گراني بدون خريدار

تعادل|

بازار خودرو در نخستين روزهاي مهرماه در حالي با موج تازه‌اي از افزايش قيمت مواجه شده كه كاهش قدرت خريد و افت شديد معاملات، از حضور كم‌رنگ خريداران واقعي حكايت دارد؛ به‌گونه‌اي كه قيمت خودرو در بسياري از مدل‌هاي داخلي، مونتاژي و وارداتي افزايش يافته، اما بازار همچنان در ركود سنگين به سر مي‌برد.

    افزايش چندباره قيمت خودرو

بازار خودرو در پايان هفته نخست مهرماه ۱۴۰۵ بار ديگر شاهد افزايش قيمت در بخش قابل توجهي از خودروهاي پرتيراژ داخلي بود. بررسي قيمت‌ها نشان مي‌دهد محصولات ايران‌خودرو و سايپا در روزهاي اخير با رشد محسوسي مواجه شده‌اند؛ با اين حال، اين افزايش قيمت با رشد متناسب معاملات همراه نبوده و شكاف ميان قيمت خودرو و توان خريد مصرف‌كنندگان بيش از گذشته شده است.در شرايطي كه بازارهاي ارز و طلا با نوسان همراه هستند، خودرو نيز تحت تأثير انتظارات تورمي و نااطميناني نسبت به آينده اقتصادي، وارد مسير افزايشي شده است. با اين حال، فعالان بازار از كاهش محسوس تقاضاي واقعي خبر مي‌دهند؛ وضعيتي كه باعث شده افزايش قيمت‌ها بيش از آنكه ناشي از رونق معاملات باشد، در فضاي ركودي بازار شكل بگيرد.در گروه ايران‌خودرو، پژو ۲۰۷ يكي از خودروهاي پرنوسان بازار بوده است. پژو ۲۰۷ دنده‌اي پانوراما به حدود ۲ ميليارد و ۵۲۰ ميليون تومان رسيده و پژو ۲۰۷ دنده‌اي هيدروليك نيز حدود ۲ ميليارد و ۲۳۲ ميليون تومان قيمت‌گذاري شده است.پژو ۲۰۷   TU۳ با رسيدن به حدود يك ميليارد و ۹۹۰ ميليون تومان در آستانه ورود به كانال ۲ ميليارد توماني قرار گرفته و نسخه اتوماتيك اين خودرو نيز در محدوده ۲ ميليارد و ۹۶۵ ميليون تومان معامله شده است.

در بازار دنا نيز روند قيمت‌ها افزايشي بوده است. دنا پلاس MT۶ حدود ۲ ميليارد و ۵۴۵ ميليون تومان و دنا پلاس اتوماتيك حدود ۳ ميليارد و ۲۷۵ ميليون تومان قيمت داشته است.

همچنين تارا دستي V۱ حدود ۲ ميليارد و ۴۳۰ ميليون تومان و تارا اتوماتيك V۴ حدود ۳ ميليارد و ۴۱۰ ميليون تومان معامله شده است. سورن XU۷P نيز در محدوده يك ميليارد و ۹۲۰ ميليون تومان قرار گرفته است.

در محصولات سايپا نيز افزايش قيمت در بخش قابل توجهي از مدل‌ها مشاهده شده است. شاهين GL حدود ۲ ميليارد و ۲۲۰ ميليون تومان، شاهين G حدود ۲ ميليارد و ۴۱۰ ميليون تومان و شاهين اتوماتيك G حدود ۲ ميليارد و ۵۶۵ ميليون تومان قيمت‌گذاري شده‌اند. شاهين اتوماتيك پلاس نيز در محدوده ۳ ميليارد و ۱۵۰ ميليون تومان قرار دارد.

در بخش خودروهاي اقتصادي، ساينا S حدود يك ميليارد و ۴۳۶ ميليون تومان و كوييك S حدود يك ميليارد و ۴۱۹ ميليون تومان قيمت داشته‌اند. كوييك GXR نيز حدود يك ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان معامله شده است.

اطلس اتوماتيك با قيمت حدود ۲ ميليارد و ۳۰ ميليون تومان در بازار حضور دارد و سايپا ۱۵۱ GX نيز به حدود يك ميليارد و ۴۲۰ ميليون تومان رسيده است.

افزايش قيمت در اين بخش نشان مي‌دهد موج صعودي بازار تنها خودروهاي گران‌قيمت را هدف نگرفته و حتي خودروهاي اقتصادي كه بخش مهمي از تقاضاي بازار را تشكيل مي‌دهند نيز از اين روند تاثيرپذيرفته‌اند.

    قيمت بالا، معامله پايين

با وجود افزايش قيمت‌ها، بازار خودرو با كاهش قابل توجه حجم معاملات مواجه است. فاصله ميان قيمت خودرو و درآمد خانوارها باعث شده بخش قابل توجهي از متقاضيان مصرفي عملاً توان ورود به بازار را نداشته باشند. در چنين شرايطي، قيمت‌هاي اعلام‌شده لزوماً به معناي انجام معامله در همان سطح نيست. بخشي از فروشندگان با توجه به افزايش نرخ ارز و نگراني از آينده اقتصادي، قيمت خودروهاي خود را افزايش داده‌اند، اما كاهش توان خريد باعث شده مشتريان واقعي كمتر در بازار حضور داشته باشند. به اين ترتيب، بازار خودرو با دو روند همزمان مواجه شده است: افزايش قيمت از يك سو و كاهش تقاضاي موثر و معاملات از سوي ديگر. يكي از عوامل موثر بر روند فعلي بازار، افزايش انتظارات تورمي عنوان مي‌شود. فروشندگان و مالكان خودرو با توجه به نوسانات بازار ارز و طلا و نگراني از افزايش بيشتر هزينه‌ها، تمايل كمتري به فروش با قيمت‌هاي قبلي دارند و همين مساله به افزايش قيمت‌هاي پيشنهادي منجر شده است. در مقابل، درآمد خانوارها با سرعت افزايش قيمت خودرو حركت نكرده است. در نتيجه، بخش قابل توجهي از تقاضاي مصرفي از بازار خارج شده و خودرو بيش از گذشته به كالايي دور از دسترس براي بسياري از خانوارها تبديل شده است.

    ركود در بازار

خريداران را عقب رانده است

يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي بازار خودرو در روزهاي اخير، كاهش فاصله ميان قيمت‌هاي پيشنهادي فروشندگان و واقعيت توان مالي خريداران نيست، بلكه افزايش فاصله ميان اين دو است. در شرايطي كه قيمت خودروهاي داخلي به سطوحي رسيده كه براي بسياري از خانوارها دست‌نيافتني است، متقاضيان مصرفي ناچارند خريد خود را به تعويق بيندازند يا به دنبال گزينه‌هايي با قيمت پايين‌تر باشند. اين وضعيت در نهايت به كاهش تعداد معاملات و طولاني‌تر شدن زمان فروش خودروها منجر مي‌شود.

در چنين بازاري، فروشندگان نيز لزوماً براي انجام معامله فوري حاضر به كاهش قيمت نيستند. برخي مالكان خودرو با توجه به چشم‌انداز افزايش هزينه‌هاي جايگزيني و احتمال رشد دوباره قيمت‌ها، ترجيح مي‌دهند خودرو را با قيمت فعلي عرضه كنند  و در انتظار شرايط مناسب‌تر بمانند. در نتيجه، تعداد آگهي‌هاي فروش مي‌تواند بالا باشد، اما اين موضوع الزاماً به معناي رونق معاملات نيست. از سوي ديگر، محدود شدن قدرت خريد باعث شده تقاضا در بازار خودرو بيش از گذشته به سمت خودروهاي ارزان‌تر حركت كند. با اين حال، افزايش قيمت در خودروهاي اقتصادي نيز انتخاب‌هاي مصرف‌كنندگان را محدود كرده است. به بيان ديگر، حتي بخشي از خريداراني كه پيش‌تر امكان خريد خودروهاي اقتصادي‌تر را داشتند، اكنون با افزايش قيمت اين محصولات نيز با محدوديت بيشتري مواجه هستند.

اين شرايط مي‌تواند بازار را در وضعيتي قرار دهد كه قيمت‌هاي اعلامي بالا باقي بماند، اما تعداد معاملات واقعي كاهش پيدا كند. در چنين فضايي، شاخص مهم براي تشخيص وضعيت بازار تنها قيمت‌هاي روزانه نيست، بلكه بايد تعداد معاملات، ميزان حضور خريداران واقعي و فاصله قيمت پيشنهادي با قيمت نهايي معامله نيز مورد بررسي قرار گيرد. ادامه اين وضعيت مي‌تواند به تعميق ركود در بازار خودرو منجر شود؛ به‌ويژه اگر رشد قيمت‌ها سريع‌تر از رشد درآمد خانوارها ادامه پيدا كند. در اين صورت، بازار ممكن است براي مدتي طولاني با تركيب همزمان «قيمت‌هاي بالا و تقاضاي ضعيف» مواجه باشد.

    آينده بازار به معاملات گره خورده است

در شرايط فعلي، نرخ ارز، سطح عرضه، ميزان تقاضا و انتظارات تورمي از مهم‌ترين عوامل تعيين‌كننده مسير قيمت خودرو هستند. با اين حال، ميزان معاملات نيز اهميت ويژه‌اي دارد؛ زيرا افزايش قيمت در بازاري كه خريدار واقعي ندارد، الزاماً به معناي شكل‌گيري يك روند پايدار نيست. اگر شكاف ميان قيمت خودرو و قدرت خريد مردم همچنان افزايش يابد، احتمال تداوم ركود معاملاتي در كنار قيمت‌هاي بالا وجود خواهد داشت. از سوي ديگر، هرگونه تغيير در نرخ ارز، عرضه خودرو يا انتظارات تورمي مي‌تواند مسير قيمت‌ها را در روزهاي آينده تغيير دهد. بازار خودرو در پايان هفته نخست مهرماه ۱۴۰۵ تصويري دوگانه از خود ارايه مي‌دهد؛ قيمت‌ها در مسير صعودي قرار گرفته‌اند، اما معاملات در سطح پاييني است. رشد قيمت خودروهاي داخلي از ايران‌خودرو و سايپا گرفته تا مدل‌هاي اقتصادي، در حالي رخ داده كه قدرت خريد مصرف‌كنندگان با اين افزايش‌ها همراه نشده است.به نظر مي‌رسد در شرايط فعلي، آنچه بيش از هر چيز بر بازار سايه انداخته، نه رونق تقاضا بلكه تركيبي از نوسان بازارهاي موازي، انتظارات تورمي، كاهش قدرت خريد و ركود معاملات است. بنابراين براي ارزيابي مسير واقعي بازار خودرو، صرفاً دنبال كردن قيمت‌هاي اعلامي كافي نيست و بايد همزمان حجم معاملات و توان خريد مصرف‌كنندگان نيز مورد توجه قرار گيرد.