرتهاي جهاني تحت فشارهاي غربي قرار دارند. آنها تحت فشارهاي دوگانه و متناقض از تمايلات مختلف قرار دارند. البته خود روسيه هم تحت تحريم است و نميتواند كمك ويژهاي به ايران كند. اما چين كه بزرگترين طرف تجاري ماست، بيشتر تحت تاثير اين منافع دوگانه است. چين به هر حال در برابر مصوبه شوراي امنيت سازمان ملل در خصوص تحريمهاي ايران قرار دارد و حتي اگر بخواهد از ايران حمايت كند اين كار بايد در نهايت حساسيت و به صورت چراغ خاموش انجام گيرد. از سوي ديگر 90 درصد صادرات نفت ايران به چين انجام ميشود. چين با استفاده از شركتهاي كوچك و نيروگاههاي خرد اين فرآيند را اجرايي ميكند. ايران اما بايد تلاش كند راهكارهاي متنوع و متفاوتي را در سبد راهبردهاي خود تدارك ببيند. استفاده از رمزارز، استفاده از ظرفيتهاي دريايي و لنجي براي واردات كالا از كشورهاي همسايه عرب، تلاش براي تامين اقلام مورد نياز از كشورهاي همسايه و مرزهاي زميني و...بخشي از فرصتهايي است كه ايران در اين دوران تازه از آن برخوردار است و بايد اين فرصتها و ظرفيتها را تقويت كرد.
