مرزکشی اروپا در برابر امریکا
گروه جهان| طلا تسلیمی|
دونالد ترامپ از زمان کمپینهای انتخاباتی مدام از حمایت از تولیدات داخلی، مالیاتهای سنگین بر واردات، جریمه علیه شرکتهای امریکایی که تجارت خود را به خارج از کشور منتقل کردهاند، خروج از معاهدههای تجاری تجارت آزاد از جمله نفتا و موارد مشابه صحبت کرده است. اظهارات رییسجمهور جدید امریکا و دیگر تصمیمات ناگهانیاش کافی بوده تا جهان و بهویژه اتحادیه اروپا را به آمادگی برای مواجهه با هر اقدام احتمالی کاخ سفید آماده کند. حتی جرکی کاتاینن، معاون کمیسیون اروپایی در همین زمینه اعلام کرده که موضعگیریهای ترامپ در حمایت از تولیدات داخلی احتمالا قدرتهای اقتصادی کشورهای آسیایی، خاورمیانه و امریکای لاتین را به اتحاد بازار آزاد با اتحادیه اروپا سوق خواهد داد.
اما مسائل تجاری تنها مشکل اتحادیه اروپا با رییسجمهور تازه وارد در کاخ سفید نیست. اگرچه کشورهای اروپایی خواهان درگیری با شریک دیرینه خود نیستند، اما بهنظر میرسد دیدگاههای پوپولیستی ترامپ سبب شده که او به اتحادیه اروپا به شکل یک کلیت واحد نگاه نکند و سیاستهای متفاوتی را در مورد هر یک از کشورهای عضو این اتحادیه بهکار گیرد که همین مساله نیز اتحادیه اروپا را به واکنش متقابل و لغو عدم نیاز به اخذ روادید توسط شهروندان امریکایی وادار کرده است.
جبههگیری علیه واشنگتن
اگرچه برخی کشورهای اروپایی همچون بریتانیا از پیش به رویکردهای ترامپ چراغ سبز نشان دادهاند و نامزدهای راست افراطی در انتخابات کشورهایی همانند فرانسه و هلند هم با ترامپ همعقیده به نظر میرسند، اما اتحادیه اروپا هنوز هم سعی دارد از ارزشهای خود در برابر رییسجمهور جدید امریکا دفاع کند. در جدیدترین رویارویی دو شریک دیرینه، خودداری واشنگتن از واکنش واحد در مقابل همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و نپذیرفتن عدم نیاز به اخذ روادید از سوی شهروندان 5 کشور عضو اتحادیه اروپا یعنی بلغارستان، کرواسی، قبرس، لهستان و رومانی بلوک اروپایی را بر آن داشت تا اقدامات دولت جدید امریکا را تلافی کند. پارلمان اروپایی قطعنامهیی را به تصویب رساند که به مثابه آن، سفرهای بدون نیاز به روادید شهروندان امریکایی به کشورهای عضو اتحادیه اروپا خاتمه مییابد و این در حالی است که امریکاییها در چند دهه گذشته به سفرهای آزادانه به اتحادیه اروپا عادت کرده بودند.
نمایندگان پارلمان اروپایی از ماه آوریل 2014 به مساله تفاوت قائل شدن در عدم نیاز به اخذ روادید از سوی استرالیا، برونئی، کانادا، ژاپن و امریکا معترض بودند. استرالیا، برونئی و ژاپن مرزهای خود را به روی همه شهروندان اتحادیه اروپا گشودند، اما کانادا و امریکا همچنان در مقابل این مساله مقاومت میکردند. کانادا هم وعده داده است نیاز به اخذ روادید را از ماه دسامبر برای شهروندان بلغارستان و رومانی لغو کند. اما امریکا همچنان بر بستن مرزهایش به روی برخی شهروندان اتحادیه اروپا اصرار میورزد.
این در حالی است که اعمال چنین محدودیتی از سوی اتحادیه اروپا برای شهروندان امریکایی میتواند تاثیرات اقتصادی منفی بر صنعت گردشگری اروپا بگذارد و کمیسیون اروپایی در تماسی با دولت دونالد ترامپ تلاش دوجانبه برای حل این مشکل را خواستار شده است.
اتحادیه اروپا بهدنبال استفاده از فرصت
در همین حال، به نظر میرسد رویکردهای تجاری و اقتصادی ترامپ دستکم طبق وعدههای او در کمپینهای انتخاباتی به فرصتی برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. بلومبرگ در گزارشی در این باره به قلم جوناتان استرنز و نیکاس کریسولوراس نوشت، کاتاینن مقام ارشد در شاخه اجرایی اتحادیه اروپا گفت که مخالفت ترامپ با توافقنامههای تجاری چندجانبه و تهدید به اعمال مالیاتهای سنگین در مرزها برای اتحادیه 28 کشوری اروپا انگیزهیی بود تا برای دستیابی به توافقهای تجارت آزاد یا بستههای سرمایهگذاری با کشورهای دیگری همچون ژاپن، چین، هند، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مکزیک، برزیل و آرژانتین تلاش کند. کاتاینن 45 ساله در گفتوگوی تلویزیونی با بلومبرگ در بروکسل گفت: «زمانی که نشانههایی حاکی از گرایش به افزایش حمایتها از تولیدات داخلی را به ویژه از طرف امریکایی مشاهده میشود، به نظر میرسد که باقی جهان به مبارزه برمیخیزند و میگویند که این مسیر ما نیست و این چیزی نیست که ما خواهان آن هستیم و این درست همان چیزی است که ما (اتحادیه اروپا) از شنیدن آن
خشنود میشویم. »
این اظهارت نشان از آن داشتند که رویکرد «امریکا در اولویت» ترامپ که با هدف کاهش کسری تجاری 502میلیارد دلاری امریکا دنبال میشود، برای اتحادیه اروپا به همان اندازه که یک تهدید انگاشته میشود، میتواند یک فرصت باشد. بلوک اروپایی که اکنون با چالشهایی همچون برنامه بریتانیا برای خروج از اتحادیه اروپا، ناکام ماندن مذاکرات با واشنگتن در مورد بسته تجارت آزاد، مداخله روسیه در شرق اروپا، ظهور پوپولیسم و هجوم پناهجویان به کشورهای عضو مواجه است، به دنبال انگیزهها و تحرکات جدیدی میگردد.
کاتاینن، نخستوزیر پیشین فنلاند که اکنون مسوولیت رسیدگی به مشاغل و سابقه سرمایهگذاری و رشد را در کمیسیون اروپایی بر عهده دارد، تصریح کرد که «اولویت شماره یک» اتحادیه اروپا در مورد دولت ترامپ «از بین بردن همه تنشهای موجود و تلاش برای ایجاد روابط تجاری تا حد ممکن بدون مشکل میان دو تا از بزرگترین شرکای اقتصادی در جهان» است. وی در عین حال از گمانهزنی در مورد مخاطرات مناقشات شدیدتر تجاری با واشنگتن خودداری کرد و گفت که دولت امریکا هنوز قوانین جدید زیادی تصویب نکرده است.
در همین حال کاتاینن دفاع تمام عیار از نظم اقتصادی لیبرال که اتحادیه اروپا هم حامی آن است، خواستار شد و بلوک امریکایی را یک «قدرت بزرگ تجاری» توصیف کرد که از زمان پیروزی غیرمنتظره ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری ماه نوامبر امریکا، آغوش خود را به روی شرکای اقتصادی در دیگر نقاط جهان گشوده است. وی در این باره گفت: «ما خوشحالیم که در چند ماه گذشته شاهد این مساله بودیم در مورد بسیاری از کشورهایی که پیشتر با آنها مذاکره کرده بودیم و مذاکرات به کندی پیش رفته بود، نشان دادند که میخواهند به روند گفتوگوها سرعت بخشند و به توافقهای خوبی با اتحادیه اروپا دست یابند. اتحادیه اروپا هم برای جامه عمل پوشانیدن به این مساله و سرمایهگذاری بر این لحظات سیاسی، همه توان خود را به کار خواهد گرفت. حمایت از تجارت جهانی آزادتر در دیانای ماست.»
توافق تجاری برجسته
اتحادیه اروپا پس از امضای توافقنامه تجارت آزاد برجستهیی با کانادا، اکنون به دنبال پیشروی در زمینه چند هدف تجاری به گل نشسته از ارتقای پیمان دیرینه با مکزیک گرفته تا نهاییسازی 4 سال گفتوگو در زمینه توافق با ژاپن است. دیگر ابتکار عملها مذاکرات کند یا متوقف شده در زمینه بستههای تجارت آزاد با هند، بلوک مرکوسور امریکای جنوبی و شورای همکاری خلیجفارس و پیمان سرمایهگذاری با چین را شامل میشوند.
کاتاینن همچنین بر چشمانداز بهبود روابط اتحادیه اروپا با چین تاکید کرد. روابط پکن و بلوک اروپایی بر سر مسائل تجاری از جمله حمل و نقل آهن و محدودیتها و ممنوعیتهای صادرات مواد خام، رو به وخامت گراییده بود. معاون کمیسیون اروپایی تصریح کرد: «نیت ما این است که مذاکرات توافق بر سر سرمایهگذاری را تسریع بخشیم. من فکر میکنم که روابط میان اتحادیه اروپا و چین عمیقتر خواهد شد.»
