ویژگیهای نفر هفتم هیات رییسه چیست
گروه تشکلها|
بر اساس مصوبه هیات رییسه اتاق ایران قرار است در آبان ماه انتخابات نایبرییس برگزار شود. با این حساب و با توجه به اینکه جلسه بعدی هیات نمایندگان در روز 23 آبان برگزار میشود؛ اگر همهچیز بر اساس برنامهریزی صورت گیرد در کمتر از 20روز شاهد برگزاری انتخابات دیگری در اتاق بازرگانی خواهیم بود. با این انتخابات مجددا 7 نفر عضو هیات رییسه تکمیل و نایبرییس چهارم مشخص خواهد شد. از هماکنون لابیهای مختلف برای انتخابات در حال جریان است اما سوال این است که نایبرییس جدید باید دارای چه ویژگیهایی باشد؟ آیا قرار است باز هم ارتباطات، نایبرییس را تعیین کند یا اینبار گزینه نایبرییس با توجه به ویژگیهای مورد نیاز اتاق تعیین خواهد شد.
خطر بازی صفر صفر
در میان حالتهای ممکن درباره نایبرییس یکی از حالتهای محتمل توافق بر سر گزینهیی است که سود و زیان چندانی برای هیچ یک از طرفین نداشته باشد. انتخابات رییس به خوبی نشان داد که فاصله گروه ائتلاف برای فردا و گروه شهرستانها به قدری کم است که ممکن است نتیجه در انتخابات نایبرییس کاملا برعکس شود. به ویژه آنکه تعداد کاندیداهای شهرستانی بسیار زیاد است.
در چنین شرایطی که دو گروه احساس خطر درباره شکست دارند، معمولا رجوع به یک گزینه بیخطر برای هر دو طرف و توافق بر سر آن راهحلی است که بارها استفاده شده است. این گزینه بیخطر معمولا یک چهره دولتی پرمشغله یا یک چهره قدیمی و به اصطلاح ریش سفید است که در هر دو حالت کاندیدا قرار نیست در مسائل اجرایی چندان دخالتی بکند. این شرایط را میتوان به مساوی صفر صفر تعبیر کرد که در آن امتیازات به صورت مساوی تقسیم میشود و هیچ گروهی برنده نیست. شاید چنین روشی برای جلوگیری از التهاب انتخاباتی در دورههایی مفید بوده باشد اما در حال حاضر انتقادات از عملکرد اتاق بازرگانی به ویژگی تحرک کم پارلمان بخش خصوصی به قدری زیاد است که چنین راهکاری باعث زیان بیشتر اتاق بازرگانی میشود. در حقیقت مساوی دو گروه اصلی در انتخابات به معنی باخت اتاق بازرگانی در بلندمدت خواهد بود و معادلات داخلی هیات رییسه پیچیدهتر میشود.
کمبودهای هیات رییسه
راهکار دیگر این است که به هیات رییسه و کمبودهایی که در آن وجود دارد، نگاه شود و بر اساس این کمبودها فردی با ویژگیهایی که میتواند این مشکلات را حل کند یا حداقل تا حدی کاهش دهد برای نایبرییسی مورد توافق قرار گیرد. نخستین ایراد در هیات رییسه این است که از بخشهای مختلف اقتصادی به نسبتی که نماینده در اتاق وجود دارد در هیات رییسه نماینده وجود ندارد. از میان هیات رییسه تنها حسین پیرموذن دارای خاستگاه تولیدی است. غلامحسین شافعی و پدرام سلطانی دارای خاستگاه تجاری هستند، محمدرضا انصاری در ارائه خدمات فنی مهندسی فعالیت دارد، کیوان کاشفی از اصناف به اتاق بازرگانی آمده است و مسعود خوانساری اصولا خاستگاهی
دولتی دارد.
در حقیقت در نخستین نگاه بزرگترین مشکل این است که بیشترین هزینه اتاق بازرگانی توسط شرکتهای تولیدی پرداخت میشود ولی سهم تولید در هیات رییسه بسیار اندک است. شاید به همین دلیل باشد که اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران بیشتر با نام اتاق بازرگانی شناخته میشود. در شرایطی که کشور با رکود تولید روبهرو است طبیعتا بخش خصوصی باید دفاع جانانهتری از تولید میکرد و شاید کمبود نفراتی که از جنس تولید باشند یکی از عوامل این موضوع باشد.
بحث دوم الزام حضور افراد از برندهای مطرح بخش خصوصی است. در تمام جهان روسای اتاقهای بازرگانی از فعالان اقتصادی مطرح که شرکتها و برندهای بزرگ را مدیریت میکنند، انتخاب میشود. با این وجود از میان شرکتهایی که اعضای فعلی هیات رییسه از طریق آنها به اتاق بازرگانی آمدهاند فقط یکی به اندازهیی بزرگ است که در بورس حضور دارد. در حقیقت همانطور که اتاق بازرگانی محل حضور شرکتهای کوچک و متوسط مقیاس است ما نیاز به حضور نمایندگان برندهای مطرح در هیات رییسه داریم. در این میان الزام خصوصی بودن که بارها در زمان انتخابات رییس مطرح شد، کماکان پابرجاست.
تشکلها کماکان بیرون خط
با وجود تمام مباحث مطرح شده درباره بند ادب و اینکه این موضوع کماکان مورد انتقاد تشکلها قرار دارد با این وجود هنوز بر اساس آییننامهها، تشکلها تنها اجازه رای دادن دارند و امکان اینکه در انتخابات به عنوان عضو هیات رییسه انتخاب شوند برای آنها موجود نیست. به نظر میرسد یکی از شعارهای اصلی در این دوره میتواند، حل مشکل تشکلها در این رابطه
باشد.
البته چنین بحثی ممکن است باعث از دست دادن آرای شهرستانها برای کاندیدایی که چنین موضوعی را ترویج دهد شود اما با توجه به تعداد زیاد کاندیداهای شهرستانها احتمالا رای شهرستانها شکسته خواهد شد و رای تشکلها حتی بیش از انتخابات ریاست دارای اهمیت خواهد بود. در چنین شرایطی اگر کاندیدا حاضر شود مساله بند ادب را از هر طریقی حل کند، این احتمال وجود دارد که رای بالایی از سوی تشکلها در سبد وی ریخته شود و وضعیت به نفع وی تغییر کند. گفتنی است که این بند تنها بر اساس یک تفسیر از قانون مجلس نوشته شده است و میتواند با سوال از مجلس مساله کاملا تغییر کند.
نیاز به تحول در اتاق بازرگانی
اتاق بازرگانی نیاز به تغییری جدی در ساختار دارد ولی بیش از آن نیاز دارد که این تغییر هرچه سریعتر شکل گیرد. نزدیک به 2ماه از انتخاب غلامحسین شافعی به ریاست میگذرد و در ترکیب بنده اجرایی تنها یک مدیر که خود حاضر به همکاری نبود و بر استعفا اصرار داشت تا به امروز جایگزین شده است. شعارهای انتخاباتی شافعی درباره تغییر حتی اگر قرار باشد اجرایی شود در پایان دوره هیچ گونه فایدهیی نخواهد داشت. برای تغییر در ساختار اتاق بازرگانی و ارتقای عملکرد نیاز به زمان کافی برای اجرای تغییرات است و با این وجود 2 ماه طلایی از دست رفته است بدون آنکه شاهد تغییری اساسی در وضعیت باشیم. شاید بخشی از این موضوع به روش مدیریتی شافعی مربوط باشد که علاقهمند است همه کارها در آرامش و بدون ایجاد مخالف یا منتقد صورت گیرد اما موضوع این است که وی زمان کمی تا پایان دوره دارد. به همین دلیل به نظر میرسد جای خالی یک مدیر اجرایی قوی که بتواند برنامههای شافعی را در هیات رییسه اجرایی کند کاملا خالی است. در حقیقت اگر شافعی بخواهد این برنامهها اجرایی شود نیاز به این دارد که اولا نفر هفتم هیات رییسه با وی همراه باشد و دوم اینکه فردی انتخاب شود که
بسیاری از وظایف کلیدی اجرایی به وی سپرده شود.
احتمال تعویق انتخابات
با وجود اینکه مصوبه هیات رییسه خبر از برگزاری انتخابات نایبرییس در آبان میدهد و با در نظر گرفتن اینکه کمتر از 20 روز تا انتخابات باقی مانده است اما هنوز فضای انتخاباتی برای مشخص شدن کاندیداهای قطعی آماده نیست. احتمالا در جلسه هفته بعد شورای روسا شاهد صحبت درباره کاندیدای مطلوب شورای روسای شهرستانها خواهیم بود اما به نظر نمیرسد، این جلسه منجر به مشخص شدن کاندیدای قطعی شورای روسا شود.
در داخل شورای روسا حدود 7نفر از هماکنون کاندیدای ریاست هستند. اتاقهای بازرگانی اصفهان، شیراز، لرستان، زنجان، البرز، مازندران و یزد همگی دارای کاندیداهای مشخصی برای ریاست هستند. از طرف تهران نیز احتمالا شاهد حضور چهرههایی خواهیم بود. در چنین شرایطی اگر شورای روسا نتواند روی یک گزینه مشخص به جمعبندی برسد شکست شهرستانها قطعی خواهد بود مگر آنکه تهرانیها روی یکی از کاندیداهای شهرستانی به توافق برسند.
باید دید در این دوره آیا شهرستانها باز هم میتوانند سایر کاندیداهای را قانع کنند که به نفع یک نفر کنار روند یا قرار است شاهد شکست در اتحاد شهرستانها باشیم.
شنیدهها حاکی از این است که تهران تصمیم دارد برای جلوگیری از افزایش اختلافات روی نایبرییسی یکی از روسای اتاقهای شهرستانها که به اتاق تهران نزدیک است یا یک چهره قدیمی از هیات نمایندگان اتاق ایران به توافق برسد. با این وجود اگر گزینه مورد نظر تهران با گزینه مورد نظر شورای روسای شهرستانها تفاوت داشته باشد به زودی شاهد اختلاف نظری دیگر خواهیم بود و با توجه به تعداد زیاد کاندیداهای شهرستانی به نظر میرسد، شانس پیروزی تهران در این معادله بیشتر از شهرستانها باشد.
