تنش‌ها دوباره روي بورس سايه انداخت
روز گذشته بازهم مسير شاخص كل و شاخص هم‌وزن از هم جدا شد و شاهد سبزپوش شدن شاخص كل و سرخ‌پوشي هم‌وزن بوديم. مهم‌ترين علت جدايي مسير شاخص كل و هم وزن را مي‌توان ترس بازار از شروع دوباره جنگ دانست.
روز گذشته بازهم مسير شاخص كل و شاخص هم‌وزن از هم جدا شد و شاهد سبزپوش شدن شاخص كل و سرخ‌پوشي هم‌وزن بوديم. مهم‌ترين علت جدايي مسير شاخص كل و هم وزن را مي‌توان ترس بازار از شروع دوباره جنگ دانست.
بامداد روز دوشنبه، ۹ شهريور، امريكا به اهدافي در جزيره لارك در استان هرمزگان حمله كرد. يك مقام امريكايي مدعي شده است كه نيروهاي اين كشور دو موشك‌انداز سپاه پاسداران را در لارك هدف قرار داده‌اند؛ همزمان سپاه پاسداران از شهادت و مجروح شدن شماري از نيروهاي خود و مردم و سپس حمله موشكي و پهپادي به دو پايگاه در اردن خبر داده است. يك مقام امريكايي در گفت‌وگو با شبكه الجزيره مدعي شد كه دو موشك‌انداز ايراني در حال آماده‌شدن براي شليك موشك‌هاي حامل مين‌هاي دريايي به سمت تنگه هرمز بوده‌اند. وب‌سايت آكسيوس نيز اين ادعا را به نقل از يك مقام امريكايي منتشر كرده است.
بر اساس اطلاعيه سپاه، در اين عمليات كه با عنوان «عمليات تنبيه متجاوز» و با رمز «يا محمد ابن عبدالله (ص) » اعلام شده، زيرساخت‌هاي فني و تعميراتي و محل استقرار جنگنده‌هاي دشمن در پايگاه‌هاي هوايي «ملك‌حسين» و «الازرق» هدف موشك‌هاي بالستيك قرار گرفته‌اند. سپاه مدعي شده كه اين حملات خسارات سنگيني به اين دو پايگاه وارد كرده است. مجموع تحولات، از افزايش قابل‌توجه سطح درگيري مستقيم ميان ايران و امريكا و گسترش دامنه عمليات نظامي به اطراف تنگه هرمز و پايگاه‌هاي منطقه‌اي حكايت دارد؛ موضوعي كه مي‌تواند بر امنيت كشتيراني و وضعيت نظامي منطقه خليج‌فارس نيز تاثير بگذارد. مجموع اين مسائل باعث شده كه برخي سرمايه‌گذاران بااحتياط بيشتري در بازار معامله كنند و حتي برخي شروع به سيو سود كنند. به بيان ساده‌تر ريسك در بازارسهام افزايش‌يافته و اگر اين ريسك طي روزهاي آتي ادامه‌دار باشد احتمالا شاخص از محدود ۶.۵ ميليوني خارج و وارد محدوده‌هاي پايين‌تري شود.
بازار از دريچه معاملات
بازار سهام در معاملات روز دوشنبه يكي از پرحجم‌ترين روزهاي خود را پشت سر گذاشت؛ روزي كه افزايش چندباره قدرت فروشندگان، تلاش خريداران براي بازگرداندن تعادل و جابه‌جايي بيش از ۵۱ هزار ميليارد تومان نقدينگي، تصويري متفاوت از معاملات بورس تهران به نمايش گذاشت. اگرچه فشار عرضه در مقاطعي از بازار شدت گرفت، اما تقاضاي اجازه نداد افزايش فروش به افت سنگين شاخص‌ها يا شكل‌گيري فضاي فراگير ترس منجر شود.
معاملات روز اخير در شرايطي آغاز شد كه فعالان بازار از همان دقايق ابتدايي، تقابل محسوس ميان عرضه و تقاضا را مشاهده كردند. فروشندگان در چند مرحله توانستند بر جريان معاملات مسلط شوند و قيمت تعداد قابل‌توجهي از نمادها را تحت‌فشار قرار دهند. در مقابل، ورود خريداران و تقويت تقاضا موجب شد بخشي از عرضه‌ها جذب شود و وضعيت بازار براي مدتي روبه‌بهبود بگذارد. شاخص كل بورس تهران در پايان معاملات با افزايش ۳۱ هزار و ۷۴۷ واحدي، معادل ۰.۴۹ درصد، به سطح ۶ ميليون و ۵۴۷ هزار و ۹۳۳ واحد رسيد. سبز ماندن شاخص كل نشان مي‌دهد نمادهاي بزرگ و شاخص‌ساز توانسته‌اند بخشي از فشار عرضه را خنثي كرده و نماگر اصلي بازار را در محدوده مثبت نگه دارند. در سوي ديگر، شاخص هم‌وزن ۶ هزار و ۱۸۹ واحد، معادل ۰.۳۴ درصد، كاهش يافت و در ارتفاع يك ميليون و ۸۲۱ هزار و ۷۶۷ واحد ايستاد. اختلاف جهت حركت اين دو شاخص يكي از نكات مهم معاملات روز اخير بود. رشد شاخص كل در كنار افت شاخص هم‌وزن نشان مي‌دهد شرايط براي همه شركت‌ها يكسان نبوده است. درحالي كه برخي نمادهاي بزرگ از تقاضاي موثر برخوردار بودند، فشار فروش در بخش قابل‌توجهي از شركت‌هاي كوچك و متوسط بيشتر احساس شد؛ بنابراين مثبت ماندن شاخص كل را نمي‌توان به معناي رشد يكپارچه قيمت‌ها در كليت بازار دانست. آمار تعداد نمادهاي مثبت و منفي نيز اين ارزيابي را تاييد مي‌كند. در پايان معاملات، ۴۲۶ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند و ۴۲۴ نماد با كاهش قيمت مواجه شدند. فاصله تنها دو نمادي ميان دو گروه، نشان مي‌دهد بازار از نظر گستردگي رشد و افت قيمت‌ها تقريبا در نقطه تعادل قرار داشته است.
برتري ارزش سفارش‌هاي خريد
در بخش صف‌هاي معاملاتي، كفه تقاضا سنگين‌تر بود. در پايان بازار، ۲۷۰ نماد با صف خريد و ۲۰۰ نماد با صف فروش روبه‌رو شدند. ارزش سفارش‌هاي خريد به ۷ هزار و ۳۸۲ ميليارد تومان رسيد؛ درحالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش در سطح ۲ هزار و ۶۰۹ ميليارد تومان قرار گرفت. به‌اين‌ترتيب، ارزش سفارش‌هاي خريد حدود ۲.۸ برابر سفارش‌هاي فروش بود. البته تشكيل صف خريد يا فروش به‌تنهايي نمي‌تواند مسير روزهاي آينده بازار را مشخص كند، اما فاصله موجود ميان ارزش دو طرف سفارش‌ها نشان مي‌دهد باوجود فشار عرضه، تقاضاي قابل‌توجهي نيز در بازار فعال بوده است.
عبور ارزش معاملات از مرز ۵۱ همت
مهم‌ترين اتفاق بورس روز اخير را بايد در ارزش معاملات جست‌وجو كرد. ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي به ۵۱ هزار و ۵۹۷ ميليارد تومان رسيد و حجم معاملات نيز ۱۱۲.۲ ميليارد سهم ثبت شد. عبور ارزش معاملات از مرز ۵۰ هزار ميليارد تومان، اتفاقي نسبتا معمول در بازار سهام به‌حساب نمي‌آيد، چراكه تعداد دفعات گذشت از چنين ارزش معاملاتي در تاريخ بورس تهران محدود بوده است. اين رقم نشان مي‌دهد حجم بزرگي از دارايي‌ها ميان معامله‌گران جابه‌جا شده و بازار شاهد گردش كم‌سابقه نقدينگي بوده است. اهميت اين موضوع زماني بيشتر مي‌شود كه شرايط محيطي معاملات را نيز در نظر بگيريم. بازار در حالي با فشار فروش ناشي از افزايش نااطميناني‌ها و تنش‌هاي سياسي مواجه بود كه عرضه‌هاي سنگين نتوانستند شاخص‌ها را وارد يك مسير نزولي شديد كنند. در واقع، فروشندگان براي خروج يا كاهش موقعيت‌هاي خود عرضه‌هاي قابل‌توجهي را روانه بازار كردند، اما در سوي مقابل، خريداراني نيز حضور داشتند كه اين حجم از سهام را جذب كردند. اگر تقاضاي كافي در بازار وجود نداشت، گردش بيش از ۵۱ هزار ميليارد تومان معاملات مي‌توانست با افت شديدتر قيمت‌ها و گسترش صف‌هاي فروش همراه شود. از اين منظر، ارزش بالاي معاملات رو دوشنبه نشان داد كه بخشي از سهامداران همچنان بااحتياط به شرايط نگاه مي‌كنند و در قيمت‌هاي فعلي مايل به فروش هستند و دوم اينكه حضور نقدينگي آماده‌اي است كه عرضه‌ها را جذب كرده و اجازه نداده است فشار فروش به ريزش فراگير تبديل شود. به‌طوركلي بورس تهران روزي پرنوسان اما متعادل را پشت سر گذاشت. رشد شاخص كل، كاهش شاخص هم‌وزن، برابري تقريبي تعداد نمادهاي مثبت و منفي و ثبت ارزش معاملات كم‌سابقه، همگي از بازاري حكايت دارند كه ميان‌نگراني فروشندگان و اميد خريداران در رفت‌وآمد است. اما مساله اساسي اينجاست كه سايه جنگ و افزايش قيمت دلار تا محدوده ۲۰۹ هزارتومان در بازار آزاد روي بورس سايه انداخته و اگر اين عوامل ترميم نشود به زودي شاهد تغيير وضعيت بورس خواهيم بود. به بيان ساده شاخص كل و شاخص هم وزن همزمان در يك برهه زماني مشخص روند اصلاحي خواهند داشت و شاخص از محدوده جديد خود يعني ۶.۵ ميليوني خارج خواهد شد. از سوي ديگر ارزش معاملات بازار به محدوده ركوردشكن ۵۱ همت رسيده به‌نوعي نقدينگي بيشتري وارد بازار شده، اگر سناريو تغيير نكند و سرمايه‌گذاران پيش‌بيني كنند كه جنگ و تنشي در راه است شاهد آن خواهيم بود كه ارزش معاملات نيز به عددهاي بسيار پاييني‌تري سقوط خواهد كرد.
بازدهي ۷۵ درصدي بورس
بازار سرمايه در حالي به روزهاي پاياني تابستان نزديك مي‌شود كه شاخص كل بورس تهران يكي از سريع‌ترين دوره‌هاي رشد خود در سال‌هاي اخير را پشت سر گذاشته است. جايي كه شاخص كل كه ابتداي سال در محدوده ۳ ميليون و ۷۱۳ هزار واحد قرار داشت، اكنون به محدوده ۶ ميليون و ۵۰۰ هزار واحد رسيده است. به‌اين‌ترتيب، نماگر اصلي بازار سهام طي اين مدت حدود ۲ ميليون و ۷۸۷ هزار واحد افزايش‌يافته و بازدهي آن از ابتداي سال به حدود ۷۵ درصد رسيده است. اين رشد در شرايطي اتفاق افتاده كه بازار سهام سال جاري را با حدود ۸۰ روز وقفه معاملاتي آغاز كرد. به همين دليل، بخش عمده افزايش ارتفاع شاخص در مدت زماني كمتر از يك سال معاملاتي به ثبت رسيده است. مقايسه سطح فعلي شاخص با نقطه آغاز سال نشان مي‌دهد نماگر اصلي بازار در اين مدت از كانال‌هاي ۴، ۵ و ۶ ميليون واحد عبور كرده و در مجموع حدود ۲۸ كانال ۱۰۰ هزارواحدي را پشت سر گذاشته است. اين در شرايطي است كه در صورت تداوم روند فعلي، شاخص كل براي ورود به كانال ۷ ميليون واحد به حدود ۵۰۰ هزار واحد رشد ديگر نياز دارد. براين‌اساس درصورتي‌كه شاخص كل بتواند به محدوده ۷.۲ ميليون واحد برسد، ميزان رشد آن نسبت به سطح فعلي حدود ۱۰.۸ درصد خواهد بود و رسيدن به ۷.۳ ميليون واحد نيز به افزايش حدود ۱۲.۳ درصدي نياز دارد.
از سوي ديگر، جريان نقدينگي نيز يكي از متغيرهاي قابل‌توجه در روند امسال بازار سهام بوده است. بر اساس آمار اعلام‌شده، از ابتداي سال حدود ۸۱ هزار ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار سهام شده است. ازاين‌رو، تداوم ورود نقدينگي حقيقي در كنار افزايش ارزش معاملات، يكي از عوامل مهم حمايت از تقاضا در معاملات اخير محسوب مي‌شود.
