تهران ظرفیت زیستی را پر کرده است
واگذاریها به طبیعت ایران آسیب جدی زده است
گروه اقتصاد اجتماعی|
در هفتهیی که با روز درختکاری آغاز شد، معصومه ابتکار روزهای شلوغ و پرکاری را از سر میگذراند. او عصر شنبه به مرکز بررسیهای استراتژیک ریاستجمهوری رفت و از مسائل استراتژیک حوزه محیط زیست گفت، سپس در همایش «همایش محیط زیست و حقوق شهروندی»، با اشاره به اینکه رویکرد توجه به محیط زیست رویکردی مهم در دنیای امروز است، گفت: «هر انسانی حق دارد در محیطی عاری از آلاینده زندگی کند، از هوا، غذا و آب سالم بهرهمند شود و از نشاط طبیعت استفاده کند». پس از این همایش نیز به سازمان حفاظت محیط زیست بازگشت نامه مشترکش با محمدجواد ظریف به آنتونیو گوترش را امضا کند و میزبان دو عضو دیگر هیات دولت در جلسه کمیته راهبردی مقابله با گرد و غبار باشد. در میان حملههای مخالفان دولت که ابتکار را متهم به «سیاسی کاری» میکنند، او با کارِ سیاسی میکوشد راهبردهای سازمان حفاظت محیط زیست را پیش را ببرد.
معصومه ابتکار، رییس سازمان حفاظت محیطزیست ایران، عصر شنبه، در نشست «الزامات محیطزیستی برنامه ششم توسعه»، از سلسله گفتوگوهای راهبردی مرکز بررسیهای استراتژیک ریاستجمهوری، فرایندهای تصمیمسازی کشور را زمینهساز شکلگیری تصمیمات فاقد نگاه بلندمدت و راهبردی دانست. او با اشاره به اینکه برخی سازمان محیطزیست را محیط ایست مینامند، گفت: «یک جایی باید بایستیم و نه بگوییم. امیدواریم قانون جامع ارزیابی محیطزیستی در مجلس به تصویب برسد. لازم است هیچ طرحی بدون ارزیابی تصویب و اجرا نشود. یعنی پیش از تصمیم باید ببینیم آیا آن منطقه ظرفیت زیستی بارگذاری صنعت جدید را دارد یا نه؟» او ادامه داد: «25 میلیون نفر طی 35 سال گذشته به تهران، قزوین و البرز مهاجرت کردهاند. تهران کمتر از یک درصد مساحت خاک ایران را دارد، اما 30 درصد صنایع کشور در آن متمرکز شدهاند. این تمرکز مسائل اقتصادی، سیاسی، امنیتی و زیست محیطی را به همراه خود میآورد. تهران در سال 1375 منحنی ظرفیت زیستی خود را گذرانده است و هر توسعهیی در تهران پس از سال 1375، بیش از توان تهران بوده است و نتیجه آن شرایط، پایین آمدن شاخص کیفیت هوا، فرو نشست زمین و نهایتا افت
شاخص کیفیت زندگی است.» او افزود: «اما وضعیت امروز خوزستان ناشی از تغییر اقلیم است. امروز تغییر اقلیم به صورت مشخصی مشهود است. فعالیتهای توسعهیی هرگز در جهت حفظ سرزمین نبوده است، از سرچشمه کارون تا سواحل خلیج فارس، 100 مورد مداخله دیده میشود. سوال مهم این است که آیا در سیاستهای توسعهیی خوزستان، تغییر اقلیم را دیدهایم یا صرفا اولویتهای منطقهیی را ملاک قرار دادهایم؟»
معاون رییسجمهور گفت: «در طرح توسعه نیشکر و طرحهای عظیم، هرگز ارزیابیهای محیطزیستی، ای.ای.ای و اس.ای.ای دیده نشده است. متاسفانه در ابتدای دولت دیدیم که ای.ای.ای تشریفات شده است و همهچیز مهر طلایی ارزیابی میخورد. 167 طرح ملی اصلاای.ای.ای نداشت و در نتیجه، ساماندهی آنها به یکی از گرفتاریهای متعدد ما در این دوره تبدیل شد. برخی از این طرحها تا 90 درصد پیشرفت داشتند و دیگر نمیشد جلو آنها را گرفت و تنها راه باقیمانده سازماندهی بود.» او افزود: «احیای تالابها را با بحث اصلاح الگوی کشت و برداشت آب مرتبط است. احیای تالابها یکی از دستور کارهای دولت است. ارومیه و هورالعظیم در ابتدای دولت خشک بودند، اما اکنون آب دارند. در دریاچه ارومیه افزایش تراز داریم و در تالاب هورالعظیم با برداشتن دریچههای شرکتهای نفتی و تامین 4 میلیارد متر مکعب آب توسط وزارت نیرو، امکان صیادی و دامداری در محدوده تالاب نیز فراهم شده است.»
حفاظت از ژنتیک کشور
رییس سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنرانیاش با اشاره به مساله آلودگی هوا گفت: «در طول دوره دولت یازدهم، مساله آلودگی هوا به دلیل تاثیرات گسترده آن در زمره مهمترین موضوعات قرار داده شد و امروز در این زمینه شاهد دستاوردهای قابل سنجشی برای دولت هستیم. این برنامه در هشت کلانشهر اجرا شده است. 45 درصد نیروگاهها در سال 1392، مازوت مصرف میکردند که امروز به زیر 9 درصد رسیده است. اگر چه در برخی شهرها مثل اهواز به دلیل گرد و غبار و فعالیتهای نفتی، همچنان وضعیت نامطلوبی را شاهد هستیم، اما در سایر شهرها وضعیت بهتر شده است. تا روز 14 اسفندماه 1394، 195 روز سالم داشتیم. تا 14 اسفندماه 1395 اما، تعداد روزهای سالم در تهران به 264 روز رسید. در اصفهان نیز تعداد روزهای سالم نسبت به سال 1392، سه برابر شده است. امسال در شیراز اصلا روز ناسالم نداشتهایم.» او ادامه داد: «یکی از مباحث مهم دیگر، تنوع زیستی و جنگل در کشور است. طبیعت ایران به دلیل واگذاریها دچار آسیب جدی شده است و لازم است جنبههای محیطزیستی اولویت پیدا کند. نیازمند این هستیم که در بحث جنگلها، جنبه حفاظتی بر جنبه بهرهبرداری غلبه پیدا کند. در اجلاس
جهانی تنوع زیستی اعلام شد که ایران جزو 20 کشور اول دنیا در زمینه تنوع زیستی است و حتی برخی کارشناسان داخلی معتقدند فراتر از این، ما جزو 10 کشور اول در جهان هستیم. تنوع زیستی، سرمایه طبیعی هر کشوری است و آنهایی که سیاستگذاری خردمندانه دارند، از این سرمایه که ژنتیک کشور است، حفاظت میکنند. اگر از این سرمایه حفاظت نکنیم آن را از دست میدهیم. مانند ببر مازندران و شیر ایرانی که از دست دادهایم.»
ابتکار با اشاره به احیای شورای عالی محیطزیست در دولت فعلی گفت: «وضعیت محیطزیست در دولت فعلی از چند زاویه نسبت به دورههای قبل بهبود یافته است. این شرایط نخست ناشی از نگاه شخص رییسجمهور است که در بین همه مشکلات فراوان دولت یازدهم، نخستین جلسه دولت را به محیط زیست اختصاص داد. این یعنی تعیین اولویت برای دولت. دوم، ناشی از همکاریهای صورت گرفته با مجمع تشخیص مصلحت نظام است که مقدمات لازم برای سیاستهای کلی محیط زیست را فراهم و در آستانه برنامه ششم ابلاغ کرد. ابلاغ این سیاستها نیز با دو اتفاق مهم در سطح جهانی همزمان شد؛ یکی شکلگیری سند توسعه پایدار جهان و دیگری توافق پاریس. سیاستهای کلی نظام با هر دو سند مذکور همخوانی داشت. بنابراین یک فرصت استثنایی برای محیطزیست ایران به وجود آمد و در نتیجه آن یک همگرایی در داخل کشور و با سندهای بینالمللی در این دوره به دست آمد.» او با اشاره به سند برنامه ششم، ادامه داد: «برای نخستین بار یک سند فرابخشی تهیه شده است تا تقریبا همه دستگاهها برنامه خود را در حوزه محیطزیست اعلام کنند. در نتیجه اکنون سندی داریم که همه دولت را در بر میگیرد و محیطزیست را موضوع همه دستگاهها و کل مجموعه حاکمیت میکند. علاوه بر این، ما در دو سال ابتدایی این دولت کارنامه محیطزیستی همه دستگاهها را استخراج کردیم و امیدواریم به زودی بتوانیم کارنامه چهارساله دستگاهها را در این حوزه تهیه کنیم.» او افزود: «همچنین برای نخستین بار پنج محدوده قرق اختصاصی را تعریف کردهایم که با جلب مشارکت بخش خصوصی، تکثیر طبیعی حیات وحش در آن انجام میشود. بهرهبرداری بخش خصوصی از این محدودهها نیز در چارچوبهای تعیین شده خواهد بود. ما 267 منطقه حفاظت شده داریم و در آنها بر اساس ضوابط و استانداردهای تعیین شده و با رویکرد گردشگری، با بخش خصوصی همکاری داریم.»
