علت افزایش قیمت لبنیات

چرا قیمت لبنیات در بازار مدام تغییر میکند

اقتصاد کشاورزی و دامداری هیچ شباهتی به تولید کالا یا لباس ندارد. شما با موجود زنده طرف هستید. گاوهای شیری هر روز به مقدار مشخصی خوراک نیاز دارند و نمی‌توانید خط تولید را به خاطر نوسان بازار موقتا تعطیل کنید. وقتی هزینه تامین غذای دام حتی ده درصد بالا می‌رود، این هزینه مستقیما روی محصول نهایی سرشکن می‌شود.

از طرف دیگر، ارزش پول ملی و تغییرات لحظه‌ای آن، روی تمام اجزای این سیستم اثر می‌گذارد. بسیاری از افزودنی‌های مجاز، ویتامین‌های مکمل دام و حتی تجهیزات شیردوشی از خارج تامین می‌شوند. این یعنی دامدار هر روز صبح با ماشین حسابی در دست بیدار می‌شود تا ببیند آیا تولید شیر با هزینه‌های جدید اصلا منطقی است یا خیر. همین دوگانگی بین هزینه‌های جاری و قیمت فروش، باعث می‌شود قیمت پنیر و شیر مدام در حال نوسان باشد. تولیدکننده نمی‌تواند ضرر را برای مدت طولانی تحمل کند. در نتیجه سریعا بهای کالا را به روز می‌کند تا فقط بتواند کسب و کار خود را سر پا نگه دارد.

تاثیر مستقیم قیمت نهاده های دامی بر شیر خام

دامدار برای تولید لیتر شیر باکیفیت، باید خوراک مناسبی جلوی دام بگذارد. نهاده‌های دامی بیش از هفتاد درصد هزینه‌های گاوداری را تشکیل می‌دهند. بیایید ببینیم چه عواملی در این بخش بیشترین فشار مالی را وارد می‌کنند:

• ذرت و سویای وارداتی: بخش بزرگی از پروتئین و انرژی گاوهای شیری از طریق کنجاله سویا و ذرت تامین می‌شود. این اقلام کاملا وابسته به واردات، قیمت جهانی و نرخ ارز هستند. هر تاخیری در ترخیص بار از گمرک، نرخ بازار آزاد این نهاده‌ها را چند برابر می‌کند.

• علوفه خشک و یونجه: خشکسالی‌های پیاپی و کاهش بارندگی باعث شده مراتع ضعیف شوند. کشاورزان برای آبیاری مزارع یونجه با کمبود آب مواجه هستند و همین موضوع بهای کیلو یونجه خشک را به شدت بالا برده است.

• مکمل‌های دارویی و ویتامینه: گاو شیری برای حفظ سلامت خود به داروهای تقویتی، واکسن و مکمل‌های معدنی نیاز دارد. بیشتر این داروها وارداتی هستند و تامین آن‌ها با نرخ ارز آزاد، هزینه سنگینی برای گاودار به همراه دارد.

هزینه های پنهانی که تولیدکننده و مصرف کننده را درگیر میکند

خرید شیر خام از دامدار تازه اول مسیر است. کارخانه لبنیات باید این شیر را تحویل بگیرد، پاستوریزه کند و به دست شما برساند. در این مسیر هزینه‌هایی وجود دارد که شاید روی پاکت شیر نوشته نشود اما شما در حال پرداخت آن هستید. هزینه حمل و نقل یکی از سنگین‌ترین بخش‌هاست. کامیون‌های یخچال‌دار برای جابجایی شیر خام از روستا به کارخانه و سپس پخش محصولات در سطح شهر، استهلاک و مصرف سوخت بالایی دارند.

جدول زیر بخشی از این هزینه‌های خام را در خط تولید نشان می‌دهد:

بسته‌بندی دیگر فقط برای زیبایی نیست؛ وظیفه حفظ سلامت کالا را دارد. وقتی مواد پتروشیمی گران می‌شود، تولیدکننده مجبور است برای ظرف ماست پلاستیکی یا پاکت چندلایه شیر، مبلغ بسیار بیشتری بپردازد.

تاثیر لوازم یدکی و ماشین آلات بر هزینه تمام شده

دستگاه‌های پاستوریزاتور، هموژنایزر و مخازن کارخانه نیاز به سرویس دوره‌ای دارند. روغن‌های صنعتی مخصوص، لوازم یدکی استیل و فیلترهای آنتی‌باکتریال همگی وارداتی هستند. وقتی قطعه‌ای در خط تولید خراب می‌شود، کارخانه نمی‌تواند منتظر بماند، چون شیر خام در مخازن ترش می‌شود. مدیر تولید مجبور است قطعه را با هر نرخی از بازار آزاد بخرد تا خط نخوابد. این هزینه‌های ناگهانی تعمیر و نگهداری، به صورت خاموش روی مبلغ نهایی قالب کره یا بطری شیر خامه دار سرشکن می‌شود و باعث افزایش قیمت انواع لبنیات در بازار میگردد.

راهکارهای عملی برای خرید اقتصادی محصولات لبنی

حالا که با دلایل این گرانی آشنا شدیم، به عنوان خریدار چه کاری می‌توانیم انجام دهیم تا سبد خانوار را بهتر مدیریت کنیم؟ چند راهکار ساده وجود دارد که هزینه ماهانه شما را کاهش می‌دهد:

• خرید در بسته‌بندی‌های بزرگتر: همیشه قیمت پنیر یا ماست در دبه‌های بزرگ یا حلب‌های چند کیلویی، به صرفه‌تر از بسته‌بندی‌های کوچک تک‌نفره است. شما عملا پول کمتری بابت ظرف و پلاستیک می‌پردازید.

• جایگزینی محصولات طعم‌دار با ساده: شیرهای طعم‌دار یا ماست‌های میوه‌ای به دلیل داشتن اسانس، شکر و فرآیند تولید طولانی‌تر، حاشیه سود بالاتری برای کارخانه دارند. محصولات ساده را بخرید و خودتان در خانه با میوه تازه ترکیب کنید.

• تهیه مستقیم از برندهای خوشنام با پخش قوی: برندهایی که سیستم پخش مویرگی خودشان را دارند و واسطه‌ها را حذف کرده‌اند، معمولا کالای خود را با نرخ منصفانه‌تری به دست مصرف‌کننده می‌رسانند. خرید از فروشگاه‌های تخفیف‌دار راه خوبی برای کاهش هزینه‌هاست.

چرا بعضی برندها ارزان تر می فروشند

حتما دیده‌اید که در قفسه فروشگاه، قیمت لبنیات بین برندهای مختلف تفاوت‌های چشمگیری دارد. آیا برند ارزان‌تر کیفیت پایین‌تری دارد؟ الزامی ندارد. بعضی کارخانه‌های بزرگ، گاوداری‌های اختصاصی خود را دارند. یعنی شیر خام را از واسطه نمی‌خرند و خودشان تولید می‌کنند. این کار باعث می‌شود مبلغ تمام شده مواد اولیه برای آن‌ها بسیار پایین‌تر از کارخانه کوچک بیاید. همچنین کارخانه‌هایی که در مناطق نزدیک به قطب‌های دامپروری قرار دارند، هزینه حمل و نقل بسیار کمتری می‌پردازند. پس ارزان‌تر بودن همیشه به معنای کاهش کیفیت نیست؛ گاهی نشانه مدیریت بهتر زنجیره تامین است.

چگونه محصولات لبنی باکیفیت را با بودجه منطقی روی میز بیاوریم

پیدا کردن محصولی که هم طعم اصیل و واقعی داشته باشد و هم جیب خانواده را خالی نکند، کار راحتی نیست. وقتی هزینه‌های تولید مدام بالا می‌رود، برخی برندها برای ثابت نگه داشتن قیمت، کیفیت را فدا می‌کنند.