بحران نفت عربستان در آستانه رسيدن به اروپا

بحران عرضه نفت عربستان‌سعودي به سرعت در حال تبديل شدن به مشكلي براي اروپا است. به گزارش ايسنا، حملات ۱۰ سپتامبر به خط لوله «شرق-غرب» عربستان، بخش‌هاي متعددي از اين سامانه را هدف قرار داد و دست‌كم به يك ايستگاه پمپاژ آسيب رساند و در نتيجه، رياض ناچار شد مسير جايگزين و حياتي براي تنگه هرمز را تعطيل كند. خط لوله ۱۲۰۰ كيلومتري «پترولاين» (Petroline) قادر است روزانه حدود ۷ ميليون بشكه نفت را از مناطق توليدي شرق عربستان به بندر «ينبع» در درياي سرخ منتقل كند. از آنجا كه تجاوز نظامي امريكا به ايران، عملا مسير هرمز را مسدود كرده، اين خط لوله به يكي از مهم‌ترين زيرساخت‌هاي انرژي جهان بدل شده است. شركت «كپلر» (Kpler) برآورد كرده كه پيش از اين حمله، اين خط لوله روزانه حدود ۴ ميليون بشكه نفت را (به عنوان جايگزيني براي مسير هرمز) منتقل مي‌كرده است. توقف طولاني‌مدت فعاليت آن مي‌تواند در نهايت صادرات ۳.۵ تا ۴ ميليون بشكه نفت خام عربستان را تهديد كند. اين رقم كمتر از ظرفيت اسمي پترولاين است، زيرا عربستان همچنان مي‌تواند با وجود محدوديت‌هاي شديد كشتيراني در خليج فارس، بخشي از نفت خام خود را از پايانه‌هاي شرقي مانند «راس تنوره» صادر كند. كپلر تخمين مي‌زند كه ذخاير نفت خام در ينبع، به كمتر از ۱۵ ميليون بشكه كاهش يافته، كه نسبت به حدود ۲۱ ميليون بشكه در ماه ژوئيه افت داشته و به پايين‌ترين سطح خود از سال ۲۰۱۸ نزديك شده است. با نرخ صادرات ۳.۵ ميليون بشكه در روز، اين ميزان ذخيره تنها براي كمي بيش از چهار روز عرضه (به‌صورت تئوري) كفايت مي‌كند. شركت آرامكو همچنين مي‌تواند از شبكه جهاني ذخيره‌سازي خود بهره ببرد، اما تداوم صادرات از درياي سرخ در نهايت نيازمند رسيدن نفت خام تازه به ينبع است. براي بازارهاي انرژي، نگراني اين است كه اين درگيري به‌طور پيوسته به دارايي‌هاي توليدي نزديك‌تر مي‌شود. خطوط لوله، ايستگاه‌هاي پمپاژ، بنادر و نفتكش‌ها قبلا مورد حمله قرار گرفته‌اند. تشديد درگيري به سمت تاسيسات پالايش عربستان سعودي مانند بقيق - يا در نهايت خود ميادين توليدي - شوك عرضه جهاني بسيار بزرگ‌تري را نشان خواهد داد. شركت آرامكوي عربستان به مشتريان اروپايي اطلاع داده است كه برخي از محموله‌هاي بارگيري‌شده در ماه سپتامبر لغو يا به تعويق خواهند افتاد، درحالي‌كه بارگيري در ينبع به حالت تعليق درآمده است. گزارش آرگوس كه توسط يورونيوز نقل شده است، نشان مي‌دهد كه حداقل سه پالايشگاه اروپايي محموله‌هاي اواخر سپتامبر را لغو يا در برخي موارد تا نوامبر به تعويق انداخته‌اند. بنابراين، آيا اروپا مي‌تواند اين بشكه‌ها را جايگزين كند؟ پاسخ مثبت است، اما بدون هزينه بالاتر نخواهد بود. جايگزين‌هاي اصلي، نفت خام درياي شمال، بشكه‌هاي گلف كاست امريكا مانند دبليو تي‌اي ميدلند، قزاقستان، الجزاير، گويان، برزيل و غرب آفريقا هستند. مشكل اين است كه پالايشگاه‌هاي آسيايي كه تحت تاثير همان اختلال در خاورميانه قرار گرفته‌اند، براي بسياري از اين بشكه‌ها رقابت مي‌كنند. بنابراين اروپا با اختلاف قيمت بالاتر نفت خام و هزينه‌هاي حمل و نقل بالاتر، دو برابر هزينه مي‌كند. بشكه‌هاي عربستان‌سعودي كه از ينبع حمل مي‌شدند، به راحتي براي پالايشگاه‌هاي اروپايي و مديترانه‌اي در نظر گرفته شده بودند. جايگزيني آنها با نفت خام از امريكا يا غرب آفريقا، تجارت حوزه اقيانوس اطلس را تغيير مي‌دهد و هزينه‌هاي حمل و نقل را افزايش مي‌دهد. در اين ميان، ليبي لايه ديگري از ريسك را اضافه مي‌كند. توليد در ميدان‌هاي حماده، طهاره و NC۵ پس از آنكه اعضاي گارد تاسيسات نفتي خط لوله حماده-زاويه را بستند، موقتا متوقف شد و شركت ملي نفت ليبي نسبت به احتمال وقوع شرايط اضطراري هشدار داد. توليد از آن زمان به حالت عادي بازگشته است، اما اين ماجرا آسيب‌پذيري ديگري را براي اروپا برجسته مي‌كند: ليبي دقيقا در زماني كه پالايشگاه‌هاي اروپايي به دنبال جايگزيني براي بشكه‌هاي مختل‌شده عربستان هستند، يكي از نزديكترين تامين‌كنندگان نفت خام جايگزين براي آن است. مصرف‌كنندگان لازم نيست ماه‌ها منتظر بمانند تا تبعات اين وضعيت را حس كنند. قيمت عمده فروشي گازوئيل و بنزين بلافاصله به محدودتر شدن بازارهاي نفت خام و فرآورده‌هاي نفتي واكنش نشان مي‌دهد. بخش عمده‌اي از افزايش حاصل از آن مي‌تواند ظرف يك تا دو هفته در پمپ بنزين‌هاي اروپا ظاهر شود. بر اساس گزارش اويل پرايس، با جايگزيني فيزيكي محموله‌هاي لغو شده يا به تعويق افتاده عربستان توسط پالايشگاه‌هاي اروپايي با بشكه‌هاي گران‌تر حوزه اقيانوس اطلس، اين تاثير تا اواخر سپتامبر و اكتبر، آشكارتر خواهد شد.