تفاوت اقليمي سيل نپال با ايران

رييس مركز ملي اقليم و مديريت بحران خشكسالي سازمان هواشناسي كشور با اشاره به تفاوت‌هاي بنيادين اقليم ايران با منطقه هيماليا در پديده‌هايي نظير سيل اخير نپال، نسبت به تأثيرات پديده «ال‌نينو» بر الگوهاي جوي منطقه هشدار داد و بر لزوم اتخاذ تدابير پيشگيرانه و آبخيزداري در حوزه زاگرس تأكيد كرد. احد وظيفه در گفت‌وگو با ايرنا، با اشاره به ماهيت سيل اخير نپال اظهار كرد: موضوع سيل نپال كاملاً با اقليم كشورمان متفاوت است؛ چراكه در ايران يخچال‌هاي دايمي بزرگي كه بتوانند چنين حجم عظيمي از برف و يخ را در خود ذخيره كنند، وجود ندارد. اوگفت: سيل نپال ناشي از ريزش‌هاي جوي و بارش‌هاي سيل‌آسا نبوده، بلكه گرمايش تدريجي و نابهنجاري دماي اقليم جهاني سبب شده است تا توده‌هاي يخ در فصل تابستان دچار ذوب ناگهاني شده و اين فاجعه رقم بخورد. رييس مركز ملي اقليم و مديريت بحران خشكسالي سازمان هواشناسي كشور افزود: پديده‌اي مشابه با اين رخداد، چند سال پيش در محدوده جاده هراز و پايين‌تر از پلور به وقوع پيوست كه طي آن به دليل گسست حجم عظيمي از يخ، گل‌ولاي و سنگ به پايين‌دست سرازير شد؛ با اين وجود، چنين رويدادهايي در پهنه جغرافيايي كشورمان بسيار نادر است، در حالي كه در منطقه هيماليا با تداوم گرمايش و نابهنجاري‌هاي دمايي، همواره انتظار وقوع چنين رخدادهايي وجود دارد. وظيفه در پاسخ به اين پرسش كه آيا پديده ال‌نينو مي‌تواند در وقوع چنين حوادثي موثر باشد، تصريح‌كرد: پديده ال‌نينو زمينه گرم‌تر شدن ميانگين دماي كره زمين را فراهم مي‌كند و اين پديده به تنهايي قادر است تا ۲ دهم درجه سانتيگراد نابهنجاري دمايي مثبت در سطح جهان ايجاد كند. او گفت: در سال جاري ميانگين دماي كره زمين ۱.۴۴ درجه سانتيگراد گرم‌تر از دوره پيشاصنعتي به ثبت رسيده است. همچنين در سال گذشته با وجود حاكم بودن فاز «لانينا» كه كاهش دماي بخش‌هايي از اقيانوس آرام را در پي داشت، دماي كره زمين ۱.۳۹ درجه بالاتر از حد نرمال ثبت شد. وظيفه افزود: ۱۱ سال اخير جزو گرم‌ترين سال‌هاي تاريخ ثبت‌شده كره زمين به شمار مي‌رود، به‌گونه‌اي كه در سال ۲۰۲۴ ميلادي ميانگين دما ۱.۵۴ درجه بالاتر از دوره پيشاصنعتي ثبت شد و به عنوان گرم‌ترين سال زمين لقب گرفت؛ ضمن اينكه با بررسي اختصاصي پهنه خشكي‌ها، در قاره آسيا گرمايشي در حدود ۳ درجه سانتي‌گراد بالاتر از عصر پيشاصنعتي به ثبت رسيده است، بنابراين الگوهاي ناشي از ال‌نينو مي‌تواند به عنوان يكي از عوامل زمينه‌ساز وقوع سيلاب‌هاي مشابه نپال عمل كند. رييس مركز ملي اقليم و مديريت بحران خشكسالي سازمان هواشناسي كشور خاطرنشان كرد: هم‌اكنون شاهد تقويت و توسعه فاز ال‌نينو هستيم و گرمايش ناشي از آن پهنه گسترده‌اي از اقيانوس‌ها را در بر گرفته و سامانه‌هاي جوي را تحت تأثير قرار داده است. در سال‌هايي كه پديده ال‌نينو شكل مي‌گيرد، فرايند انتقال رطوبت از دريا به سمت جنوب غرب آسيا شامل ايران، كشورهاي حوزه خليج فارس و آسياي ميانه تسهيل و تقويت مي‌شود. او گفت: با اين وجود، وقوع ال‌نينو به صورت ۱۰۰ درصدي به معناي ورود به ترسالي مطلق نيست؛ چه‌بسا سال‌هايي را پشت سر گذاشته‌ايم كه با وجود حاكميت ال‌نينو، وضعيت بارشي و دمايي كشور چندان مطلوب نبوده و حتي بخش‌هايي از ايران درگير خشكسالي شده‌ است.