همگامسازی اعتبار اسنادی در شرایط پس از تحریم
گروه بانک و بیمه
اعتبار اسنادی قراردادی بین سه طرف مبادله کالا یعنی خریدار کالا یا متقاضی گشایش اعتبار، بانک و تحویلدهنده کالا و دریافتکننده پول است که در دنیای امروز و در شرایط گسترش شدید تجارت با ویژگیهایی که دارد توانسته است کار تولیدکننده، واردکننده و بازرگانان و خریدار و فروشنده را ساده کند. به گزارش «تعادل» کارشناسان با اشاره به بهبود نقلوانتقال پول توسط بانکهای ایران در شرایط پس از لغو تحریمها، معتقدند که با اجرای برجام گشایش اعتباراسنادی توسط بانکها موجبات رشد و رونق تجارت و تولید و بهبود شاخصهای اقتصادی را فراهم خواهد کرد و لذا با توجه به اهمیت اعتبار اسنادی در روزهای بعد ازلغو تحریمها، لازم است که اعتباراسنادی با شرایط امروز تجارت بینالمللی بهنگام باشد و با تحول در ویژگیها و استانداردهای موجود، شرایط برای سادهسازی تجارت و رشد اقتصاد فراهم شود. در اعتبارات اسنادی وجود بانک باعث ایجاد اعتماد، سرعت در مبادله و تجارت میشود و به خاطر ارتباط گسترده بانکها در سطح جهان، نقلوانتقال پول و ارسال کالا نیز با سرعت قابل توجهی انجام میشود. وقتی بانک مبادرت به گشایش اعتبار میکند، منجر به ایجاد اعتمادی برای
ذینفع میشود و او نیز پیرو آن اقدام به تهیه کالا یا مقدمات ارسال کالا میکند؛ در حقیقت ذینفع به ظاهر گشایش اعتبار از ناحیه بانک اعتماد و با اتکای بدان اقداماتی را انجام میدهد. در اعتبار اسنادی بانک مستقل از اراده متقاضی اقدام به ایجاد تعهد برای خویش به نفع ذینفع میکند و این تعهد که در اعتبارات اسنادی ایجاد میشود کارآمدتر از تعهدات سایر قراردادها و نمایندگی و وکالت و... عمل کرده و اعتماد دو طرف را ایجاد و تقویت میکند. درحالی که در شیوههای دیگر قراردادها، ایجاد اعتماد سختتر ایجاد میشود. سید حسن آقامیری در شماره بهار 94 مجله بانک مرکزی، در مقالهیی با عنوان تحلیل ماهیت اعتبار اسنادی به بررسی جنبههای مختلف تعریف و تحلیل حقوقی اعتبار اسنادی پرداخته و نشان داده که اعتبار اسنادی به عنوان یک ابزار بانکی و قرارداد حقوقی، به خاطر ویژگیهایی که دارد متفاوت با سایر تعاریف و قراردادهایی است که تاکنون شناخته شده یا مطرح بوده است. این تحلیل فعالان بازار و تجارت، فعالان اقتصادی و حقوقی را با جنبههای مختلف اعتبار اسنادی آشنا میکند و تواناییهای راهگشای اعتبار اسنادی را در تامین حقوق طرفین قراردادها نشان
میدهد. این پژوهش نتیجه گرفته که اعتبار اسنادی باید با شرایط روز عرصه تجارت و بانکداری که لازمه حمایت از تولید، افزایش سرعت در مبادلات وتوسعه اقتصاد است، همگام شود تا با سادهسازی روشهای پرداخت بینالمللی، به رشد بازرگانی و صادرات و واردات کشور کمک کند. براین اساس، باوجود دیدگاههای مختلف حقوقی در مورد ماهیت اعتبار اسنادی باید به گونهیی تقویت شود که قادر به تسهیل روابط بانکی ایران و سایر کشورها و همچنین رشد تجارت شود. اعتبار اسنادی به عنوان یک قرارداد ویژه با اوصاف خاص خود موجب خواهد شد، محدودیتهای موجود در عقود معین مانند ضرورت ایجاب و قبول و وجود عوض قراردادی مطرح نشود و به عنوان یک قرارداد خاص حقوقی با وجود داشتن برخی اوصاف عقود معین، دارای تفاوتهای بنیادینی با عقود معین است.
سادهسازی روشهای پرداخت بینالمللی
روشهای پرداخت بینالمللی، ابزارها و سازوکارهایی هستند که از طریق آنها خریدار بهای کالاها یا خدمات موضوع معامله را به فروشنده یا عرضهکننده پرداخت میکند. تاسیس چنین روشهایی با انگیزه تسهیل در روابط تجاری همیشه مورد توجه بوده و همواره مورد حمایت فعالان تجاری است . یکی از رایجترین روشهای پرداختی، اعتبا ر اسنادی یا ال سی است و به دلیل همبستگی فراوانی که بین اعتبار اسنادی با ماهیت و چگونگی عملکرد آن وجود دارد؛ باید نسبت میان این روش پرداختی با نهادهای حقوقی دیگر تبیین شود. دو رویکرد عمومی در خصوص تحلیل ماهیت اعتبار اسنادی وجود دارد. در رویکرد نخست تلاش میشود اعتبار اسنادی را درقالب عقود معین بررسی کنند؛ حال آنکه رویکرد دیگر، درصدد تحلیل نوینی از آن است. یکی از موضوعهای اساسی هر قرارداد بینالمللی، بهای قرارداد است که باید در مقابل تسلیم کالا یا ارائه خدمات فروشنده کالا یا ارائهکننده خدمات پرداخت شود. بهای هر قراردادی ممکن است به روشهای گوناگونی تعیین و پرداخت شود که بسته به نوع معامله و طرفین قرارداد اشکال متنوعی پیدا خواهد کرد.حجم زیاد و ارزش فراوان کالاهایی که بین بازرگانان بینالمللی مورد معامله
قرار میگیرد مانع از آن میشود که خرید و فروش به صورت نقدی انجام پذیرد، مضافا اینکه این معاملات به صورت نقدی همیشه منافع اقتصادی طرفین معامله را تامین نمیکند، زیرا باید در نظر داشت که از زمان انعقاد قرارداد فروش کالا تا زمان دریافت آن به وسیله خریدار مدتی میگذرد. در این فاصله برای خریدار صرفه اقتصادی ندارد که بهای کالا را پرداخته، اما آن را در اختیار نداشته باشد. اینکه طرفین در یک معامله بینالمللی در جهت اجرای تعهدات پرداختی خویش چه سازوکار پرداختی را اتخاذ کنند، به علل متعددی بستگی داشته که عبارتند از: بعد جغرافیایی، مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و نبود اطلاع از وضعیت و حسن شهرت تجاری یکدیگر. در صحنههای پر رونق تجاری امروزی از طریق اعتبارات اسنادی کالا، خدمات و همچنین حقوق و امتیازات پرداخت و تضمین میشود. البته در کنار این طریق پرداختی، روشهای دیگری نیز وجود دارد که به دلیل ریسک بالای آنها تمایل بدانها پایین است. مهمترین آنها روش حساب باز، پیش پرداخت، پرداخت به شیوه وصولی، وصولی اسنادی، وصولی ساده و پرداخت نقدی در زمان تحویل است. اما مهمترین و رایجترین روش پرداخت بینالمللی، اعتبار اسنادی است
که با وساطت بانکها منافع فروشنده و خریدار به نحو مطمئنی تضمین و نگرانیهای آنها رفع میشود.
