مصوبه اپراتورهاي هوش مصنوعي زير ذرهبين بخش خصوصي
رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي كشور با انتقاد از برخي مفاد مصوبه اپراتورهاي هوش مصنوعي، از آمادگي اين سازمان و كميسيون تخصصي هوش مصنوعي براي همكاري در اصلاح و تكميل آن خبر داد و تأكيد كرد: همانطور كه در تدوين لايحه هوش مصنوعي، پيشنهادهاي بخش خصوصي مورد توجه قرار گرفت، در موضوع اپراتورها نيز بايد تصميمگيري با مشاركت فعالان و ذينفعان اكوسيستم انجام شود؛ چراكه بدون همراهي بخش خصوصي، ايجاد تحرك فناورانه در دولت امكانپذير نخواهد بود.
رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي كشور با انتقاد از برخي مفاد مصوبه اپراتورهاي هوش مصنوعي، از آمادگي اين سازمان و كميسيون تخصصي هوش مصنوعي براي همكاري در اصلاح و تكميل آن خبر داد و تأكيد كرد: همانطور كه در تدوين لايحه هوش مصنوعي، پيشنهادهاي بخش خصوصي مورد توجه قرار گرفت، در موضوع اپراتورها نيز بايد تصميمگيري با مشاركت فعالان و ذينفعان اكوسيستم انجام شود؛ چراكه بدون همراهي بخش خصوصي، ايجاد تحرك فناورانه در دولت امكانپذير نخواهد بود. مصوبه مربوط به اپراتورهاي هوش مصنوعي در شرايطي در مسير سياستگذاري و اجرايي شدن قرار گرفته است كه بخشي از فعالان صنعت فناوري نسبت به برخي مفاد آن ملاحظاتي دارند. رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي كشور با اشاره به ايرادات مطرحشده از سوي اين سازمان و كميسيون هوش مصنوعي، از آمادگي براي همكاري با نهادهاي تصميمگير به منظور اصلاح و تكميل اين مصوبه خبر داده است؛ رويكردي كه ميتواند نشانهاي از تلاش براي نزديكتر كردن سياستگذاريهاي دولتي با واقعيتهاي اجرايي و ظرفيتهاي بخش خصوصي در حوزه هوش مصنوعي باشد. علي حكيمجوادي در حاشيه نمايشگاه اينوتكس ۲۰۲۶، با اشاره به ظرفيت اين رويداد براي معرفي توانمنديها و دستاوردهاي فناورانه كشور، بر ضرورت توسعه همكاري ميان بخش خصوصي، سازمان نظام صنفي رايانهاي و پاركهاي علم و فناوري تأكيد كرد. به گفته او، امروز بخش قابل توجهي از ظرفيت نوآوري كشور در مجموعههايي قرار دارد كه خارج از ساختار مستقيم دولت فعاليت ميكنند و استفاده از اين ظرفيتها نيازمند ايجاد سازوكارهاي همكاري و تعامل ميان بازيگران مختلف اكوسيستم است. او با اشاره به تعامل فعلي سازمان نظام صنفي رايانهاي با بسياري از پاركهاي علم و فناوري كشور اظهار كرد كه اين همكاريها بايد توسعه پيدا كند و به سطحي برسد كه ظرفيتهاي موجود در هر بخش در خدمت ايجاد همافزايي بيشتر قرار گيرد. حكيمجوادي همچنين از برنامهريزي براي برگزاري جلسات مشترك با مسوولان پارك فناوري پرديس پس از پايان نمايشگاه اينوتكس خبر داد و گفت كه هدف از اين جلسات، بررسي ظرفيتهاي متقابل و تعريف يك برنامه مشترك و جدي براي سال آينده، بهويژه در زمينه نوآوري و همكاري با استارتاپهاست. اين تأكيد بر همكاري ميان نهادهاي مختلف در حالي مطرح ميشود كه يكي از چالشهاي مهم اكوسيستم فناوري كشور، فاصله ميان سياستگذاري و فضاي واقعي كسبوكار و نوآوري است. از يك سو دولت و نهادهاي حاكميتي وظايفي را در حوزه توسعه فناوري، تنظيمگري و اجراي برنامههاي توسعهاي بر عهده دارند و از سوي ديگر، بخش خصوصي، شركتهاي دانشبنيان، استارتاپها و تشكلهاي تخصصي، بازيگران اصلي ميدان اجرا هستند. در چنين شرايطي، تصميمهايي كه بدون در نظر گرفتن تجربه و ملاحظات اين گروهها اتخاذ شود، ممكن است در مرحله اجرا با چالشهايي مواجه شود. حكيمجوادي نيز با اشاره به همين مساله، تأكيد كرد كه دولت مطابق قانون برنامه و ساير قوانين، وظايفي بر عهده دارد و طبيعتاً بايد اين تكاليف را انجام دهد، اما به تنهايي نميتواند همه اعضاي اكوسيستم فناوري و ذينفعان اين حوزه را هماهنگ كند. از نگاه او، پيشبرد برنامههاي فناوري نيازمند استفاده از ظرفيت بازيگران مختلف و مشاركت دادن بخش خصوصي در فرآيند تصميمگيري است.
ايرادات مصوبه اپراتورهاي هوش مصنوعي
مهمترين بخش اظهارات رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي كشور به موضوع مصوبه اپراتورهاي هوش مصنوعي مربوط ميشود؛ حوزهاي كه با توجه به سرعت رشد فناوريهاي مبتني بر هوش مصنوعي، از اهميت ويژهاي در سياستگذاري فناوري كشور برخوردار شده است. حكيمجوادي در اين زمينه با اشاره به برخي مصوبات و پيشنهادهاي مطرحشده در حوزه هوش مصنوعي گفت كه موضوع اپراتورهاي هوش مصنوعي از سوي سازمان نظام صنفي رايانهاي و بهويژه كميسيون هوش مصنوعي اين سازمان، با ايراداتي مواجه شده است. با اين حال، او تأكيد كرد كه رويكرد سازمان صرفاً انتقادي نيست و اين مجموعه آمادگي دارد براي تغيير، اصلاح و تكميل مصوبه با نهادهاي مسوول همكاري كند. اين موضع از اين جهت اهميت دارد كه ورود بخش خصوصي به فرآيند سياستگذاري ميتواند از تبديل مقررات به موانعي براي توسعه كسبوكارهاي فناوري جلوگيري كند. در حوزهاي مانند هوش مصنوعي كه فناوريها و مدلهاي كسبوكار با سرعت زيادي در حال تغيير هستند، مقررات نيز بايد از انعطاف لازم برخوردار باشند و امكان تطبيق با تحولات آينده را داشته باشند. از اين منظر، استفاده از نظر فعالان صنعت پيش از نهايي شدن مقررات ميتواند به افزايش قابليت اجرايي مصوبات كمك كند. رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي در بخش ديگري از سخنان خود به تجربه همكاري در تدوين لايحه هوش مصنوعي اشاره كرد. به گفته او، درباره لايحهاي كه قرار بود از سوي ستاد هوش مصنوعي مطرح شود، جلسات متعددي ميان طرفين برگزار شد و كميسيون هوش مصنوعي سازمان نظام صنفي نيز پيشنهادهاي متعددي ارايه كرد كه بخش عمده آنها مورد تأييد تهيهكنندگان لايحه قرار گرفت. حكيمجوادي بر همين اساس تأكيد كرد كه مقرر شده اصلاحات لازم با همكاري طرفين انجام شود و به اعتقاد او، همين رويكرد بايد در موضوع اپراتورهاي هوش مصنوعي نيز دنبال شود. در واقع، تجربه مطرحشده از سوي سازمان نظام صنفي نشان ميدهد كه مشاركت بخش خصوصي در مرحله تدوين مقررات ميتواند به جاي تقابل ميان دولت و فعالان صنعت، زمينهاي براي رسيدن به يك چارچوب مشترك فراهم كند.تأكيد حكيمجوادي بر اصلاح مصوبه اپراتورها را بايد در چارچوب نگاه كلي او به نقش بخش خصوصي در توسعه فناوري كشور ارزيابي كرد. رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي معتقد است كه اگر دولت چهاردهم قرار است در حوزه فناوري تحرك جدي ايجاد كند، اين هدف بدون همكاري و همراهي بخش خصوصي محقق نخواهد شد. او با تأكيد بر اين موضوع، از دولت، وزارت ارتباطات، مجموعههاي مختلف مرتبط با فناوري و معاونت علمي رياستجمهوري خواست نقش جديتري براي بازيگران، ذينفعان و فعالان اين حوزه در نظر بگيرند. از نگاه او، سازمان نظام صنفي رايانهاي و كميسيونهاي تخصصي آن ميتوانند يكي از كانالهاي اصلي انتقال ديدگاهها و تجربههاي بخش خصوصي به فرآيند سياستگذاري باشند. اين موضوع در حوزه هوش مصنوعي اهميت دوچنداني دارد. سرعت تحول فناوريهاي هوش مصنوعي باعث شده است فاصله ميان زمان تدوين يك مقرره و زمان اجراي آن اهميت زيادي پيدا كند. مقرراتي كه بدون شناخت دقيق از مدلهاي كسبوكار، نيازهاي فني و ظرفيت شركتها تدوين شوند، ممكن است در عمل به جاي تسهيل توسعه، محدوديتهايي براي فعالان ايجاد كنند. از سوي ديگر، نبود چارچوبهاي مشخص نيز ميتواند زمينه فعاليتهاي بيضابطه و شكلگيري ريسكهاي جديد را فراهم كند. بنابراين، مساله اصلي صرفاً تنظيمگري يا عدم تنظيمگري نيست، بلكه ايجاد يك چارچوب كارآمد، قابل اجرا و متناسب با شرايط واقعي بازار است.
جوانان؛ موتور محرك اكوسيستم فناوري
رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي كشور همچنين در بخش ديگري از سخنان خود به حضور جوانان و فعالان فناوري در نمايشگاه اينوتكس اشاره كرد و اين حضور را عامل افزايش انگيزه براي ادامه مسير توسعه فناوري دانست. به گفته حكيمجوادي، حضور جوانان با اميد و انگيزه در چنين رويدادهايي و همچنين مشاركت فعالان حوزه فناوري، براي برگزاركنندگان نيز انگيزه بيشتري ايجاد ميكند. او ابراز اميدواري كرد كه با ايجاد همافزايي و استفاده از ايدههاي جديد، امكان ارايه يك برنامه نو و خلاقانه به صورت مشترك در سال آينده فراهم شود. اين نگاه نشان ميدهد كه از ديد سازمان نظام صنفي رايانهاي، توسعه فناوري تنها به تدوين مقررات و اجراي برنامههاي دولتي محدود نميشود و تقويت فضاي تعامل ميان استارتاپها، شركتهاي فناوري، پاركهاي علم و فناوري و نهادهاي صنفي نيز بخشي از اين فرآيند است. نمايشگاههايي مانند اينوتكس نيز ميتوانند محلي براي شكلگيري همين ارتباطات و تبديل ايدههاي پراكنده به همكاريهاي عملياتي باشند .
حركت به سمت تصميمگيري مشاركتي
مجموع اظهارات رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي را ميتوان تأكيدي بر ضرورت حركت از سياستگذاري يكطرفه به سمت حكمراني مشاركتي در حوزه فناوري دانست. در چنين مدلي، دولت همچنان نقش سياستگذار و تنظيمگر را بر عهده دارد، اما تصميمها با استفاده از تجربه و ديدگاه شركتها، تشكلهاي تخصصي، دانشگاهها، استارتاپها و ساير ذينفعان اتخاذ ميشوند. موضوع اپراتورهاي هوش مصنوعي نيز ميتواند يكي از نمونههاي مهم اين رويكرد باشد. اعلام آمادگي سازمان نظام صنفي رايانهاي براي اصلاح و تكميل مصوبه، در كنار تجربه اين سازمان در بررسي لايحه هوش مصنوعي، نشان ميدهد كه امكان شكلگيري گفتوگوي تخصصي ميان دولت و بخش خصوصي وجود دارد. در نهايت، پيام اصلي اظهارات حكيمجوادي اين است كه توسعه هوش مصنوعي و فناوريهاي نوين را نميتوان صرفاً با تدوين مصوبه و تعيين تكليف از بالا به پايين پيش برد. دولت براي اجراي برنامههاي خود به ظرفيت شركتها و فعالان صنعت نياز دارد و بخش خصوصي نيز براي فعاليت در يك محيط باثبات و قابل پيشبيني، به سياستگذاري دقيق و تنظيمگري كارآمد نيازمند است. نقطه اتصال اين دو نياز، مشاركت واقعي ذينفعان در فرآيند تصميمگيري است؛ مسيري كه به گفته رييس سازمان نظام صنفي رايانهاي، بايد در موضوع اپراتورهاي هوش مصنوعي نيز دنبال شود.
