مقصر تشديد معضل رو به رشد زباله‌هاي الكترونيكي
زباله‌هاي الكترونيكي يكي از سريع‌ترين منابع رو به رشد پسماندهاي جامد در دنياي امروز بوده و در حال تبديل شدن به معضل بسيار بزرگي هستند، زيرا لوازم الكترونيكي مدرن ممكن است حاوي مواد خطرناكي باشند كه نبايد در محل‌هاي دفن زباله ريخته شوند.
زباله‌هاي الكترونيكي يكي از سريع‌ترين منابع رو به رشد پسماندهاي جامد در دنياي امروز بوده و در حال تبديل شدن به معضل بسيار بزرگي هستند، زيرا لوازم الكترونيكي مدرن ممكن است حاوي مواد خطرناكي باشند كه نبايد در محل‌هاي دفن زباله ريخته شوند. به گزارش ايسنا، هر دستگاه قديمي كه دور مي‌اندازيد، هر گجت خراب و هر وسيله الكترونيكي جديدي كه تهيه مي‌كنيد، سرانجام به زباله الكترونيكي تبديل مي‌شود. اين زباله‌ها نيازمند مديريت و دفع اصولي هستند و حجم آنها نيز بسيار زياد است، به‌طوري كه هر سال ميليون‌ها تن زباله الكترونيكي انباشته مي‌شود. اما پشتيباني نرم‌افزاري عامل ديگري است كه اين مشكل را تشديد مي‌كند و معمولا ناديده گرفته مي‌شود. وقتي عمر مفيد يك دستگاه به پايان مي‌رسد و ديگر به‌روزرساني‌هاي امنيتي و نرم‌افزاري را دريافت نمي‌كند، طبيعي است كه كاربران به سراغ دستگاهي بروند كه از اين پشتيباني برخوردار است. اين موضوع نه تنها مصرف‌كنندگان عادي، بلكه سازمان‌هاي بزرگي را كه تعداد زيادي رايانه و دستگاه در اختيار دارند و بايد آنها را جايگزين كنند، تحت تاثير قرار مي‌دهد. توقف تدريجي و پايان چرخه پشتيباني مايكروسافت براي ويندوز ۱۰، نمونه بارزي از اين وضعيت است. در بسياري از موارد، رايانه‌هاي مجهز به ويندوز ۱۰ عملكرد خوبي دارند و مي‌توانند سال‌ها به كار خود ادامه دهند. با اين حال، وقتي مايكروسافت پشتيباني امنيتي را متوقف مي‌كند و آسيب‌پذيري‌هاي احتمالي را بدون اصلاح باقي مي‌گذارد، بسياري از شركت‌ها چاره‌اي جز ارتقا به پلتفرمي امن‌تر ندارند. اين امر به افزايش چشمگير حجم زباله‌هاي الكترونيكي منجر مي‌شود. واقعيت اين است كه اين مساله تمام لوازم الكترونيكي را از دستگاه‌هاي خانه هوشمند و گجت‌هاي پوشيدني مانند ساعت‌هاي هوشمند گرفته تا رايانه‌هاي روميزي، تبلت‌ها و دستگاه‌هاي تلفن همراه در بر مي‌گيرد. گاهي اوقات، اين دستگاه‌ها نه به دليل خرابي يا قطع پشتيباني، بلكه صرفا به اين خاطر كنار گذاشته يا دور انداخته مي‌شوند كه با نسخه‌هاي جديد سيستم‌عامل يا اپليكيشن‌ها عملكرد مطلوبي ندارند يا قادر به اجراي جديدترين نسخه‌هاي نرم‌افزارهاي مورد نياز كاربر نيستند. پديده «منسوخ‌سازي برنامه‌ريزي‌شده» نيز زماني رخ مي‌دهد كه دستگاه‌ها عمدا به گونه‌اي طراحي مي‌شوند كه كارايي خود را از دست بدهند و كاربران را به ارتقا به جديدترين مدل سوق دهند.
سهم پشتيباني نرم‌افزاري در اين معضل چقدر است؟
بر اساس گزارش «گورستان زباله‌هاي الكترونيكي» (Electronic Waste Graveyard) متعلق به صندوق آموزشي U.S. PIRG، از سال ۲۰۱۴ تاكنون، حدود ۱.۷ ميليارد پوند (بيش از ۷۷۰ هزار تن) زباله الكترونيكي ناشي از پايان پشتيباني نرم‌افزاري و توقف خدمات ابري بوده است. اين پايگاه داده همچنين فهرستي از دستگاه‌هاي قديمي را كه در تشديد معضل رو به رشد زباله‌هاي الكترونيكي نقش دارند، ارايه مي‌دهد؛ از جمله مواردي كه به‌تازگي به اين ليست اضافه شده‌اند: رايانه‌هاي قديمي با سيستم‌عامل ويندوز ۱۰، دستگاه‌هاي كيندل آمازون كه توليدشان متوقف شده، مدل‌هاي قديمي‌تر گلكسي نوت سامسونگ، تجهيزات خانه هوشمند «بلكين ويمو» و بسياري موارد ديگر هستند. جوامع مختلفي حول محور ايده تعمير يا ايمن‌سازي برخي از اين فناوري‌هاي قديمي گرد هم آمده‌اند. براي مثال، «پروژه ري‌استارت»، مجموعه‌ابزاري را در اختيار گروه‌هاي محلي تعميرات قرار مي‌دهد تا به روند كنار گذاشتن ويندوز ۱۰ كمك كنند. اما پرسش اصلي اينجاست: چرا سازمان‌هاي بزرگي كه اين محصولات را توليد و پشتيباني مي‌كنند، خودشان چنين كاري انجام نمي‌دهند؟ سازمان‌هايي مانند PIRG و گروه بين‌المللي Open Repair Alliance - ORA عميقا معتقدند مسيري وجود داردكه مي‌توان از طريق آن، با تداوم پشتيباني نرم‌افزاري، افزايش طول عمر محصولات و تسهيل تعمير آنها، حجم زباله‌هاي الكترونيكي را به‌طور چشمگيري كاهش داد. گروه ORA همچنين توضيح مي‌دهد كه در حال حاضر، «آلوده كردن محيط زيست» هزينه كمتري نسبت به حفظ و مديريت مسوولانه لوازم الكترونيكي قديمي دارد و اين وضعيت بايد تغيير كند. اين سازمان‌ها خواستار آن هستند كه هزينه اين معضل بر عهده توليدكنندگان اصلي زباله باشد، نه مصرف‌كنندگان. مهم‌تر از همه، آنها از تغيير كاربري فناوري‌ها و دستگاه‌هاي قديمي نيز حمايت مي‌كنند؛ كاري كه خود شما هم مي‌توانيد شخصا انجام دهيد. آگاهي از نحوه مديريت لوازم الكترونيكي قديمي يا دستگاه‌هايي كه ديگر ايمن نيستند، گام نخست است. بايد بدانيد مراكز تعيين شده براي تحويل اين دستگاه‌ها كجا هستند و چگونه مي‌توان گجت‌هاي خطرناكي را كه نبايد در سطل زباله معمولي انداخته شوند، شناسايي كرد. بر اساس گزارش وب‌سايت بي‌جي‌آر، در نهايت، استفاده از دستگاه‌هايي مانند رايانه يا تلفن كه ديگر پشتيباني نرم‌افزاري دريافت نمي‌كنند، به همان شكل سابق ايمن نيست زيرا اين دستگاه‌ها به اهداف بزرگ‌تري براي آسيب‌پذيري‌هاي نرم‌افزاري و سوءاستفاده عوامل مخرب تبديل مي‌شوند. اما اين بدان معنا نيست كه حتما بايد آنها را دور بيندازيد. همچنان مي‌توانيد به روش‌هاي جالبي از آنها استفاده كنيد. براي مثال، تغيير كاربري گوشي اندرويد قديمي‌تان را در نظر بگيريد. همين كار را مي‌توان با ساير فناوري‌هاي قديمي، رايانه‌هاي كاري از رده خارج و تقريبا هر وسيله ديگري در خانه - از جمله اسپيكرهاي هوشمند، روترها، گجت‌هاي پوشيدني و تلويزيون‌هاي قديمي - انجام داد. مي‌توانيد يك تبلت قديمي را به پنل خانه هوشمند براي كنترل تجهيزات تبديل كنيد، لپ‌تاپ قديمي خود را به كنسول بازي‌هاي كلاسيك (رترو) تغيير دهيد يا حتي با لامپ‌هاي هوشمند قديمي، كارهاي خلاقانه‌اي انجام دهيد.
