زمستان بدون قطعي گاز ميگذرد؟
با نزديك شدن به فصل سرد سال، تأمين پايدار گاز و آمادگي شبكه براي روزهاي اوج مصرف بار ديگر مورد توجه قرار گرفته و صنعت گاز طي ماههاي گذشته با احياي بخشي از ظرفيتهاي ازدسترفته، آمادهسازي شبكه انتقال و افزايش ذخاير سوخت نيروگاهها، خود را براي عبور پايدار از زمستان آماده كرده است.
با نزديك شدن به فصل سرد سال، تأمين پايدار گاز و آمادگي شبكه براي روزهاي اوج مصرف بار ديگر مورد توجه قرار گرفته و صنعت گاز طي ماههاي گذشته با احياي بخشي از ظرفيتهاي ازدسترفته، آمادهسازي شبكه انتقال و افزايش ذخاير سوخت نيروگاهها، خود را براي عبور پايدار از زمستان آماده كرده است.
به گزارش ايسنا، در جريان جنگ تحميلي سوم در اواخر سال گذشته، چهار پالايشگاه مهم گازي كشور با هدف آسيبزدن به زيرساختهاي حياتي مورد حمله قرار گرفتند؛ حملاتي كه در پي آن حدود ۲۳۰ ميليون مترمكعب از ظرفيت توليد گاز كشور از مدار خارج شد. اين ميزان، در مقطع وقوع حادثه، معادل حدود يكسوم ظرفيت توليد گاز كشور بود و بازگرداندن ظرفيتهاي ازدسترفته را به يكي از مهمترين ماموريتهاي صنعت نفت و گاز كشور تبديل كرد.
به دنبال وقوع اين حوادث، همه ظرفيتهاي وزارت نفت، شركتهاي تابعه، پيمانكاران و سازندگان داخلي براي بازسازي و احياي تأسيسات آسيبديده و آمادهسازي شبكه گاز كشور براي فصل سرد سال به كار گرفته شد. مسوولان صنعت نفت نيز اعلام كردهاند كه تلاش ميكنند بخش عمدهاي از ظرفيت ازدسترفته توليد گاز را پيش از آغاز زمستان به مدار بازگردانند.
بر اساس اعلام مسوولان، تاكنون حدود ۱۰۰ ميليون مترمكعب از ظرفيت ازدسترفته از مسيرهاي مختلف به مدار توليد بازگشته و حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد برنامه احياي اين ظرفيت محقق شده است. پيشبيني ميشود بخش باقيمانده نيز تا مهرماه به شبكه گاز كشور اضافه شود.
سعيد توكلي، مديرعامل شركت ملي گاز ايران، نيز با اشاره به تبعات حملات صورتگرفته و خروج حدود ۲۳۰ ميليون مترمكعب گاز از مدار توليد، اعلام كرده است كه بخشي از ظرفيت ازدسترفته تا پيش از ورود به فصل زمستان به چرخه توليد بازخواهد گشت. در كنار تلاش براي بازگرداندن ظرفيت توليد، حفظ پايداري شبكه انتقال و آمادگي كامل تأسيسات براي عبور از دوره اوج مصرف زمستان، از اولويتهاي اصلي شركت انتقال گاز ايران به شمار ميرود. اين شركت در ميانه زنجيره توليد و مصرف گاز قرار دارد و وظيفه آن انتقال حداكثري گاز توليدشده از مبادي توليد به مراكز مصرف است؛ بنابراين بايد بهگونهاي برنامهريزي شود كه هيچ بخشي از گاز توليدي كشور به دليل محدوديت در شبكه انتقال، امكان رسيدن به مصرفكننده را از دست ندهد.مديرعامل شركت انتقال گاز ايران در اين زمينه از اجراي برنامههاي بهروزرساني، نوسازي و تعميرات تأسيسات خبر داده و گفته است اقدامات لازم در حوزه تعمير و نگهداري انجام شده است. همچنين با توجه به شرايط احتمالي توليد و مصرف در ماههاي سرد سال، سناريوهاي مختلفي براي آرايش شبكه انتقال گاز تدوين شده تا امكان واكنش سريع به تغييرات مصرف و حفظ پايداري شبكه فراهم باشد.شركت انتقال گاز ايران نقشي در افزايش توليد گاز ندارد، اما موظف است گاز توليدشده را از مبادي توليد، بهويژه جنوب كشور، به مناطق مختلف از جمله شمال، شمال شرق و مركز منتقل كند. شبكه خطوط لوله فشار قوي گاز كشور نيز بهصورت گسترده و مويرگي طراحي شده است تا با تغيير آرايش خطوط و استفاده از ظرفيتهاي موجود، امكان انتقال پايدار و مستمر گاز به مناطق مختلف فراهم شود. تجربه زمستان گذشته نيز نشان داد كه مديريت شبكه انتقال، در كنار تأمين گاز، نقش مهمي در عبور از دورههاي اوج مصرف دارد. به گفته مديرعامل شركت انتقال گاز ايران، در زمستان سال گذشته و با وجود افزايش قابل توجه مصرف در بخش خانگي، ۵۵ تغيير آرايش عملياتي در نقاط مختلف كشور انجام شد و استقرار شبانهروزي نيروهاي عملياتي در مناطق سختگذر، امكان مديريت شبكه و تأمين گاز مصرفكنندگان را فراهم كرد.با توجه به پيشبينيها درباره دشوارتر بودن شرايط زمستان امسال، احتمال افزايش تعداد نقاط عملياتي و تغيير آرايشهاي شبكه نيز وجود دارد؛ موضوعي كه نشان ميدهد علاوه بر افزايش و احياي ظرفيت توليد، آمادگي شبكه انتقال و بهرهگيري حداكثري از ظرفيتهاي موجود نيز براي عبور از زمستان اهميت ويژهاي دارد.از سوي ديگر، با نزديك شدن به فصل سرد سال و افزايش تقاضاي گاز در بخشهاي خانگي و تجاري، ذخيرهسازي سوخت مايع نيروگاهها به عنوان يكي از راهكارهاي پشتيبان تأمين انرژي در دستور كار قرار گرفته است. بر اساس آمار رسمي اعلامشده، ذخاير گازوئيل نيروگاههاي كشور به حدود ۳.۲ ميليارد ليتر رسيده است؛ ظرفيتي كه ميتواند در ماههاي سرد سال و در صورت افزايش تقاضاي گاز، به عنوان سوخت جايگزين نيروگاهها مورد استفاده قرار گيرد.
گازوئيل در كشور در دو بخش نيروگاهي و غيرنيروگاهي مصرف ميشود. در بخش نيروگاهي، متوسط مصرف روزانه گازوئيل در نيمه نخست سال حدود ۷ تا ۸ ميليون ليتر برآورد ميشود. كاهش تقاضا براي اين سوخت در ماههاي گرم، فرصت مناسبي براي اختصاص بخشي از منابع به ذخيرهسازي و تأمين سوخت نيروگاهها در روزهاي اوج مصرف زمستان فراهم ميكند.
در بخش غيرنيروگاهي نيز صنايع، بخش حملونقل و كشاورزي سهم قابل توجهي از مصرف گازوئيل را به خود اختصاص دادهاند و ميانگين مصرف اين بخش حدود ۸۰ ميليون ليتر در روز اعلام شده است. اختلاف ميان ميزان توليد و مصرف گازوئيل در فصل گرم سال، امكان ذخيرهسازي بخشي از سوخت توليدي را فراهم ميكند تا در دورههاي افزايش مصرف گاز، اين منابع در اختيار نيروگاهها قرار گيرد و فشار كمتري بر شبكه گاز وارد شود.
با وجود اين تمهيدات، مسوولان صنعت نفت تأكيد دارند كه مديريت مصرف همچنان يكي از مهمترين مولفهها براي عبور پايدار از زمستان است. در واقع، ذخيره سوخت مايع، بازگشت ظرفيتهاي آسيبديده توليد و آمادگي شبكه انتقال، هر سه بخشي از يك زنجيره واحد براي تأمين پايدار انرژي هستند و موفقيت اين برنامهها تا حد زيادي به نحوه مصرف در بخشهاي مختلف نيز وابسته است.سعيد توكلي- مديرعامل شركت ملي گاز ايران-با اشاره به وضعيت تأمين گاز كشور گفته است: در حال حاضر هيچ محدوديت و قطعي گاز در بخش خانگي و تجاري وجود ندارد و در بخش نيروگاهي نيز شرايط تأمين پايدار بوده است. به گفته او، حتي در بخش صنايعي كه بهطور مستقيم با حجم زيادي از مردم در ارتباط هستند، با وجود افزايش مصرف، گاز مورد نياز تأمين شده است.
وي با تأكيد بر نقش مردم در تداوم اين شرايط، رعايت الگوي مصرف را مهمترين راهكار براي كمك به مجموعه انرژي كشور دانسته و ابراز اميدواري كرده است كه با همكاري مشتركان، پايداري شبكه گاز در فصل سرد نيز حفظ شود.در كنار اقدامات فني و عملياتي، اصلاح الگوي مصرف ميتواند بخش مهمي از فشار موجود بر شبكه انرژي كشور را كاهش دهد. اگر بتوان با فرهنگسازي، اطلاعرساني صحيح و ارايه شفاف دادهها و واقعيتهاي موجود، جامعه را به كاهش تنها ۱۰ درصد از مصرف انرژي ترغيب كرد، آثار آن در مديريت ناترازي انرژي و افزايش پايداري شبكه، بهويژه در ماههاي سرد سال، قابل توجه خواهد بود.تعرفههاي مصرف گاز نيز در همين راستا ميتواند به عنوان يكي از ابزارهاي مديريت مصرف عمل كند؛ به اين معنا كه مشتركاني كه متناسب با نياز و الگوي متعارف مصرف ميكنند، با هزينههاي اضافي مواجه نخواهند شد، اما مصرف بالاتر از الگو، هزينه بيشتري براي مشترك به همراه خواهد داشت.موضوع دماي ساختمانها نيز يكي از مصاديق مهم مديريت مصرف است. در بسياري از كشورهاي جهان، دماي ساختمانها در سطحي پايينتر از آنچه در كشور ما رايج است تنظيم ميشود. در ايران دماي ۲۰ درجه به عنوان معيار در نظر گرفته شده است، اما حتي كاهش يك درجهاي دماي مصرف در سطح كشور، ميتواند به ميزان قابل توجهي در مصرف گاز صرفهجويي ايجاد كند؛ به گفته مسوولان، اين ميزان صرفهجويي ميتواند معادل توليد يك فاز پارس جنوبي باشد.با توجه به مجموعه اقداماتي كه براي احياي ظرفيتهاي توليد، آمادهسازي تأسيسات، تقويت شبكه انتقال و ذخيرهسازي سوخت مايع انجام شده، صنعت گاز خود را براي زمستاني با شرايطي كمي متفاوت از سال گذشته آماده ميكند. با اين حال، عبور كمهزينه و پايدار از فصل سرد تنها به ظرفيتهاي فني و عملياتي وابسته نيست و نحوه مصرف مشتركان نيز بخش مهمي از اين معادله را تشكيل ميدهد.
