سایه ریسک و بازارهای موازی روی بورس
بازار سهام اينبار برخلاف هفتههاي گذشته نتوانست در ثبت بازدهي ركوردشكن شود؛ اما همچنان مثبت بود و تنها با افزايش عرضهها مواجه شد. برخي از كارشناسان دليل اين موضوع را استراحت شاخص بيان كردند و برخي ديگر اختلال هسته معاملات را دليل اصلي ريزش بازار دانستند.
بازار سهام اينبار برخلاف هفتههاي گذشته نتوانست در ثبت بازدهي ركوردشكن شود؛ اما همچنان مثبت بود و تنها با افزايش عرضهها مواجه شد. برخي از كارشناسان دليل اين موضوع را استراحت شاخص بيان كردند و برخي ديگر اختلال هسته معاملات را دليل اصلي ريزش بازار دانستند.
در هفته و در اوج معاملات بازار زماني كه شاخص كل بورس در آستانه ۶.۷ ميليوني قرار گرفته بود، هسته معاملات با اختلال مواجه شد و نتوانست شرايط خوبي را تجربه كند و اين مسير نوساني طي روزهاي آتي ادامه داشت. به گفته اين گروه از كارشناسان اختلال در هسته معاملات باعث ايجاد بياعتمادي در بازار شده و ادامه اين روند باعث خروج نقدينگي از بازار شد.
در مقابل گروهي از تحليلگران عقيده دارند كه تنش و جنگ در جنوب كشور باعث شد كه بازار واكنشي منفي داشته باشد و شاهد روند نوساني و حتي خروج نقدينگي از بازار باشيم. در اصل بازار سهام نسبت به جنگ واكنش نشان دادو با روند نسبتاً منفي مواجه و از ركوردهاي خود فاصله گرفت. اما مساله اساسي اينجاست كه اين روزها قيمت دلار در بازار غيررسمي يا همان بازار آزاد تا همان محدوده ۲۲۰ هزار تومان رسيده است. اين موضوع باعث ميشود كه تمامي بازارها واكنش نشان دهند و حتي نقدينگي از بورس و ساير بازارهاي موازي جمع شده و به سمت اين بازار هدايت شود. درست است رييس بانك مركزي عقيده دارند بهزودي اين قيمت كاهش پيدا ميكند؛ ولي باور بازار چيز ديگري است، سرمايهگذاران بازارهاي مالي معمولاً به مقوله سرمايهگذاري و جنگ بهگونهاي ديگر نگاه ميكنند و همين موضوع باعث شده كه طي روزهاي گذشته شاهد افزايش ورود نقدينگي به بازار دلار باشيم و بهنوعي اين بازار جذبكننده نقدينگي باشد.
البته بازار طلا نيز از اين تبوتاب صعود جانمانده و بررسيها نشان ميدهد كه قيمت طلا تا محدوده ۲۳ ميليون تومان رسيده كه برخي از فعالان بازارهاي مالي عقيده دارند به علت نوسان در اين بازار، اين بازار نيز ميتواند نقدينگيهاي قابل توجهي را جذب خود كند.
درنهايت به نظر ميرسد در اين روزها بازارهاي طلا و دلار توانستهاند يك رغيب بسيار قدرتمند براي بورس باشند و اگر روند اينچنين پيش رود احتمالاً طي روزها و هفتههاي آتي نقدينگي موجود در بازار را نيز جذب خود كنند، بايد صبور بود و ديد كه شرايط سياسي و اقتصادي كشور در كوتاهمدت چه تغييراتي خواهد كرد و بازارها برايناساس چه مسيري را طي ميكنند.
بازار از نگاه معاملات
شاخص كل بورس كه آخرين روز معاملاتي هفته گذشته در ارتفاع ۶ ميليون و ۳۸۶ هزار واحد ايستاده بود، پايان هفته را در سطح ۶ ميليون و ۵۰۳ هزار و ۹۶۲ واحد به سر برد؛ يعني رشدي حدود ۱.۸۵ درصدي كه براي نخستينبار اين شاخص را بالاتر از مرز ۶.۵ ميليون واحد تثبيت كرد.
در مقابل، شاخص هموزن كه هفته گذشته در سطح يك ميليون و ۸۰۲ هزار واحد قرار داشت، اين هفته به يك ميليون و ۷۹۸ هزار و ۷۵۳ واحد رسيد و حدود ۰.۱۸ درصد كسر شد؛ به اين معنا كه برخلاف شاخص كل، ميانگين عملكرد نمادهاي بازار در مجموع هفته اندكي منفي بود.
۱۱ هزار و ۶ ميليارد تومان از سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي خارج شد. بااينحال، بازار همچنان از ارزش معاملات بالايي برخوردار بود و مجموع گردش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي به حدود ۱۹۰ هزار و ۷۷۰ ميليارد تومان رسيد.
هفته معاملاتي با ادامه روند صعودي بازار آغاز شد. در روز شنبه ۷ شهريور، شاخص كل با رشد ۲.۰۳ درصدي براي نخستينبار وارد كانال ۶.۵ ميليون واحد شد و در ارتفاع ۶ ميليون و ۵۱۶ هزار واحد قرار گرفت. پس از آن، بازار در روز دوشنبه نيز رشد كرد و شاخص كل با افزايش ۰.۴۹ درصدي به ۶ ميليون و ۵۴۷ هزار واحد رسيد. روز سهشنبه نيز شاخص كل ۰.۵۵ درصد تقويت شد و تا سطح ۶ ميليون و ۵۸۳ هزار و ۹۳۲ واحد پيش رفت؛ بالاترين سطح هفته. اما چهارشنبه شرايط كاملاً تغيير كرد. فشار فروش سنگين در دقايق ابتدايي معاملات موجب شد شاخص كل حتي حدود ۱۵۱ هزار واحد افت كند، هرچند در ادامه با بهبود تقاضا بخشي از اين افت جبران شد. در نهايت شاخص كل ۱.۲۱ درصد كاهش يافت و در ارتفاع ۶ ميليون و ۵۰۳ هزار و ۹۶۲ واحد به كار خود پايان داد.
در مجموع، باوجود افت سنگين روز پاياني، شاخص كل همچنان توانست بازدهي هفتگي مثبتي را ثبت كند؛ بازدهياي كه همانطور كه خواهد آمد، بيش از آنكه حاصل تلاش گسترده بازار باشد، محصول حركت نمادهاي بزرگ و شاخص ساز بود.
يكي از مهمترين تغييرات اين هفته در جريان نقدينگي حقيقيها ديده شد. در مجموع چهار روز معاملاتي، حدود ۱۱ هزار و ۶ ميليارد تومان پول حقيقي از سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي خارج شد.
روز شنبه ۹۵۸ ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار شد، اما از روز دوشنبه روند خروج پول آغاز شد؛ بهگونهاي كه در اين روز ۲ هزار و ۷۴ ميليارد تومان، در روز سهشنبه ۴ هزار و ۱۹۲ ميليارد تومان و در روز چهارشنبه ۵ هزار و ۶۹۹ ميليارد تومان پول حقيقي از بازار خارج شد. بهاينترتيب، اگرچه هفته با ورود پول حقيقي آغاز شد، خروج نقدينگي در سه روز بعد برآيند هفتگي را به خروج حدود ۱۱ همت رساند. از نظر عملكرد شاخص كل، شنبه ۷ شهريور بهترين روز معاملاتي هفته بود. شاخص كل در اين روز ۱۲۹ هزار و ۵۸۳ واحد، معادل ۲.۰۳ درصد رشد كرد و بازار با برتري محسوس خريداران به كار خود پايان داد. در مقابل، چهارشنبه ۱۱ شهريور ضعيفترين روز هفته بود؛ شاخص كل در اين روز ۷۹ هزار و ۹۶۸ واحد، معادل ۱.۲۱ درصد افت كرد و شاخص هموزن نيز در همين روز ۱.۴۶ درصد كسر شد تا فشار فروش در بخش گستردهاي از بازار نمايان شود.
از سوي ديگر قدرت خريداران و فروشندگان نيز درروزهاي هفته قابلتوجه بود. قدرت خريد حقيقيها در روز دوشنبه با ثبت عدد ۱.۱۸ به بالاترين سطح هفته رسيد و پس از آن، شنبه با ۱.۱۶ قرار داشت. اما در روز سهشنبه قدرت خريد به منفي ۱.۶۲ رسيد كه نشاندهنده برتري قابلتوجه فروشندگان بود؛ چهارشنبه نيز اين شاخص در محدوده منفي ۱.۴۶ قرار گرفت؛ بنابراين، سهشنبه را ميتوان از نظر قدرت فروشندگان ضعيفترين روز هفته دانست؛ درحالي كه دوشنبه بيشترين برتري نسبي خريداران را به ثبت رساند.
افزايش ارزش معاملات
ارزش معاملات نيز يكي از نكات قابلتوجه بازار در هفته اخير بود. در روز شنبه ارزش معاملات ۳۹ هزار و ۷۲۶ ميليارد تومان بود، اما روز دوشنبه با افزايش قابلتوجه به ۵۱ هزار و ۵۹۷ ميليارد تومان رسيد. اين روند در روز سهشنبه نيز ادامه پيدا كرد و ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي به ۵۸ هزار و ۹۱۶ ميليارد تومان رسيد؛ بالاترين رقم ثبتشده در اين هفته.
در روز چهارشنبه ارزش معاملات به ۴۰ هزار و ۵۳۱ ميليارد تومان كاهش يافت، اما همچنان در سطح مناسبي قرار داشت. بهاينترتيب، بازار در هر چهار روز معاملاتي ارزش معاملات بالايي داشت و مجموع ارزش معاملات اين گروه از داراييها به حدود ۱۹۰ هزار و ۷۷۰ ميليارد تومان رسيد؛ رقمي كه نشان ميدهد باوجود افزايش عرضه و خروج پول حقيقي، گردش معاملات در بازار همچنان قابلتوجه بوده است.
يكي از مهمترين نكات اين هفته، اختلاف عملكرد شاخص كل و شاخص هموزن بود. شاخص كل حدود ۱.۸۵ درصد رشد كرد، اما شاخص هموزن حدود ۰.۱۸ درصد افت كرد.
اين واگرايي نشان ميدهد كه رشد شاخص كل در اين هفته بيشتر تحتتأثير عملكرد نمادهاي بزرگ و شاخص ساز بوده و قدرت صعود در بخش گستردهاي از بازار بهاندازه هفته گذشته نبوده است. اين موضوع بهويژه در معاملات دوشنبه و چهارشنبه بيشتر ديده شد؛ بهطوري كه در برخي مقاطع نمادهاي بزرگ توانستند شاخص كل را در محدوده مثبت نگه دارند، درحالي كه تعداد قابل توجهي از نمادهاي كوچك و متوسط با فشار عرضه مواجه بودند.
روند معاملات چهارروزه نشان ميدهد كه بازار از يك شروع قدرتمند به سمت افزايش عرضه حركت كرده است. شنبه خريداران باقدرت بالايي وارد بازار شدند و ۴۲۲ نماد با صف خريد به كار خود پايان دادند، درحالي كه تنها ۳۵ نماد صف فروش داشتند. اما در روز سهشنبه شرايط به شكل محسوسي تغيير كرد و تعداد صفهاي خريد به ۱۱۹ نماد كاهش يافت، درحالي كه ۳۸۱ نماد در صف فروش قرار گرفتند.
چهارشنبه نيز اگرچه تقاضا نسبت به دقايق ابتدايي بهبود پيدا كرد و صف فروش برخي نمادها جمع شد، اما در پايان ۲۷۵ صف فروش در مقابل ۱۹۲ صف خريد ثبت شد.
در واقع، رفتار بازار در پايان هفته نشان داد كه عرضهها افزايشيافته، اما هنوز نميتوان از شكلگيري يك موج فروش فراگير و كنترل كامل بازار توسط فروشندگان سخن گفت. مهمترين نشانه اين موضوع، بهبود تقاضا در جريان معاملات چهارشنبه و جبران بخشي از افت سنگين شاخص در ابتداي روز بود؛ نكتهاي كه هفته آينده معاملاتي را در آستانه يك آزمون مهم براي تثبيت تقاضا قرار ميدهد.
