تنگه هرمز، نفت گران و شوك اقتصادي

همزمان با افزايش بهاي سوخت در امريكا و نارضايتي مردم اين كشور از عملكرد رييس‌جمهوري اين كشور در رابطه با مديريت جنگ ايران، يك رسانه امريكايي ديگر، ادعاهاي «پيروزمندانه» وي در گردهمايي‌هاي اخير را تنها با اهداف انتخاباتي توصيف كرد و نوشت كه «پيامدهاي جنگ، با هر بار پُركردن باك در جايگاه‌هاي سراسر كشور احساس مي‌شود.»

به گزارش ايرنا، تارنماي خبري «لاتين‌تايمز» مستقر در نيويورك مي‌نويسد: بيش از هفت ماه از آغاز جنگي سپري شده كه بازارهاي جهاني انرژي را دگرگون كرده است. در همين بين، دونالد ترامپ، رييس‌جمهوري امريكا در جمع حاميانش در شهر پارك‌سيتي ايالت كانزاس حاضر شد و بار ديگر ادعا كرد كه امريكا در جنگ با ايران پيروز مي‌شود. او پا را فراتر گذاشت و در اظهارنظري (بيشتر شبيه به اعتراف به ناكامي) گفت كه ارتش امريكا در صورت تمايل مي‌تواند همين حالا جبهه عمليات را ترك كند.

اين اظهارات و ادعاها در روزي مطرح شد كه قيمت نفت خام برنت در نزديكي ۱۱۰ دلار در هر بشكه نوسان مي‌كرد و نفت وست تگزاس اينترميديت نيز اندكي پايين‌تر از ۹۹ دلار معامله مي‌شد. در چنين شرايط و سطحي از قيمت‌ها، هر نشانه‌اي از صلح يا تداوم طولاني‌مدت جنگ مي‌تواند پيامدهاي اقتصادي چشمگيري براي ده‌ها ميليون خانوار امريكايي داشته باشد.

ترامپ در جمع حاميانش در كانزاس مدعي شد كه عمليات نظامي امريكا مانع (ادعاي واشنگتن مبني بر) دستيابي تهران به سلاح هسته‌اي شده و اين در حالي است كه تهران همواره پيگيري چنين هدفي را قويا رد كرده‌ است. او هنگام صحبت درباره تاثير قدرت نظامي امريكا بر تغيير رفتار كشورها، از ونزوئلا نيز در كنار ايران ياد كرد!

اين گردهمايي در حمايت از راجر مارشال، سناتور جمهوري‌خواه، برگزار شد كه رقابت بر سر كرسي‌اش اكنون شدت گرفته است زيرا نارضايتي راي‌دهندگان از قيمت بنزين و جنگ، نامزدهاي جمهوري‌خواه را حتي در ايالت‌هايي كه روزگاري براي دموكرات‌ها كاملا دور از دسترس به نظر مي‌رسيدند، تحت فشار قرار داده است.

ادعاهاي ترامپ در كانزاس پس از زنجيره‌اي از ادعاهاي خوش‌بينانه وي درباره جنگ مطرح شد. او در جريان حضورش در تگزاس در ماه اكتبر در جمع حاميانش مدعي شد كه ايران «آماده تسليم‌شدن است» و جنگ تا زمان انتخابات ميان‌دوره‌اي يا اندكي پس از آن پايان خواهد يافت. رييس‌جمهوري امريكا در گردهمايي ديگري در ايالت مونتانا در جمع خبرنگاران نيز مدعي شد كه درگيري «خيلي زود» خاتمه خواهد يافت و (در خيالاتش) پيش‌بيني كرد كه پس از آن، قيمت نفت و گازوئيل به‌شدت كاهش پيدا كند.

با اين‌ حال و به‌رغم تمام اين ادعاها، مسير خروج از جنگ همچنان بسيار مبهم است. جي‌دي ونس، معاون رييس‌جمهوري امريكا، پيش‌تر مدعي شده بود كه اين كشور «به بيشتر اهداف نظامي خود» در برابر ايران دست يافته است و در عين حال اذعان كرده بود كه برخي بخش‌هاي عمليات، به‌ويژه محدودكردن ظرفيت توليد تسليحات ايران، همچنان به تلاش بيشتري نياز دارد.

به ادعاي اين رسانه امريكايي، «به‌طور جداگانه، طراحان برنامه‌هاي نظامي امريكا گزينه‌هاي مختلفي براي تشديد درگيري به كاخ سفيد ارايه كرده‌اند كه از جمله آنها مي‌توان به ادعاي ترامپ مبني بر استفاده از آنچه «مادر تمام بمب‌ها » خوانده است؛ اشاره كرد.»

هزينه اقتصادي جنگ عليه ايران، از محاسبات راهبردي واشنگتن بسيار فراتر رفته است. داده‌هاي اداره اطلاعات انرژي امريكا نشان مي‌دهد كه متوسط قيمت بنزين معمولي در سراسر اين كشور در اواسط اكتبر به ۴.۳۳ دلار در هر گالن رسيد. اين نخستين‌بار در تاريخ امريكاست كه اين كشور با چنين ميانگين قيمتي‌ براي بنزين وارد ماه اكتبر مي‌شود.

انجمن خودروي امريكا «تريپل‌اِي/AAA» نيز ثبت ركوردي تازه در ماه سپتامبر را تاييد كرد؛ زماني كه ميانگين ماهانه قيمت بنزين به ۴.۳۳ دلار رسيد، يعني ۵۰ سنت بيشتر از ركورد قبلي ماه سپتامبر كه در سال ۲۰۲۳ ثبت شده بود. قيمت بنزين در سطح ملي در هفته منتهي به ۲۱ مه به اوج ۴.۵۵ دلار در هر گالن رسيد.

روند افزايش قيمت گازوئيل حتي شديدتر بوده است. طبق داده‌هاي هفتگي اداره اطلاعات انرژي امريكا درباره قيمت‌هاي خرده‌فروشي، ميانگين قيمت گازوئيل در سراسر اين كشور در سپتامبر به ۶.۵۳ دلار در هر گالن رسيد و سپس در هفته‌هاي اخير با اندكي افت، به حدود ۶.۱۸ دلار كاهش يافت. با توجه به اينكه گازوئيل سوخت اصلي شبكه‌هاي حمل‌ونقل باري است و جابه‌جايي تقريبا همه كالاهاي مصرفي به آن بستگي دارد، افزايش قيمت اين سوخت به هزينه خريد مواد غذايي، توليد كارخانه‌ها و بهاي بليت هواپيما نيز سرايت كرده است.

مارك زندي، اقتصاددان ارشد موسسه رتبه‌بندي اعتباري «موديز»، در ارزيابي‌ منتشر شده در ۱۲ اكتبر، تخمين زد كه از زمان آغاز حملات عليه ايران در ۲۸ فوريه (نهم اسفند ۱۴۰۴)، اين جنگ تاكنون حدود ۲ هزار دلار براي هر خانوار امريكايي هزينه داشته است.

عمده سهم اين هزينه با حدود ۱۱۰۰ دلار به ازاي هر خانوار، به افزايش قيمت انرژي مربوط مي‌شود. اين رقم با توجه به قيمت‌هاي فعلي سوخت، هر هفته حدود ۵۰ دلار ديگر افزايش مي‌يابد.

افزون بر اين، افزايش نرخ بهره هم كه بخشي از آن از تورم ناشي از جنگ و تصميم متعاقب فدرال رزرو براي بالا بردن هزينه استقراض نشات گرفته است، حدود ۳۶۰ دلار ديگر به هزينه هر خانوار اضافه مي‌كند. هزينه عمليات نظامي كه از محل ماليات امريكايي‌ها تامين مي‌شود، بخش باقيمانده اين رقم را تشكيل مي‌دهد.

ريشه اين اختلال گسترده به يك گلوگاه راهبردي بازمي‌گردد. تنگه هرمز، گذرگاهي كه در شرايط عادي حدود يك‌-چهارم تجارت دريايي جهان در حوزه نفت خام و فرآورده‌هاي نفتي از آن عبور مي‌كند، كه بلافاصله پس از تجاوز امريكا عليه ايران، عملا به دست تهران بسته‌ شده است، قيمت نفت برنت را تنها چند روز پس از نخستين حملات مشترك امريكا و (رژيم) اسراييل، ۱۰ تا ۱۳ درصد افزايش داد.

قيمت برنت تا اواخر مارس به ۱۱۸ دلار در هر بشكه رسيد و سپس كاهش يافت. اما در اواخر جولاي، با ازسرگيري حملات به نفتكش‌ها و معكوس‌شدن بخشي از روند كاهش قيمت‌ها، بار ديگر از ۱۰۰ دلار فراتر رفت. تردد تجاري در تنگه هرمز هنوز به وضعيت عادي بازنگشته است و اين امر همچنان بر قيمت نفت و سوخت در سراسر جهان وارد فشار صعودي مي‌كند.

اين فشار در هزينه‌هاي روزمره خانوارها نيز مشهود است. انجمن خودروي امريكا در تحليلي كه در اكتبر منتشر كرده است، قيمت‌هاي فعلي سوخت در جايگاه‌ها را بالاترين قيمت‌هاي ثبت‌شده براي اين مقطع از سال توصيف كرد. افزون بر اين، گرم‌ بودن غيرمعمول پاييز نيز مانع كاهش فصلي تقاضا شده و در نتيجه افت معمول قيمت‌ها در اين فصل اتفاق نيفتاده است.

لفاظي پيروزمندانه ترامپ، آن هم در فاصله تنها سه هفته تا انتخابات ميان‌دوره‌اي، آشكارا اهداف انتخاباتي دارد. او جنگ را نمايشي از قدرت امريكا جلوه و ايران و ونزوئلا، به عنوان دو موضوع كاملا متفاوت را در كنار يكديگر قرار داده است. او به‌طور همزمان، (با تكرار ادعاها و تهديدهاي قبلي‌اش) هشدار داده است كه اگر تهران تسليم نشود، آماده است تا به ادعاي خودش «كار را تمام كند» (!) 

اين پيام شايد از نگاه برخي، علاوه بر عزم و قاطعيت، راهي احتمالي براي خروج از جنگ را به نمايش گذاشته باشد اما واقعيت اقتصادي، اين تصوير را بسيار پيچيده‌ مي‌كند. هزينه انرژي همچنان بسيار بالاست؛ تردد تجاري در تنگه هرمز به وضعيت عادي بازنگشته و نفت برنت همچنان در نزديكي ۱۱۰ دلار در هر بشكه معامله مي‌شود. همچنين، متوسط قيمت بنزين در امريكا نيز براي دومين ماه متوالي در سطح بي‌سابقه بالاتر از چهار دلار باقي مانده است. در نتيجه، پيامدهاي مالي جنگ همچنان در هر بار سوخت‌گيري و پُركردن باك در سراسر امريكا احساس مي‌شود.

افرون بر اين، هشدار مستمر وزارت خارجه امريكا كه آن را تحت عنوان «هشدار جهاني» صادر مي‌كند، نيز به شهروندان امريكايي در خارج از اين كشور يادآور مي‌شود كه منافع امريكا در معرض خطر قرار دارند. به نوشته لاتين‌تايمز، «اين هشدار نشان مي‌دهد كه پيامدهاي جنگ به يك منطقه محدود نمانده است.»

اين رسانه در پايان مي‌نويسد: اينكه ادعاي پيروزي ترامپ در گردهمايي كانزاس بتواند كرسي جمهوري‌خواهان مستقر در قدرت را براي‌شان حفظ كند، يا اينكه راي‌دهندگان روي قيمت بنزين متمركز شوند، پرسشي است كه انتخابات سوم نوامبر به آن پاسخ خواهد داد.