ركوردشكني بورس باوجود افت دلار
بورس تهران در سومين روز كاري هفته بار ديگر قدرت خريداران را به رخ كشيد و در يكي از متفاوتترين معاملات ماههاي اخير، شاخص كل با جهش بيش از ۱۸۴هزارواحدي براي نخستينبار وارد محدوده ۶.۹ميليون واحد شد.
بورس تهران در سومين روز كاري هفته بار ديگر قدرت خريداران را به رخ كشيد و در يكي از متفاوتترين معاملات ماههاي اخير، شاخص كل با جهش بيش از ۱۸۴هزارواحدي براي نخستينبار وارد محدوده ۶.۹ميليون واحد شد. رشد ۲.۷۴درصدي شاخص كل در كنار افزايش ۲.۵۹درصدي شاخص هموزن، ورود بيش از ۷.۵ هزار ميليارد تومان پول حقيقي و تشكيل صدها صف خريد، نشان داد كه فعلاً نقدينگي را به سمت سهام هدايت ميكند؛ آنهم در شرايطي كه دلار آزاد برخلاف بورس، در مسير نزولي قرار گرفته است.
بورس در مسير فتح قلههاي جديد
معاملات روز دوشنبه ۱۶ شهريور ۱۴۰۵ را ميتوان يكي از قدرتمندترين روزهاي بورس تهران در ماههاي اخير دانست. بازار از همان دقايق ابتدايي با موج سنگين تقاضا آغاز شد و برخلاف انتظار برخي معاملهگران كه احتمال افزايش عرضه پس از رشدهاي متوالي را مطرح ميكردند، قدرت خريداران در طول معاملات نهتنها كاهش نيافت، بلكه در بخش عمدهاي از نمادها تشديد شد.
در پايان معاملات، شاخص كل بورس تهران با رشد ۱۸۴ هزار و ۴۴ واحدي معادل ۲.۷۴درصد، در ارتفاع ۶ ميليون و ۹۰۷ هزار و ۶۱۷ واحد ايستاد. شاخص هموزن نيز همگام با شاخص كل حركت كرد و با افزايش ۴۸ هزار و ۴ واحدي، رشد ۲.۵۹درصدي را به ثبت رساند و به يك ميليون و ۹۰۲ هزار و ۴۵۴ واحد رسيد.
اين رشد ازآنجهت اهميت دارد كه تنها به چند نماد شاخص ساز محدود نماند. بررسي وضعيت كلي بازار نشان ميدهد موج صعودي به طيف گستردهاي از نمادها سرايت كرده است. در ابتداي معاملات نيز گزارشها از حضور ۸۷۵ نماد مثبت و ۴۷۰ نماد در صف خريد حكايت داشت كه نشانهاي روشن از برتري تقاضا بر عرضه بود. در پايان روز نيز ۸۳۹ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۱۲ نماد منفي بودند. بهاينترتيب، بازار نهتنها از منظر شاخصها، بلكه از منظر پهناي معاملات نيز روزي كاملاً صعودي را پشت سر گذاشت.
اما شايد مهمترين بخش معاملات دوشنبه را نه رشد شاخصها، بلكه حجم نقدينگي واردشده به بازار تشكيل دهد. در پايان معاملات، ۷ هزار و ۵۵۹ ميليارد تومان پول حقيقي وارد سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي شد؛ رقمي كه در زمره ارقام بسيار بالاي ورود نقدينگي حقيقي به بازار سرمايه قرار ميگيرد.
اين اتفاق درحالي رخ داد كه همزمان ۳ هزار و ۵۳۷ ميليارد تومان پول از صندوقهاي درآمد ثابت خارج شد. كنار هم قراردادن اين دو داده، تصويري روشن از تغيير رفتار بخشي از سرمايهگذاران ارايه ميدهد؛ سرمايهاي كه در هفتهها و ماههاي گذشته در ابزارهاي كمريسكتر قرار گرفته بود، اكنون با افزايش تمايل به پذيرش ريسك، در حال حركت به سمت سهام است. البته خروج پول از صندوقهاي درآمد ثابت بهتنهايي به معناي ورود تمام اين منابع به بورس نيست، اما همزماني اين خروج با ورود سنگين پول حقيقي به سهام، نشانهاي قابلتوجه از تغيير جريان نقدينگي در بازار است. اين روند در شرايطي اهميت بيشتري پيدا ميكند كه بورس در هفتههاي اخير توانسته بازدهي قابلتوجهي براي سرمايهگذاران ايجاد كند و عبور شاخص از سطوح مختلف مقاومتي، انتظارات معاملهگران نسبت به ادامه روند صعودي را افزايش داده است.
يكي ديگر از نشانههاي مهم معاملات دوشنبه، فاصله معنادار ميان قدرت خريداران و فروشندگان بود. سرانه خريد در اين روز به ۱۱۴ ميليون تومان رسيد، درحالي كه سرانه فروش ۶۵ ميليون تومان بود. برايناساس، نسبت قدرت خريد به فروش به ۱.۷۶ رسيد؛ يعني قدرت خريد حقيقيها به شكل محسوسي بالاتر از قدرت فروش قرار گرفت.
ازسوي ديگر، ارزش سفارشهاي خريد در پايان معاملات به ۱۹ هزار و ۵۶۴ ميليارد تومان رسيد؛ درحالي كه ارزش سفارشهاي فروش تنها ۲۱۸ ميليارد تومان بود. اين اختلاف قابلتوجه را بايد يكي از مهمترين نشانههاي شدت تقاضا در بازار دانست. به بيان ديگر، حتي در پايان معاملات كه معمولاً بخشي از خريداران به سمت شناسايي سود يا احتياط حركت ميكنند، صف تقاضا همچنان بسيار سنگين باقي ماند.
در پايان معاملات ۷۳۵ نماد در صف خريد قرار داشتند، درحالي كه تنها دو نماد صف فروش داشتند. چنين تركيبي از صفهاي خريدوفروش، بهخوبي نشان ميدهد كه فضاي رواني بازار در روز گذشته تا چه اندازه به نفع خريداران بوده است.
چرا ارزش معاملات پايينتر از انتظار بود؟
در نگاه نخست شايد ارزش معاملات ۲۵ هزار و ۹۱۱ ميلياردتوماني سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي با چنين سطحي از تقاضا چندان بزرگ به نظر نرسد. بااينحال، اين موضوع را نبايد به عنوان نشانهاي از ضعف نقدينگي يا كاهش قدرت خريد تفسير كرد. دليل اصلي اين مساله را بايد در تعداد بالاي نمادهاي قفلشده در صف خريد جستوجو كرد.
زماني كه تعداد زيادي از نمادها به سقف قيمت روزانه ميرسند، امكان انجام معامله در آنها محدود ميشود؛ بنابراين بخشي از تقاضاي موجود در بازار عملاً به سفارشهاي معلق تبديل ميشود و نميتواند در قالب معامله قطعي در ارزش معاملات روزانه منعكس شود.
از همين رو، در چنين شرايطي بررسي صرف ارزش معاملات ميتواند تصوير ناقصي از وضعيت بازار ارايه دهد. تعداد صفهاي خريد، ارزش سفارشهاي خريد، ورود پول حقيقي، نسبت قدرت خريد و تعداد نمادهاي مثبت، مجموعهاي از شاخصهاي مكمل هستند كه نشان ميدهند تقاضاي واقعي در بازار همچنان بسيار قدرتمند است.
دلار عقب نشست، بورس جلو رفت
يكي از نكات قابلتوجه معاملات دوشنبه، واگرايي ميان رفتار بازار ارز و بازار سهام بود. درحالي كه بورس تهران به ركوردشكني ادامه داد، دلار آزاد در بازار داخلي مسير نزولي را دنبال كرد. گزارشهاي روز ۱۶ شهريور از كاهش قيمت دلار آزاد به محدوده ۲۲۳ تا ۲۲۵ هزار تومان حكايت داشت.اين واگرايي از منظر تحليل جريان نقدينگي اهميت زيادي دارد. در بسياري از دورهها، رشد نرخ ارز يكي از محركهاي مهم افزايش انتظارات تورمي و رشد اسمي قيمت سهام در بورس ايران بوده است. اما در شرايط فعلي، بورس توانسته بدون اتكا به رشد روزانه دلار به حركت صعودي خود ادامه دهد.اين موضوع ميتواند چندمعنا داشته باشد؛ نخست اينكه بخشي از نقدينگي از بازار ارز و ساير بازارهاي موازي خارج شده و به سمت بازار سهام حركت كرده است. دوم اينكه سرمايهگذاران ممكن است رشد اخير بورس را صرفاً ناشي از افزايش نرخ دلار ندانند و عوامل ديگري مانند ارزندگي نسبي برخي سهام، انتظارات مربوط به سودآوري شركتها، افزايش نرخهاي فروش و چشمانداز تورمي را در محاسبات خود لحاظ كنند. بهعبارتديگر، بورس در شرايط فعلي در حال تجربه مرحلهاي است كه محرك اصلي آن بيش از گذشته جريان نقدينگي است.باوجود تمام نشانههاي مثبت، نميتوان از يك روز قدرتمند معاملاتي بهتنهايي نتيجه گرفت كه بورس بدون اصلاح و افزايش عرضه به مسير صعودي خود ادامه خواهد داد.
رشدهاي سريع شاخص، بهخصوص در شرايطي كه بازار طي چند هفته متوالي در مسير صعود قرار گرفته است، معمولاً با افزايش انگيزه براي شناسايي سود همراه ميشود؛ بنابراين طبيعي است كه در معاملات روزهاي آينده بخشي از سرمايهگذاران اقدام به فروش و ذخيره سود كنند. بااينحال، تفاوت مهم شرايط فعلي با يكروند صعودي كمعمق، در عمق تقاضا است. ورود ۷ هزار و ۵۵۹ ميليارد تومان پول حقيقي، تشكيل ۷۳۵ صف خريد، قدرت خريد ۱.۷۶ و حضور ۸۳۹ نماد مثبت نشان ميدهد بازار فعلاً ظرفيت جذب عرضههاي جديد را دارد.اگر اين جريان نقدينگي در روزهاي آينده ادامه پيدا كند، شاخص كل ميتواند در مسير كانال ۷ ميليون واحد حركت كند. در مقابل، اگر ورود پول حقيقي كاهش يابد و همزمان صفهاي خريد شروع به عرضهشدن كنند، احتمال شكلگيري يك دوره استراحت و اصلاح كوتاهمدت افزايش خواهد يافت.
بورس ايران در برابر بازارهاي جهاني
روند بورس تهران درحالي دنبال ميشود كه بازارهاي جهاني نيز در روزهاي اخير تحتتأثير افزايش ريسكهاي ژئوپليتيكي و تحولات بازار انرژي قرار گرفتهاند.در معاملات روز دوشنبه، بازارهاي آسيايي عمدتاً عملكرد مثبتي داشتند؛ نيكي ژاپن بيش از ۲درصد و كاسپي كرهجنوبي حدود ۴.۶درصد رشد كردند. در مقابل، بازارهاي اروپايي در فضاي محتاطانهتري قرار داشتند و شاخصهاي اصلي اين منطقه عمدتاً نوسانات محدودي را تجربه كردند.مهمترين عامل اثرگذار بر بازارهاي جهاني، افزايش تنش ميان امريكا و ايران و نگراني از پيامدهاي آن بر بازار انرژي و تجارت دريايي است. در همين حال، قيمت نفت برنت در معاملات دوشنبه حوالي ۹۶ تا ۹۷ دلار قرار گرفت و به بالاترين سطوح چند هفته اخير رسيد. رويترز نيز گزارش داده كه تشديد تنشهاي امريكا و ايران و نگراني درباره اختلال در تردد نفتكشها در تنگه هرمز، از عوامل اصلي رشد قيمت نفت بوده است.در چنين فضايي، بازارهاي جهاني با دو نيروي متضاد مواجهند؛ از يكسو رشد قيمت انرژي ميتواند براي شركتهاي نفتي و برخي صنايع كالايي خبر مثبتي باشد و ازسوي ديگر، افزايش قيمت نفت ميتواند فشارهاي تورمي را تشديد كرده و احتمال سياستهاي پولي سختگيرانهتر بانكهاي مركزي را افزايش دهد.رويترز گزارش داده كه سرمايهگذاران جهاني اكنون علاوه بر تحولات ژئوپليتيكي، منتظر دادههاي تورمي امريكا هستند؛ موضوعي كه ميتواند بر مسير سياست پولي فدرال رزرو اثر بگذارد.
بورس تهران؛ جدا از منطق سنتي بازار؟
مجموع اتفاقات دوشنبه يك پرسش مهم را پيش روي فعالان بازار قرار ميدهد: آيا بورس تهران وارد مرحلهاي شده كه جريان نقدينگي ميتواند حتي در صورت كاهش دلار آزاد، موتور صعود بازار را روشن نگه دارد؟
پاسخ قطعي به اين پرسش هنوز زود است، اما نشانههاي معاملات دوشنبه قابل توجهند. بازار نهتنها با رشد شاخص كل همراه شد، بلكه شاخص هموزن نيز رشد قابل توجهي داشت؛ بنابراين حركت صعودي محدود به چند سهم بزرگ نبود.ازسوي ديگر، ورود پول حقيقي و خروج منابع از صندوقهاي درآمد ثابت نشان ميدهد بخشي از سرمايهگذاران در حال افزايش وزن سهام در سبدهاي خود هستند، به همين دليل، بورس تهران در شرايطي كمسابقه قرار گرفته است؛ بازاري كه از يكسو شاخص كل در آستانه كانال ۷ ميليون واحد قرار گرفته و ازسوي ديگر، دلار آزاد در حال اصلاح است.درنهايت، معاملات دوشنبه را ميتوان يك آزمون مهم براي سنجش قدرت تقاضا در بورس دانست. اگر نقدينگي جديد در روزهاي آينده نيز وارد بازار شود و عرضهها نتوانند اين جريان را متوقف كنند، ركوردشكنيهاي بورس ميتواند ادامهدار باشد. اما اگر ورود پول كاهش پيدا كند و صفهاي خريد بهتدريج تخليه شوند، بازار احتمالاً نيازمند يك دوره استراحت براي تجديد قوا خواهد بود.
