بازار پوشاک ایران 11.5 میلیارد دلار میارزد
گروه صنعت
در حال حاضر ارزش بازار پوشاک ایران 11.5میلیارد دلار برآورد شده که رقمی معادل 2.5 تا ۳میلیارد دلار از این بازار دراختیار رقبای خارجی قرار دارد که از طریق مبادی رسمی و غیررسمی وارد کشور میشود و مابقی آن نیز، توسط تولیدکنندگان داخلی تولید و تامین میشود.
طبق اعلام دفتر نساجی وزارت صنعت، اکنون ۱۵۰۰واحد صنعتی پوشاک با اشتغال ۳۰هزار نفر و ۲۰هزار واحد صنفی با اشتغال ۲۵۰هزار نفر در این بخش فعالیت میکنند؛ این واحدها با ظرفیتی معادل ۳۴۰هزار تن در سال احداث شده و ظرفیت عملی فعلی آنها بالغ بر حدود ۳۰۰هزار تن انواع پوشاک در سال است، این درحالی است که ارزش بازار جهانی پوشاک در حال حاضر بالغ بر حدود ۱۵۰۰میلیارد دلار در سال است که تخمین زده میشود این بازار در سال۲۰۲۵ از مرز 2هزار میلیارد دلار نیز فراتر رود. براساس آمار، بالاترین سرانه مصرف پوشاک در جهان دراختیار مصرفکنندگان استرالیایی با سرانه مصرف ۱۰۵۰دلار در سال است و بعد از آن نیز، مردم کشورهای ژاپن، کانادا، ایالات متحده امریکا و اتحادیه اروپا بهترتیب با سرانه مصرف ۸۳۱، ۸۱۴، ۶۸۶ و ۶۶۳دلار در ردههای بعدی مصرف قرار دارند؛ در این میان متوسط مصرف جهانی نیز حدود ۱۵۳دلار در سال و کمی بیش از ایران است.
تولید پوشاک با بیشترین ارزش افزوده
کارشناسان صنعت پوشاک معتقدند که این صنعت در زنجیره تولید صنایع نساجی، دارای بالاترین ارزش افزوده ایجاد شده بوده که این ارزش افزوده براساس اعلام دفتر نساجی وزارت صنعت، در بخشهای پوشاک جین تهیه شده از الیاف پنبه و کت و شلوار فاستونی به نسبت مواد اولیه مصرف شده، بیش از ۹۰درصد و درمورد پوشاک پنبهیی بیش از ۸۰درصد برآورد شده است. از این رو شکی نیست که صنعت پوشاک دارای قدرت ارزآوری شگرفی است و بسیاری از کشورهای در حال توسعه و حتی توسعه یافته جهان، با علم به این موضوع از این قابلیت نهایت استفاده را به عمل آوردهاند. بنابراین عجیب نیست که بسیاری از کشورها با استفاده از این بازار گسترده، سیاستهای تولیدی و صادراتی خود را در بخش پوشاک، متمرکز کرده تا بتوانند از این بازار پررونق سهم بیشتری برداشت کنند. برای مثال در حال حاضر صادرات کشورهای صادرکننده پوشاک در سال، بالغ بر حدود ۵۰۰میلیارد دلار است که ۴درصد از کل صادرات کالاهای صنعتی جهان را شامل میشود.
سهم ناچیز ایران از بازار پوشاک جهان
در این میان چین با صادرات سالانه ۱۸۵میلیارد دلار، در صدر کشورهای صادرکننده پوشاک قرار دارد و در مرحله بعد، کشورهای عضو اتحادیه اروپا با حدود ۱۲۰میلیارد دلار قرار میگیرند، ضمن اینکه کشورهای ترکیه و بنگلادش با ۲۵میلیارد دلار و ویتنام و هند نیز با ۲۰میلیارد دلار، در ردههای بعدی قرار دارند؛ این درحالی است که ایران با حدود ۷۰میلیون دلار صادرات در سال گذشته، جایگاه مناسبی بین کشورهای عمده صادرکننده پوشاک در جهان ندارد. براساس اعلام دفتر نساجی وزارت صنعت، برنامه صادراتی ایران در بخش پوشاک برای سال۱۴۰۴ معادل یکمیلیارد دلار تعیین شده که در صورت تحقق، سهم ایران از بازار ۲۰۰۰میلیارد دلاری پوشاک در جهان، در آن سال معادل نیم در هزار خواهد بود. این درحالی است که صنعت نساجی بهطور کل و صنعت پوشاک بهطور اخص، نیاز به سرمایهگذاری کمتری نسبت به متوسط صنعت برای ایجاد یک شغل دارند و از این نظر در جایگاه ویژهیی قرار دارند. آنچه در برنامه راهبردی وزارت صنعت مشاهده میشود این است که هزینه ایجاد یک شغل در صنعت نساجی و پوشاک معادل یکچهارم متوسط صنعت و حدود ۹۰۰میلیون ریال برآورد شده است. این درحالی است که هزینه ایجاد یک شغل
در صنعت پوشاک، حتی پایینتر از متوسط سرمایهگذاری لازم در کل صنعت نساجی و پوشاک است که این مزیت بسیار مهمی برای این صنعت با نیاز به سرمایهگذاری کمتر و ارزش افزوده بیشتر به حساب میآید. یک کارشناس صنعت پوشاک در این زمینه میگوید: صنعت پوشاک، صنعتی است پاک و بدون آلودگی و هیچگونه آلایندگی برای محیطزیست ایجاد نمیکند و جزو صنایع سبز بوده و کمترین مشکل را برای محیطزیست بشر ایجاد میکند؛ لذا امکان احداث آن در تمام شهرکها و حتی حاشیه شهرها بلامانع بوده و از این بابت نگرانی وجود ندارد. به گفته علیرضا حائری، پوشاک علاوه بر اینکه یک کالای اقتصادی است، یک کالای فرهنگی نیز محسوب میشود که از یک سو در ابعاد اقتصادی بسیار مهم و حائزاهمیت است و ازسوی دیگر از منظر فرهنگی نیز جایگاه ویژهیی دارد.
ارزبری یکصد میلیون دلاری چادر مشکی
وی، چادر مشکی را نمونه یک کالای فرهنگی- اقتصادی دانست و خاطرنشان کرد: پوششی با مصرف سالانه ۷۰میلیون مترمربع در کشور و با ارزبری بیش از یکصد میلیون دلار در سال که متاسفانه سهم تولیدات داخلی از این کالا در بازار داخلی فقط حدود ۵ درصد بوده و ۹۵درصد آن وارداتی است؛ درحالی که کشورهایی این کالا را تولید و صادر میکنند که خود هیچ مصرفی از این محصول ندارند.
حائری ادامه داد: تمرکز بیشتر بر تولید این محصول در داخل کشور میتواند از خروج مقادیر معتنابهی ارز از کشور جلوگیری کرده و در درازمدت، بازار مصرف آن در منطقه را نیز دراختیار بگیرد و ارز قابلتوجهی را نصیب کشور کند؛ با یکصد میلیون دلار مصرف سالانه، میتوان ۵کارخانه چادر مشکی با ظرفیت سالانه ۵۰ میلیون مترمربع در کشور احداث کرد.
شناسایی ۲۴۰برند تقلبی پوشاک خارجی
ازسوی دیگر، بازار ایران بهشدت با معضل قاچاق دست و پنجه نرم میکند و این پدیده در صنعت پوشاک به مراتب بیشتر از صنایع دیگر مشهود است. شاید بتوان عوامل متعددی شامل بیاعتمادی مردم به کیفیت پوشاک ایرانی، ارزان بودن پوشاک قاچاق، نداشتن تنوع و موارد دیگری از این قبیل را نام برد که باعث شده قاچاق پوشاک به صورت چشمگیری افزایش یابد. در همین راستا رییس مرکز امور اصناف و بازرگانان با بیان اینکه ۲۴۰برند تقلبی پوشاک خارجی در ایران تا به امروز شناسایی شده است از ثبت ۲۵برند خارجی در بخش پوشاک در ایران خبر داد و گفت: مدارک ۳۴برد دیگر در دست بررسی است.
به گفته یدالله صادقی، برندهایی که تا به امروز در ایران فعالیت میکردند ضابطهمند نبوده و به واردکنندگان اجبار نمیشد که حتما باید برند خود را از صاحب برند اصلی دریافت کنند. وی افزود: برای ساماندهی این امر در مرحله اول اصنافی که تحت عنوان برند در کشور فعالیت میکردند شناسایی شدند و به آنها اخطار دادیم در صورتی که ادعا میکنند نماینده برندی مانند نایک در ایران هستید آیا از طرف آنها مجوز دارید یا خیر؟ رییس مرکز امور اصناف و بازرگانان ادامه داد: عدم داشتن نمایندگی رسمی فعالیت در ایران، علاوه بر سوءاستفاده از برند خارجی از اعتماد مردم سوءاستفاده میشود. وی تصریح کرد: در کشور 300شرکت شناسایی شد که هر کدام برای خود نمایندگیهای فروش صادر و از اسم برندها استفاده کرده بودند، اما از این تعداد تنها 60شرکت واقعا نمایندگی شرکت اصلی بودند. صادقی یادآور شد: حدود 60شرکت که قراردادیهای خود را از کشور مبدا به ما ارائه داده بودند به آنها مهلت داده شده که قراردادی جدید براساس معیارهای ما ارائه دهند بههمین منظور به آنها کد رهگیری داده شد.
