ساخت ۲۰۰ مجتمع آموزشي بزرگ‌مقياس تا پايان برنامه هفتم
نظام آموزشي كشور در حالي با چالش‌هايي همچون كمبود فضاي آموزشي، فرسودگي بخشي از مدارس، تفاوت امكانات ميان مناطق مختلف و تراكم بالاي دانش‌آموزان در برخي كلاس‌ها روبروست كه سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس از اجراي سياست جديدي براي توسعه فضاهاي آموزشي خبر داده است؛ سياستي كه بر ساخت مجتمع‌هاي آموزشي بزرگ‌مقياس و تجميع ظرفيت‌هاي آموزشي در فضاهاي استاندارد تمركز دارد.
نظام آموزشي كشور در حالي با چالش‌هايي همچون كمبود فضاي آموزشي، فرسودگي بخشي از مدارس، تفاوت امكانات ميان مناطق مختلف و تراكم بالاي دانش‌آموزان در برخي كلاس‌ها روبروست كه سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس از اجراي سياست جديدي براي توسعه فضاهاي آموزشي خبر داده است؛ سياستي كه بر ساخت مجتمع‌هاي آموزشي بزرگ‌مقياس و تجميع ظرفيت‌هاي آموزشي در فضاهاي استاندارد تمركز دارد. بر اساس برنامه‌ريزي انجام شده، قرار است تا پايان برنامه هفتم پيشرفت، ۲۰۰ مجتمع آموزشي بزرگ‌مقياس در كشور احداث و به بهره‌برداري برسد. هر يك از اين مجتمع‌ها با اعتباري بيش از ۴۵۰ ميليارد تومان ساخته خواهد شد و ظرفيت پذيرش بيش از يك هزار دانش‌آموز را خواهد داشت. مجيد عبداللهي، معاون فني و نظارت سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس، ساخت مدارس بزرگ‌مقياس را يكي از سياست‌هاي محوري اين سازمان در چارچوب ماده ۹۲ قانون برنامه هفتم پيشرفت عنوان كرده است.
مدارس ۳۶ كلاسه؛ از پيش‌دبستاني تا متوسطه
بر اساس اين طرح، مجتمع‌هاي آموزشي بزرگ‌مقياس به صورت ۳۶ كلاسه طراحي مي‌شوند و قرار است تمامي دوره‌هاي تحصيلي، از پيش‌دبستاني تا پايان دوره متوسطه، در يك مجموعه آموزشي متمركز شوند.
اين تغيير رويكرد را مي‌توان يكي از مهم‌ترين تحولات سياست ساخت مدارس در سال‌هاي اخير دانست. در الگوي جديد، به جاي تمركز صرف بر ساخت تعداد زيادي مدرسه كوچك، تلاش مي‌شود بخشي از منابع به احداث مجتمع‌هايي اختصاص يابد كه علاوه بر ظرفيت بالاي دانش‌آموزي، از امكانات آموزشي و رفاهي گسترده‌تري برخوردار باشند. عبداللهي گفته است هدف‌گذاري برنامه هفتم، ساخت ۲۰۰ مدرسه بزرگ‌مقياس است؛ مجتمع‌هايي كه هر كدام مي‌توانند بيش از هزار دانش‌آموز را تحت پوشش قرار دهند. البته اجراي اين سياست به معناي توقف ساخت مدارس كوچك در مناطق مختلف كشور نيست. به گفته معاون فني و نظارت سازمان نوسازي، در سال جاري بيش از ۷ هزار و ۸۰۰ پروژه با هدف برقراري عدالت آموزشي و كاهش محروميت در مناطق مختلف كشور آغاز شده است .
۴۶ پروژه در مسير ساخت
هرچند هدف‌گذاري انجام شده ساخت ۲۰۰ مجتمع آموزشي است، اما اين طرح هنوز در ابتداي مسير قرار دارد. تاكنون طراحي ۴۶ مدرسه بزرگ‌مقياس در دستور كار قرار گرفته كه از اين تعداد، پنج واحد به بهره‌برداري رسيده و ۱۳ پروژه نيز در مراحل مختلف ساخت قرار دارند. فاصله ميان هدف‌گذاري ۲۰۰ مجتمع تا تعداد پروژه‌هاي در حال اجرا نشان مي‌دهد كه تحقق كامل اين برنامه نيازمند منابع مالي قابل توجه، تأمين زمين مناسب، هماهنگي ميان دستگاه‌هاي مختلف و سرعت گرفتن روند اجرايي پروژه‌هاست. اعتبار بيش از ۴۵۰ ميليارد توماني براي هر مجتمع نيز نشان مي‌دهد كه ساخت چنين مجموعه‌هايي پروژه‌هايي سنگين و سرمايه‌بر هستند. در صورت تحقق كامل هدف‌گذاري، حجم منابع مورد نياز براي ۲۰۰ مجتمع به رقم بسيار بالايي خواهد رسيد؛ موضوعي كه اهميت تأمين پايدار منابع مالي براي اجراي برنامه را دوچندان مي‌كند.
۹۸ هزار مدرسه دولتي در كشور
در كنار برنامه ساخت مدارس جديد، وضعيت موجود فضاهاي آموزشي نيز همچنان يكي از دغدغه‌هاي اصلي نظام آموزش و پرورش است. معاون فني و نظارت سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس اعلام كرده است كه در كشور حدود ۹۸ هزار مدرسه دولتي وجود دارد و حدود ۶.۵ درصد از اين مدارس فرسوده و نيازمند جايگزيني هستند. بر اين اساس، حدود ۶ هزار و ۳۷۰ مدرسه در شرايطي قرار دارند كه نيازمند اقدامات اساسي براي جايگزيني هستند. اين رقم، اگرچه در مقايسه با كل مدارس كشور درصد بالايي نيست، اما از نظر تعداد ساختمان‌ها و دانش‌آموزاني كه ممكن است در اين فضاها تحصيل كنند، عدد قابل توجهي محسوب مي‌شود. سازمان نوسازي مدارس در برنامه هفتم پيشرفت، تأمين و بازسازي ۸۰ درصد مدارس فرسوده را به عنوان يكي از اهداف خود دنبال مي‌كند.
فرسودگي لزوماً به معناي ناايمن بودن نيست
يكي از نكات مهم در ارزيابي وضعيت مدارس، تفكيك مفهوم «فرسودگي» از «ناايمني» است. بر اساس توضيحات معاون سازمان نوسازي مدارس، حدود ۳۱ هزار كلاس درس در كشور در گروه فضاهاي فرسوده قرار دارند و عمر برخي از اين كلاس‌ها به حدود ۴۰ تا ۵۰ سال مي‌رسد. با اين حال، عبداللهي تأكيد كرده است كه نبايد واژه فرسوده را لزوماً معادل ناايمن دانست. فرسودگي مي‌تواند شامل مشكلات كالبدي، تأسيسات، تجهيزات و عمر بالاي ساختمان باشد؛ در حالي كه ايمني يك ساختمان موضوعي جداگانه است و به مقاومت سازه و شرايط فني آن ارتباط دارد.
۹۳،۵ درصد مدارس داراي سيستم گرمايشي استاندارد
يكي ديگر از محورهاي مهم برنامه سازمان نوسازي مدارس، استانداردسازي تجهيزات گرمايشي است؛ موضوعي كه طي سال‌هاي گذشته به يكي از مسائل جدي ايمني مدارس تبديل شده بود. بر اساس اعلام عبداللهي، تاكنون ۹۳.۵ درصد مدارس كشور از نظر سيستم‌هاي گرمايشي استانداردسازي شده‌اند و هدف‌گذاري سازمان اين است كه اين رقم تا پايان برنامه هفتم پيشرفت به ۱۰۰ درصد برسد.
صندلي‌هاي تك‌نفره در اولويت تجهيز مدارس
سياست سازمان نوسازي تنها به ساخت و بازسازي ساختمان مدارس محدود نمي‌شود و تجهيزات داخل كلاس‌ها نيز در دستور كار قرار گرفته است. عبداللهي گفته است كه امسال اولويت سازمان، تجهيز مدارس به صندلي‌هاي تك‌نفره دانش‌آموزي با رعايت استانداردهاي ملي و ملاحظات ارگونومي مورد تأكيد وزارت بهداشت است.استاندارد بودن تجهيزات آموزشي از آن جهت اهميت دارد كه دانش‌آموزان بخش قابل توجهي از روز خود را در محيط مدرسه سپري مي‌كنند. صندلي و ميز نامناسب مي‌تواند علاوه بر كاهش راحتي دانش‌آموزان، در بلندمدت بر وضعيت بدني و سلامت اسكلتي آنان نيز تأثير بگذارد.
