بورس در دو مسير متفاوت
بازار سهام اين روزها شرايط متفاوتي را تجربه مي‌كند و هر روز شاهد نوسان قابل‌توجه در بازار سهام هستيم. مساله اساسي اينجاست كه باوجود منفي بودن بازار همچنان در برخي از روزها نقدينگي وارد بورس مي‌شود و به عقيده كارشناسان اين نقدينگي مي‌تواند آينده‌ساز باشد، به‌نوعي اين نقدينگي مي‌تواند روند معاملات بورس را در ميان‌مدت تغيير دهد.
بازار سهام اين روزها شرايط متفاوتي را تجربه مي‌كند و هر روز شاهد نوسان قابل‌توجه در بازار سهام هستيم. مساله اساسي اينجاست كه باوجود منفي بودن بازار همچنان در برخي از روزها نقدينگي وارد بورس مي‌شود و به عقيده كارشناسان اين نقدينگي مي‌تواند آينده‌ساز باشد، به‌نوعي اين نقدينگي مي‌تواند روند معاملات بورس را در ميان‌مدت تغيير دهد. در هفته‌اي كه گذشت وضعيت بازار سهام به‌گونه‌اي بود كه شاخص كل بورس با افت حدود ۳ درصدي مواجه شد؛ اما در سوي ديگر شاهد آن بوديم كه شاخص كل هم وزن بازدهي مثبت را در كارنامه خود ثبت كرد. در اصل سهام خرد بازار توانستند در اين هفته شرايط خوبي را تجربه كنند و در مقابل برخي از شاخص‌سازان با روند اصلاحي روبرو بودند. شاخص كل بورس تهران كه در پايان هفته قبل در ارتفاع ۸ ميليون و ۴۲۵ هزار واحد قرار داشت، در پايان معاملات چهارشنبه به سطح ۸ ميليون و ۱۷۳ هزار واحد رسيد. در نتيجه مي‌توان گفت كه شاخص كل بورس تهران در اين مدت حدود ۲۵۱ هزار واحد كاهش يافت و افت ۲.۹۹ درصدي را به ثبت رساند.
اما در اين بازه مسير شاخص هم وزن تغيير كرد. اين شاخص از محدوده ۲ ميليون و ۲۲۵ هزار واحد به حدود ۲ ميليون و ۲۵۵ هزار واحد رسيد و با افزايش تقريبي ۳۰ هزار و ۶۱۵ واحدي، بازدهي مثبت ۱.۳۸ درصدي را ثبت كرد.
تفاوت عملكرد اين دو شاخص از نكات مهم معاملات هفته پاياني مهرماه بود. در شرايطي كه شاخص كل كاهش قابل‌توجهي را تجربه كرد، رشد شاخص هم‌وزن نشان داد كه افت بازار به‌صورت يكپارچه در همه نمادها اتفاق نيفتاده است. به بيان ديگر، عملكرد شركت‌هاي بزرگ و اثرگذار بر شاخص كل با وضعيت بخش قابل‌توجهي از نمادهاي كوچك و متوسط تفاوت داشت.
اين واگرايي در شرايطي شكل گرفت كه جريان نقدينگي نيز در روزهاي مختلف هفته نوسان زيادي داشت و بازار از يك سو با خروج سنگين پول در برخي جلسات معاملاتي و از سوي ديگر با بازگشت تقاضا و ورود نقدينگي در روزهاي ديگر مواجه شد.
شروع هفته با خروج نقدينگي
شنبه ۲۵ مهرماه، ضعيف‌ترين روز هفته از نظر افت شاخص‌ها، گستردگي نمادهاي منفي و خروج نقدينگي بود. در اين روز، شاخص كل بورس ۱۶۰ هزار و ۵۶۰ واحد كاهش يافت و شاخص هم‌وزن نيز افت ۱.۵۱ درصدي را تجربه كرد. در پايان اين روز، ۷۰۶ نماد در محدوده منفي معامله شدند و تنها ۱۶۳ نماد وضعيت مثبت داشتند. همچنين تعداد صف‌هاي فروش به ۵۳۷ مورد رسيد؛ درحالي كه تعداد صف‌هاي خريد تنها ۹۱ مورد بود.
غلبه نمادهاي منفي بر مثبت و فاصله قابل‌توجه ميان تعداد صف‌هاي فروش و خريد، نشان‌دهنده شدت فشار فروش در بخش بزرگي از بازار بود. در همين حال، جريان نقدينگي نيز وضعيت نامطلوبي داشت و ۷ هزار و ۹۷۳ ميليارد تومان پول از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي خارج شد. ارزش معاملات اين گروه در روز شنبه به ۳۴ هزار و ۵۲۷ ميليارد تومان رسيد؛ بنابراين، باوجود گردش قابل‌توجه معاملات، برآيند جريان پول به نفع خروج نقدينگي بود و اين روز را به يكي از نقاط تعيين‌كننده عملكرد هفتگي بورس تبديل كرد.
دوشنبه طلايي بورس
پس از فشار فروش سنگين ابتداي هفته، معاملات دوشنبه ۲۷ مهرماه با افزايش تقاضا و بهبود وضعيت عمومي نمادها همراه شد. در اين روز، شاخص كل بورس ۰.۹ درصد و شاخص كل هم‌وزن ۱.۵۱ درصد رشد كردند. گستردگي تقاضا در معاملات دوشنبه نيز قابل‌توجه بود. تعداد نمادهاي مثبت به ۷۰۲ مورد رسيد، درحالي كه تنها ۱۵۲ نماد در محدوده منفي معامله شدند. همچنين بازار شاهد تشكيل ۴۴۳ صف خريد در برابر ۳۷ صف فروش بود؛ آماري كه از برتري محسوس تقاضا در بخش بزرگي از بازار حكايت داشت.
همزمان با رشد شاخص‌ها و افزايش تعداد نمادهاي مثبت، ۲ هزار و ۹۸۶ ميليارد تومان پول به سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي وارد شد. از اين منظر، دوشنبه را مي‌توان روز بازگشت محسوس تقاضا و ورود نقدينگي به بازار در طول هفته دانست.
بااين‌حال، روند معاملات نشان داد كه بهبود تقاضا به معناي برطرف‌شدن كامل فشار عرضه نبود. شاخص كل در ادامه معاملات بخشي از رشد اوليه خود را از دست داد و قدرت خريد همچنان منفي باقي ماند. اين وضعيت نشان مي‌داد كه در كنار افزايش تقاضا، عرضه‌كنندگان نيز همچنان در بازار حضور دارند و روند معاملات از ثبات كامل برخوردار نشده است.
تغيير مسير ارزش معاملات
مجموع ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي در پنج‌روز معاملاتي هفته به ۲۱۵ هزار و ۷۶۴ ميليارد تومان رسيد. اين رقم نشان‌دهنده گردش قابل‌توجه معاملات در طول هفته است؛ هرچند بررسي جريان نقدينگي نشان مي‌دهد كه افزايش ارزش معاملات لزوماً به معناي برتري خريداران يا ورود پول جديد به بازار نيست. بيشترين ارزش معاملات روزانه در اين بازه به يكشنبه اختصاص داشت. در اين روز، ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي به ۵۳ هزار و ۷۷۲ ميليارد تومان رسيد. باوجود ثبت چنين رقمي، عملكرد هفتگي بازار نشان داد كه ارزش بالاي معاملات به‌تنهايي نمي‌تواند تصوير كاملي از وضعيت بازار ارايه دهد. در برخي روزها، گردش معاملات با خروج قابل‌توجه نقدينگي همراه بود و همين مساله باعث شد برآيند جريان پول در پايان هفته همچنان منفي باقي بماند.
خروج ادامه‌دار نقدينگي
بررسي جريان نقدينگي در هفته پاياني مهرماه نشان مي‌دهد كه در مجموع ۱۱ هزار و ۵۶۱ ميليارد تومان پول از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي خارج شد. هرچند در ميانه هفته ورود نقدينگي به بازار ثبت شد، اين جريان نتوانست خروج سنگين روزهاي ابتدايي و پاياني هفته را جبران كند. شنبه با خروج ۷ هزار و ۹۷۳ ميليارد تومان پول، بيشترين سهم را در خروج نقدينگي هفتگي داشت. يكشنبه نيز با خروج ۲ هزار و ۸۵۲ ميليارد تومان همراه شد تا فشار بر جريان پول بازار در ابتداي هفته ادامه پيدا كند.
در مقابل، دوشنبه ۲ هزار و ۹۸۶ ميليارد تومان پول وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي شد. سه‌شنبه نيز ورود ۴۵۹ ميليارد تومان نقدينگي به ثبت رسيد. بااين‌حال، چهارشنبه بار ديگر جريان پول منفي شد و ۴ هزار و ۱۸۱ ميليارد تومان پول از بازار خارج شد.
اين ارقام نشان مي‌دهد كه ورود نقدينگي در دو روز معاملاتي نتوانست خروج پول در ساير روزهاي هفته را جبران كند. به‌اين‌ترتيب، بازار در پايان هفته باوجود رشد شاخص هم‌وزن و بهبود تقاضا در برخي جلسات، همچنان برآيند منفي جريان نقدينگي را ثبت كرد.
بازار در روزهايي كه گذشت
در كنار نوسانات هفته پاياني مهرماه، بررسي عملكرد بازار سهام از ابتداي سال تا پايان مهر، نشان مي‌دهد كه بازار شرايط خوبي را تجربه كرده است. بورس تهران در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵، باوجود وقفه معاملاتي و بازگشايي بازار از ۲۹ ارديبهشت‌ماه، توانست بازدهي قابل‌توجهي را ثبت كند. بر اساس آمار ارايه‌شده، شاخص كل بورس از ابتداي سال تا پايان مهرماه ۱۲۰ درصد رشد كرد. شاخص كل هم‌وزن نيز با بازدهي ۱۳۷ درصدي، عملكرد بهتري نسبت به شاخص كل داشت. در همين بازه، شاخص كل فرابورس نيز ۱۳۸ درصد افزايش يافت. عملكرد مهرماه نيز در امتداد روند صعودي اين نماگرها قرار داشت. شاخص كل بورس در اين ماه ۱۴ درصد رشد كرد، بازدهي شاخص هم‌وزن به ۱۷ درصد رسيد و شاخص كل فرابورس نيز افزايش ۱۹ درصدي را تجربه كرد.
از سوي ديگر، جريان نقدينگي حقيقي در هفت ماه نخست سال نيز مثبت بود. در اين دوره، ۱۰۲ هزار ميليارد تومان پول توسط سرمايه‌گذاران حقيقي به بازار سهام وارد شد كه حدود ۱۳ هزار ميليارد تومان از آن به مهرماه اختصاص داشت. اين آمار از ورود قابل‌توجه نقدينگي به بازار سهام در مقياس هفت‌ماهه حكايت دارد؛ موضوعي كه در كنار رشد شاخص‌ها، از افزايش اقبال سرمايه‌گذاران به بورس در اين دوره خبر مي‌دهد. بررسي معاملات هفته پاياني مهرماه نشان مي‌دهد كه بازار سهام همزمان با دو روند متفاوت مواجه بوده است. از يك سو، شاخص كل با افت ۲.۹۹ درصدي و خروج ۱۱ هزار و ۵۶۱ ميليارد تومان پول از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي همراه شد و از سوي ديگر، شاخص هم‌وزن توانست بازدهي مثبت ۱.۳۸ درصدي را ثبت كند. اين تفاوت نشان مي‌دهد كه فشار فروش در طول هفته به يك اندازه بر همه بخش‌هاي بازار اثر نگذاشت و شركت‌هاي بزرگ و شاخص‌ساز عملكرد ضعيف‌تري نسبت به مجموعه سهام كوچك و متوسط داشتند. همچنين تغييرات روزانه نشان داد كه بازار در فاصله كوتاهي ميان‌فشار فروش سنگين، بازگشت تقاضا و خروج مجدد نقدينگي در نوسان بوده است.
در مقياس هفت‌ماهه، رشد شاخص‌هاي بورس و فرابورس و ورود ۱۰۲ هزار ميليارد تومان پول حقيقي، از بازدهي مثبت بازار در اين دوره حكايت دارد. بااين‌حال، عملكرد منفي جريان نقدينگي در هفته پاياني مهرماه نشان مي‌دهد كه بررسي بازدهي شاخص‌ها به‌تنهايي براي ترسيم وضعيت معاملات كافي نيست و تفاوت عملكرد صنايع و نمادها، در كنار رفتار نقدينگي، بخش مهمي از تصوير بازار سهام را تشكيل مي‌دهد.
