پيامدهاي چندلايه جنگ ايران بر اقتصاد منطقه و معادلات جهاني
بحران جنگ امریکایی-اسرايیلی علیه جمهوری اسلامی ایران هر روز ابعاد جدیدی به خود می‌گیرد، در این بین رسانه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای هر یک از منظر خود این مساله را مورد بررسی قرار داده‌اند که چکیده این نظرات در شش بند زیر خلاصه می‌شود.
ترجمه: سیدیاسر خلخالی|
بحران جنگ امریکایی-اسرايیلی علیه جمهوری اسلامی ایران هر روز ابعاد جدیدی به خود می‌گیرد، در این بین رسانه‌های بین‌المللی و منطقه‌ای هر یک از منظر خود این مساله را مورد بررسی قرار داده‌اند که چکیده این نظرات در شش بند زیر خلاصه می‌شود.
۱- كاهش قدرت خريد مصرف‌كنندگان خليج‌فارس- روزنامه فايننشال‌تايمز در گزارشي با عنوان «خريداران خليج‌فارس در پي افزايش تورم ناشي از جنگ، خريد كالاهاي لوكس را كاهش مي‌دهند» به بررسي وضعيت شركت‌هاي خرده‌فروشي در كشورهاي عربي حاشيه خليج‌فارس پرداخته است. اين گزارش از افت شاخص‌هاي عملكرد شركت‌ها خبر مي‌دهد: سود لولو ريتيل در ۹ ماهه نخست سال ۲۸درصد كاهش يافته، درآمد خرده‌فروشي گروه ماجد الفطيم در نيمه نخست سال ۶درصد افت كرده و درآمد دبي ديوتي‌فري ۲۵.۳درصد پايين آمده است. كاهش تردد مسافران و افت فعاليت‌هاي گردشگري نيز فشار مضاعفي بر بازار مصرف وارد كرده و به تعديل نيروي انساني در برخي شركت‌هاي خرده‌فروشي انجاميده است.
۲- تغيير نقشه تجارت و حمل و نقل خليج‌فارس- گرگ كارلستروم، خبرنگار حوزه خاورميانه، در گزارشي در مجله اكونوميست از تغييرات گسترده در شبكه حمل و نقل و تجارت كشورهاي عربي حاشيه خليج‌فارس نوشته است. يكي از نشانه‌هاي اين تحول، افزايش شمار كاميون‌هايي است كه كالاها را از بنادر عربستان در درياي سرخ به مقصد ديگر كشورهاي منطقه منتقل مي‌كنند. در مقابل، گزارش از كاهش چشمگير فعاليت حمل و نقل هوايي حكايت دارد؛ تغييري كه مي‌تواند مسيرهاي تامين كالا و هزينه‌هاي لجستيكي منطقه را دگرگون كند.
۳- نظارت بر عمليات محرمانه سازمان سيا- روزنامه نيويورك‌تايمز در گزارشي درباره جيم هايمز، رييس آتي كميته اطلاعات مجلس نمايندگان امريكا، به برنامه نظارتي دموكرات‌ها بر فعاليت‌هاي اطلاعاتي در دوره رياست‌جمهوري دونالد ترامپ پرداخته است. عمليات سازمان اطلاعات مركزي امريكا (سيا) در ونزوئلا و نقش اين سازمان در تحولات منتهي به بازداشت نيكلاس مادورو، ازجمله موضوعاتي است كه در اين گزارش به عنوان محورهاي فعاليت محرمانه امريكا مطرح شده است.
۴- اختلاف در راس ساختار امنيتي اسراييل- شبكه۱۲ تلويزيون اسراييل در گزارشي اختصاصي از تداوم اختلاف ميان بنيامين نتانياهو، نخست‌وزير اسراييل و ايال زامير، رييس ستاد ارتش اين رژيم، درباره احتمال اجراي عمليات نظامي جديد عليه ايران خبر داده است. براساس روايت اين شبكه، واشنگتن پس از اطلاع از مقدمات اين عمليات، مانع پيشبرد آن شده است؛ موضوعي كه از وجود اختلاف‌نظر درباره زمان و دامنه اقدام نظامي حكايت دارد.
۵- برنامه دموكرات‌ها براي تحقيق درباره فعاليت‌هاي مالي ترامپ- مجله آتلانتيك به برنامه دموكرات‌ها براي گسترش نظارت بر فعاليت‌هاي اقتصادي، مالي و تجاري دونالد ترامپ، خانواده و متحدانش پرداخته است. رابرت گارسيا، رييس آتي كميته نظارت مجلس نمايندگان، از احتمال احضار افراد و نهادها براي بررسي فعاليت‌هاي تجاري خانواده ترامپ خبر داده؛ اقدامي كه مي‌تواند بخشي از دستوركار نظارتي آينده دموكرات‌ها باشد. در بخش پاياني گزارش نيز فعاليت اقتصادي شركت‌هاي متعلق به ايلان ماسك و قراردادهاي دولتي آنها موردتوجه قرار گرفته است.
۶- جنگ ايران و تغيير تمركز نظامي امريكا از آسيا به خاورميانه- مجله فارن‌پاليسي به نقل از استيون سايمون، مقام پيشين شوراي امنيت ملي امريكا، پيامدهاي راهبردي جنگ ايران براي خاورميانه و ايالات‌متحده را بررسي كرده است. سايمون هشدار مي‌دهد با ورود ناو هواپيمابر تئودور روزولت به منطقه، حدود سه‌چهارم ناوهاي هواپيمابر مستقر امريكا درگير ماموريت‌هاي مرتبط با جنگ خاورميانه خواهند شد. از نگاه او، تداوم جنگ مي‌تواند علاوه بر تحميل هزينه‌هاي مالي، ظرفيت عملياتي و توجه راهبردي واشنگتن را نيز از شرق آسيا به خاورميانه منتقل كند.
جمع‌بندي نهايي- بررسي اين شش گزارش نشان مي‌دهد پيامدهاي جنگ ايران را بايد در سه سطح به‌هم پيوسته ارزيابي كرد: نخست؛ انتقال بخشي از هزينه‌هاي جنگ به اقتصاد و معيشت مردم، از مسير تورم و كاهش قدرت خريد. دوم؛ دگرگوني مسيرهاي تجارت و حمل و نقل و افزايش فشار بر زنجيره تامين و سوم؛ تغيير محاسبات امنيتي و راهبردي قدرت‌هاي بزرگ. بنابراين سنجش آثار جنگ نبايد صرفا به خسارت‌هاي نظامي يا نوسان بازار نفت محدود بماند، بلكه تاثير آن بر مصرف خانوارها، تجارت منطقه‌اي، سرمايه‌گذاري، اشتغال و ظرفيت عملياتي قدرت‌هاي جهاني نيز بايد در كانون توجه قرار گيرد. منبع: اینترنت
