چالشهای صنعت حفاری ایران از نگاه مرکز پژوهشها
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی، چالشها و فرصتهای پیش روی صنعت حفاری ایران را بررسی کرد.
به گزارش شانا، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی به بررسی جایگاه و چالشها و فرصتهای صنعت حفاری ایران پرداخته است.
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در این گزارش به مراحل تولید هیدروکربور از یک مخزن نفتی یا گازی شامل اکتشاف، ارزیابی و توسعه اشاره میکند که بر این اساس، نخستین گام در راه کشف نفت در اعماق زمین، عملیات اکتشافی نامیده میشود و با بهرهگیری از دانش زمینشناسی، وضعیت و ساختمان طبقات زمین در محل مورد نظر امکانپذیر است.
بر پایه این گزارش، حفاری چاههای نفت و گاز تخصصیترین و پیچیدهترین بخش فعالیتهای مربوط به مرحله اکتشاف است. هزینه حفاری یک چاه اکتشافی تا حد زیادی به موقعیت جغرافیایی آن بستگی دارد و بسته به اینکه چاه در خشکی باشد یا دریا و تا چه عمقی حفاری شود، ممکن است از حدود 10 تا 100میلیون دلار تغییر کند؛ همچنین بهدلیل نبود فناوریهایی که بتوانند بدون حفاری چاه، حجم و کیفیت مخازن هیدروکربوری را از روی سطح زمین و با دقت تعیین کنند؛ تصمیمگیری درخصوص مکان حفاری نخستین چاه، در موفقیت عملیات بسیار تاثیرگذار است.
این گزارش میافزاید: بهعنوان مثال قبل از استفاده از لرزه نگاری سه بعدی، احتمال حفاری موفق در امریکا 25درصد بود، اما با استفاده گسترده از روش لرزهنگاری سهبعدی در سال 2005، درصد حفاریهای موفقیتآمیز اکتشافی به 50درصد افزایش یافت. این رقم برای چاههای توسعهیی به 88درصد نیز رسیده است. از سوی دیگر باید به این نکته هم توجه داشت که منابع و ذخایر هیدرکربوری در جهان محدود است و تاکنون بسیاری از میدانهای سهلالوصول شناخته شدهاند، بر این اساس ضریب موفقیت فعالیتهای اکتشافی باوجود پیشرفتهای نسبی فناوری، روز به روز کاهش مییابد.
پس از اخذ اطلاعات لازم تصمیم اینکه آیا باید در میدان سرمایهگذاری انجام شود یا خیر، به مرحله ارزیابی موکول میشود؛ در این تصمیمگیری حجم اطلاعات موجود، حجم نفت درجای میدان، پیچیدگیهای زمینشناسی، تعداد چاههای مورد نیاز برای حفاری و محدودیت زمانی در تصمیمگیری موثر هستند.
پس از مرحله ارزیابی میدان در صورتی که نتیجه ارزیابیها مثبت باشد، نوبت به توسعه میدان میرسد، در اینجا مدل انتخاب مدل زمینشناسی مهم است. این مدل باید شامل اطلاعات نسبتا دقیق درخصوص ساختار و حجم مخزن، خصوصیات سیال مخزن و چگونگی توزیع آن در مخزن باشد.
اهمیت و گستردگی صنعت حفاری از این روست که به همراه یک دکل حفاری حدود 15شرکت سرویسدهنده خدمات حفاری وجود دارد که عظیم بودن این صنعت از نظر تکنولوژی و نیروی انسانی را بیش از پیش آشکار میکند.
با این حال متوسط متراژ حفاری انجام شده در ایران در مقایسه با کشورهای پیشرفته مانند امریکا کمتر است که ازجمله دلایل این امر را میتوان پایین بودن سطح فناوری ایران، استفاده نکردن از سیستمهای مدیریتی بهکار گرفته شده در این کشورها و یکسان نبودن استاندارد تجهیزات و کالاهای مورد استفاده اشاره کرد. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در ادامه این گزارش هزینه حفاری را مورد توجه قرار میدهد: حدود 70 تا 80درصد هزینه تولید به زمان حفاری وابسته است که با افزایش بهرهوری کاهش مییابد. 35عامل برونچاهی و 101عامل درون چاهی روی بازدهی عملیات حفاری اثرگذار است.
عوامل درون چاهی ازجمله انتخاب سرمته، ترکیب گل حفاری و... به مهندسی برمیگردد و عوامل برونچاهی مانند ضوابط، نحوه خرید کالا، آموزش نیروی انسانی و عواملی از این دست به مدیریت مربوط میشود.
سه عامل کاهش زمانهای تلف شده حفاری، افزایش سرعت نفوذ و عملیات هوشمند در افزایش بازدهی حفاری نقش موثری دارند.
ازجمله چالشهای مهم صنعت حفاری در ایران میتوان به نبود قطعات موردنیاز حفاری حین عملیات فوران چاه، نیروی انسانی متخصص، نبود لوازم و تجهیزات، نبود سرمایهگذاری و نخریدن ماشینآلات و دستگاههای حفاری از کشورهای صاحب دانش اشاره کرد.
