جزييات تازه از روند مكانيزه‌شدن فرآيند توزيع سود ناشران بورس

سنا| مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي ضمن تشريح جزييات مكانيزه شدن فرآينده توزيع سود ناشران توضيح داد: چشم‌انداز آينده ما سهامداري است كه براي دريافت خدمت، نيازي به جست‌وجو در منوهاي مختلف يا تماس تلفني ندارد. در گام بعد، ربات هوشمند «دانا» مي‌تواند همين اطلاعات را ارايه دهد.

نيما مهدي‌زاده با اشاره به اصول اوليه در طراحي بستر مكانيزه‌شدن فرآيند توزيع سود ناشران بورس افزود: از ابتداي طراحي و توسعه نسل جديد سامانه توزيع سود (سانا)، «خودكارسازي فرآيند» و «مقياس‌پذيري» دو اصل كليدي در معماري فني بوده‌اند. سامانه به‌گونه‌اي طراحي شده كه با افزايش تعداد ناشران، كاربران و حجم تراكنش‌ها، امكان افزايش ظرفيت بدون نياز به تغييرات اساسي در معماري وجود داشته باشد.

مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي در تشريح نحوه تسويه مبالغ گفت: در بخش پرداخت، با بهره‌گيري از سرويس‌هاي برخط بانكي و شناسه واريز اختصاصي، وجه پرداختي ناشر به‌صورت سيستمي شناسايي مي‌شود و پس از تكميل مبلغ، فرآيند پرداخت به سهامداران به‌صورت كاملا خودكار انجام مي‌گيرد.

مهدي‌زاده با اشاره به زيرساخت‌هاي فني سامانه توضيح داد: با تكيه بر تجربه تيم فني در سامانه‌هاي ملي و پرتراكنش، ملاحظاتي مانند توزيع بار، مديريت درخواست‌هاي همزمان، افزايش ظرفيت منابع و بهينه‌سازي ديتابيس از ابتدا در طراحي لحاظ شده و آزمون‌هاي بار نيز براي اطمينان از عملكرد انجام گرفته است. اين معماري علاوه بر توزيع سود ناشران و صندوق‌هاي ETF، امكان توسعه خدمات براي صندوق‌هاي صدور و ابطالي را نيز فراهم كرده است؛ به بيان ديگر، سانا يك زيرساخت قابل توسعه براي آينده بازار سرمايه است.

مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي با تاكيد بر اهداف خودكارسازي فرآيندها اعلام كرد: هدف ما از خودكارسازي، حذف نقش انسان نيست، بلكه برداشتن كارهاي تكراري و مستعد خطا از دوش نيروي انساني است تا زمان او صرف تحليل و تصميم‌گيري‌هاي تخصصي‌تر شود. ما در توسعه سامانه‌هاي توزيع سود -كه امروز به نسل چهارم آن رسيده‌ايم- در هر نسل تلاش كرده‌ايم نقاطي را كه نيازمند ورود و تطبيق دستي اطلاعات بود، به فرآيندهاي سيستمي و كنترل‌هاي خودكار تبديل كنيم.

مهدي‌زاده افزود: در گذشته، بخش قابل توجهي از زمان كارشناسان صرف تبادل فايل، كنترل اطلاعات و پاسخگويي مي‌شد كه ريسك خطاي انساني را بالا مي‌برد. امروز با سيستمي‌شدن اين زنجيره، داده‌ها به‌صورت خودكار و كنترل‌شده منتقل شده و در نقاط مختلف اعتبارسنجي مي‌شوند. نتيجه اين كار، كاهش زمان و هزينه، كاهش ريسك عملياتي، جلوگيري از مغايرت مالي و افزايش قابليت رديابي تراكنش‌هاست. از منظر امنيت اطلاعات نيز هرچه انتقال دستي كمتر شود، نقاط تماس با داده‌هاي حساس و امكان دسترسي غيرضروري محدودتر مي‌شود.

مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي در تشريح برنامه‌هاي آينده براي تحليل داده‌ها گفت: البته اين پايان مسير نيست؛ گام بعدي ما استفاده از مدل‌ها و دستيار هوشمند براي كشف مغايرت‌هاست. سيستم در آينده فقط مغايرت را اعلام نمي‌كند، بلكه با تحليل داده‌ها، الگوهاي غيرعادي را تشخيص داده و حتي در پيدا كردن علت مغايرت به كارشناس كمك خواهد كرد. اين يعني حركت از خودكارسازي عمليات به سمت «هوشمندسازي تحليل و تصميم».

مهدي‌زاده به يكپارچگي بخش‌هاي مختلف درگاه ذي‌نفعان اشاره كرد و گفت: در طراحي دارا، بخش ناشر و بخش سهامدار مكمل يكديگرند و يك زنجيره يكپارچه را تشكيل مي‌دهند. سهامدار مي‌تواند گزارش سودها و وضعيت هر پرداخت را ببيند و در صورت نياز، حساب بانكي خود را در سجام اصلاح كند.

مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي اعلام كرد: تمام موارد پرداخت نشدن از طريق پيامك به سهامدار اطلاع‌رساني مي‌شود و در صورت درخواست ناشر، ارسال پيامك واريز موفق نيز فراهم است. رويكرد اصلي ما ارايه دسترسي مستقيم، شفاف و بدون هزينه به اطلاعات است؛ به‌طوري كه سهامدار براي آگاهي از وضعيت سود خود نيازي به تماس با مركز تماس يا پيگيري از ناشر نداشته باشد. كاهش زمان پيگيري و مكاتبه، بخش مهمي از كاهش هزينه‌هاي عملياتي است.مهدي‌زاده درباره نحوه ارايه خدمات به سهامداران توضيح داد: چشم‌انداز آينده ما سهامداري است كه براي دريافت خدمت، نيازي به جست‌وجو در منوهاي مختلف يا تماس تلفني ندارد. در گام بعد، ربات هوشمند «دانا» مي‌تواند همين اطلاعات را ارايه دهد. كاربر كافي است به زبان طبيعي بپرسد: «سودهاي من در چه وضعيتي هستند؟» و سامانه پس از احراز هويت، پاسخ را ارايه مي‌كند. نمونه اوليه اين رويكرد هم‌اكنون در ربات دانا براي استعلام سود سهام عدالت فعال است و نقطه آغازي براي توسعه ساير خدمات هوشمند خواهد بود.

مدير سامانه‌هاي ارتباط ذي‌نفعان سپرده‌گذاري مركزي در ادامه افزود: جايي كه امروز «دارا» در آن قرار دارد، آغاز فصل جديدي در تحول ديجيتال سمات است. ما پس از مكانيزه و خودخدمت كردن فرآيندها براي ناشر، سهامدار و سبدگردان، به‌تدريج به سمت مدلي حركت مي‌كنيم كه هوش مصنوعي به عنوان دستيار كاربران، نقش محوري ايفا كند. مهدي‌زاده تاكيد كرد: در اين مدل، كاربر به جاي جست‌وجو در سامانه‌ها، نياز خود را به زبان طبيعي بيان مي‌كند و دستيار هوشمند متناسب با نقش و سطح دسترسي او، سرويس مورد نظر را فراخواني و اجرا مي‌كند. در چنين رويكردي حتي مي‌توان به‌تدريج بخشي از ميزهاي خدمت سنتي را به لايه‌هاي هوشمند تبديل كرد. البته تحقق اين چشم‌انداز يك نقشه راه چندساله براي توسعه APIها، يكپارچه‌سازي داده‌ها و آماده‌سازي زيرساخت‌هاي هوش مصنوعي مي‌طلبد و امنيت، محرمانگي و حاكميت داده (Data Governance) از الزامات اصلي آن خواهد بود. چشم‌انداز ما اين است كه پيچيدگي سامانه‌هاي پشت صحنه از ديد كاربر پنهان شود. اگر امروز Self-Service يعني «كاربر خودش خدمت را دريافت مي‌كند»، در آينده به مدلي مي‌رسيم كه «كاربر نيازش را مي‌گويد و ايجنت هوشمند، خدمت را براي او مهيا مي‌كند».