اختلاف راهآهن و شهرداری در قیمت زمینهای آزادشده
گروه راه و شهرسازی نیره خادمی
پروژه زیرزمینی کردن خط راهآهن منطقه 17 و 18 در دولت دهم کلید خورد و بخشی از این خطوط راهآهن در منطقه 17 نیز با ساخت تونل به زیرزمین برده شد به دنبال این اقدام قرار بود، زمینهایی که پیشتر خط راهآهن از آن عبور کرده بود، آزاد شود تا به شهرداری تهران واگذار شود. از همان زمان تاکنون نگرانیهای زیادی مبنی بر احتمال فروش زمینهای آزاد شده به اشخاص حقیقی یا حقوقی مطرح شد در حالی که طبق مصوبه شورای شهر تهران این زمینها باید تنها به فضای سبز تبدیل شود یا برای گسترش خدمات عمومی منطقه به کار گرفته شود. البته اکنون رییس کمیسیون عمران شورای شهر تهران و دیگر عضو شورا در گفتوگو با «تعادل» به این نگرانی پاسخ میدهند و تاکید دارند که در صورت واگذاری زمینها شهرداری تهران باید به مصوبه شورای شهر عمل کند.
عبور ریل راهآهن از زیر زمین در دو منطقه تهران که در مهر سال 87 عملیات اجرایی آن آغار شد، طوری طراحی شد که از لحاظ مشخصات فنی چهار خط قطار از خود عبور دهد؛ در این پروژه قطار در دو باند رفت و دو باند برگشت از تونل استفاده میکند، ضمن اینکه عرض تمام شده تونل 23 متر و ارتفاع آن 20/7متر است و علاوه بر این مشخصات امکان استفاده از قطار برقی هم در این تونل وجود دارد.
در واقع 40کیلومتر خطآهن در قالب 4خط 10 کیلومتری (2 خط رفت و 2 خط برگشت)، در تونل زیرزمینی راهآهن در مناطق 17 و 18 تهران احداث شد و پروژه در اواخر دولت دهم به بهرهبرداری رسید که پیمانکار آن نیز قرارگاه خاتمالانبیا بود. اکنون اما مذاکراتی میان شهرداری تهران و مدیران راهآهن وجود دارد و احتمال آن وجود دارد که دولت این مسافت 10کیلومتری را به شهرداری واگذار کند. احمد دنیامالی، رییس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران در این باره به «تعادل» میگوید: قرار بود خط راهآهن جنوب (تهران-تبریز و تهران-جنوب) در منطقه 17 و 18 تهران از زیرزمین عبور داده شود اما مساله مهمی که در این زمینه مطرح است، این است که اگر خطوط راهآهن نامبرده به زیرزمین منتقل شود، قاعدتا یکسری از اراضی آزاد میشود. در حالت طبیعی وقتی این اراضی آزاد شود متعلق به مجموعه راهآهن است و شهرداری تهران میتواند برای تصرف این زمینها مبالغی را به شرکت راهآهن پرداخت کند.
فضای سبز مناطق 17 و 18 ضعیف است
آینده این زمینهای آزاد شده به کجا ختم خواهد شد ؟ این سوالی است که او در پاسخ به آن میگوید: البته برخی دوستان در مجموعه راهآهن هم معتقد هستند، هزینهیی که این پروژه برای دولت داشته است را باید از کنار طرح جبران کنیم اما نظر قاطع ما این است؛ کل فضاهایی که به واسطه انتقال خطوط راهآهن به زیرزمین آزاد شده است، نباید با هیچ توجیهی تحت کاربری برود. اعتقاد ما این است که همه این فضاها باید تبدیل به فضاهای پارکی و مبلمان شهری شود چون دو منطقه 17 و 18 شهر تهران با ضعف شدید فضاهای سبز روبهروست. بنابراین، این محور چند کیلومتری میتواند به محوری بسیار قوی برای کاشت درخت و گل و گیاه و همچنین ایجاد مبلمان شهری اختصاص یابد تا مردم بهترین استفاده را از آن ببرند.
در این زمینه جلسات زیادی بین مسوولان شهری و شرکت راهآهن شکل گرفته است و اکنون طرفین در حال کارشناسی این زمینها هستند. ما نیز در شورای شهر تهران این موضوع را پیگیری میکنیم چون منطقه یاد شده برای گسترش پدیده بزهکاری ظرفیت بالایی دارد و محدودیتهای زیادی را برای مردم رقم زده است و باید مشکلات آن را حل کرد.
شورا در انتظار توافق راهآهن و شهرداری
در حال حاضر این طرح در چه وضعیتی قرار دارد؟ دنیامالی در پاسخ به این سوال هم توضیح میدهد: همکاران ما در شهرداری تهران نیز ساماندهی این محدوده را به عهده گرفتهاند اما طرح اصلی که ما دنبال آن هستیم باید با توافق میان راهآهن و مدیریت شهری به دست بیاید.
پس از این توافقات نیز شهرداری تهران مسوولیت اجرای سراسری طرح را بر عهده میگیرد تا هم موضوع روشنایی منطقه حل شود و هم بحثهایی که مربوط به خدمات عمومی است. شورا تاکید دارد که تحت کاربری غیر از پارک و فضای سبز نرود. البته تا پیش از این نظر مجموعه راهآهن و مدیریت شهری با یکدیگر فاصله داشت اما اکنون به هم نزدیک شده است.
تلاش ما هم این است که تلاش کنیم تا این موضوع به صورت غیر نقد با شهرداری تهران حل شود. تا جایی که بنده از آخرین جلسات میان راهآهن و مدیریت شهری اطلاع دارم دوطرف پذیرفتهاند تا این مشکلات حل شود.
اختلاف راهآهن و شهرداری بر سر قیمت
زمینهای آزاد شده با چه قیمتی واگذار میشود؟ این عضو شورای شهر تهران در پاسخ به این سوال میگوید: همکاران ما در راهآهن برای هر متر زمین عددی را در نظر گرفتهاند این عدد در داخل شهر تهران برای کاربریهای غیرفضای سبز است اما اگر برای کاربریهای فضای سبز باشد، عدد بزرگی نیست. اکنون تلاش ما در شورای شهر تهران این است که هم شهرداری تهران پیشنهاد قیمتی خود را بالاتر ببرد و هم دوستان راهآهن اعداد خود را پایینتر بیاورند تا به هم نزدیک شوند و توافق صورت بگیرد که مردم دو منطقه بتوانند از این امکانی که ایجاد شده، بهرهبرداری کنند. البته چون اختلاف در بحث قیمت پایه وجود دارد و عدد دقیقی را نمیتوان برای آن عنوان کرد چون قرار نیست پولی مبادله شود، ما خیلی نگران منابع آن نیستیم و همه سعی ما هم این است که جلسات برگزار شده، نتیجه درستی داشته باشد.
با تجاریسازی در این مناطق مخالف هستیم
دنیامالی درباره شایعاتی که درباره تجاریسازی در این زمینها مطرح شده است نیز توضیح میدهد: ما با تجاریسازی مخالف هستیم و شهرداری تهران نیز نگاه اقتصادی و تجاری به این زمینها ندارد. این زمین میتواند تبدیل به مسیر خوبی شود و از بالا نیز به زیبایی تهران بیفزاید. چون محور آن محور مستقیمی است و حتی میتواند به عنوان میراث تهران باقی بماند.
اگر منطقه راهآهن به همین صورت حفظ شود در سالهای آینده میتوان فهمید که خطوط 10کیلومتری راهآهن تهران در این مسیر قرار داشته و بعد تبدیل به فضاهای سبز و عمومی شده است.
توافقات شهرداری و راهآهن انجام شد
البته عضو دیگر کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر اطلاعات دیگری در این باره دارد. اگر چه دنیامالی از مذاکرات و توافقات بر سر واگذاری این زمینها خبر داد اما اقبال شاکری توافقاتی خبر میدهد که طبق آن قرار است، سطوح بالایی این تونل یا مسیر مسقف عبور قطار به شهرداری تهران واگذار شود. او در این باره به «تعادل» میگوید: زمینهای آزاد شده در دو منطقه 17 و 18 شهر تهران طبق مصوبه شورا که سال گذشته به تصویب رسید، تنها قرار است به یک نوار فضای سبز و خدمات عمومی تبدیل شود و از هر گونه ساخت وسازی نیز در آنجا خودداری شود. شهرداری تهران نیز اکنون در مرحله ساماندهی و تصحیح مسیر است تا ارتباطات لازم برقرار شود، چون عبور این کانال در وسط شهر باعث شده بود خیلی از خیابانها قطع یا تبدیل به بنبست شود و بین محلهها نیز جدایی بیفتد. در نتیجه این اقدامات را انجام میدهند، دسترسی مردم را بهبود میبخشند تا فضا مقداری امن و قابل دسترسی شود. در حال حاضر کار به این مرحله رسیده است تا 100درصد آن تبدیل به فضای سبز شود.
مقایسه آلودگی خودرو و یک رام قطار
موضوع مهمی که در هفتههای گذشته مرتبط با شبکه راهآهن سراسری شهر تهران مطرح شد به پیشنهاد محمدباقر قالیباف، شهردار تهران بر میگشت؛ او پیشنهاد داده بود که ایستگاه راهآهن در منطقه 11 به خارج از شهر تهران منتقل شود.
به دنبال او نیز برخی موافقان این پیشنهاد از جمله ابوالفضل قناعتی، عضو کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران و محمد سالاری رییس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر مساله آلودگی دیزلهای قطار همزمان با آلودگی هوای تهران را مطرح کردند مسالهیی که به نظر رییس کمیسیون عمران خیلی هم جدی نیست. او با وجود اینکه نظر منفی نسبت به خروج راهآهن از تهران ندارد اما در برابر آلایندگی قطارهای راهآهن سراسری به «تعادل» میگوید: در هر صورت بحث ما در مورد حمل و نقل ریلی خیلی عمومی است و همچنان امیدوار هستیم که روزی برسد که شبکه حمل و نقل ریلی در کل شهرهای کشور برقی شود که البته این موضوع هم در دستور کار هست.
منتها این را بدانید که ما در مورد مجموعهیی صحبت میکنیم که بزرگ و صنعتی است و به راحتی نیز نمیشود، ظرف یک یا دو سال با یک برنامه مساله آن را حل کرد و از سیستمهای دیزلی به سمت لکوموتیوهای برقی رفت. بنابراین شرایط ما همین است، ولی حمل و نقل ریلی انبوه بر است. اگر میزان جابهجایی که یک رام قطار انجام میدهد و آلودگی دیزل آن را در نظر بگیریم، طبیعتا با آلودگی که خودرو به واسطه جابهجایی تعداد نفرات بسیار کمتر ایجاد میکند قابل مقایسه نیست. از سوی دیگر ما همیشه گفتهایم که حمل و نقل ریلی حمل و نقل سبز است و این یعنی این سیستم حمل و نقل سازگار با مسائل زیست محیطی است. اگر ما به یک لکوموتیو به شکل مجرد نگاه کنیم دچار همین اشتباه خواهیم شد اما یادمان باشد که لکوموتیو یک رام قطار است که چند صد نفر را جابهجا میکند.
در شرایطی که اگر همین چند صد نفر بخواهند با خودرو و وسایل نقلیه شخصی در شهر جابهجا شوند طبیعتا آلودگی چند صد برابری ایجاد میکنند. احمد دنیامالی ادامه میدهد: البته موضوع خروج ایستگاه راه آهن از جنوب تهران مقداری جای تامل دارد. در همه جای دنیا زمانی که قصد دارند شهر جدیدی ایجاد کنند بهطور طبیعی ایستگاه مرکزی داخل شهر را طوری طراحی میکنند که با ارتباطات خطوط مترو شرایط جابهجایی آسانتر برای مردم فراهم شود. اما در شهرهایی که قبلا شکل گرفته ایستگاههای راهآهن در قلب و مرکز شهر قرار دارد با این وجود اینطور نیست که ایستگاه را به بیرون از شهر انتقال دهند.
در تهران هم همین قضیه به همین صورت است ضمن اینکه اگر دولت و شهرداری به این نتیجه برسند که بخواهند راه آهن را از شهر خارج کنند، این اقدام سیر طولانی خواهد داشت چون در اینصورت باید امکانسنجی شود تا منابع آن مشخص شود. البته در این شرایط اقتصادی و با توجه به بحث موضوع اقتصاد مقاومتی و تاکیدات مقام معظم رهبری بنده هیچ اعتقادی ندارم که در این موقعیت کنونی کشور باید این هزینههای زیاد برای چنین طرحهایی صرف شود. اما اکنون تنها میتوان موضوع را مورد مطالعه قرار داد تا ابتدا توجیهات فنی و اقتصادی آن مشخص شود. اگر پس از بررسی و مطالعات به این نتیجه رسیدیم که خروج راهآهن به صلاح نیست که طرح منتفی میشود اما اگر توجیه منطقی داشت باید برای آن برنامهریزی دقیقی داشته باشیم اگرچه طبیعتا این اتفاق در برنامه ششم و هفتم قابل تحقق نیست.
