تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
در پی ماهها مذاکره و میانجیگری پاکستان میان ایران و آمریکا، سرانجام «یادداشت تفاهم اسلامآباد» میان دو طرف به امضا رسید؛ تفاهمی که علاوه بر تعیین تعهدات متقابل در حوزههای نظامی، هستهای، اقتصادی و تحریمی، برخی مطالبات اولیه آمریکا را از دستور کار مذاکرات خارج کرد.
از فوریه ۲۰۲۶، موضوع مذاکرات و توافق با جمهوری اسلامی ایران، پس از عهدشکنی آمریکاییها و وقوع جنگ ۱۲ روزه، بار دیگر مطرح شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در این مدت اظهارات متفاوت و متناقضی درباره روند مذاکرات و شروط موردنظر خود مطرح کرد.
ترامپ در مقطعی معتقد بود «هرگونه توافق با ایران باید فراتر از مسئله هستهای باشد» و حتماً شامل محدودیتهایی بر زرادخانههای موشکی بالستیک ایران نیز شود. او پس از آنکه مجدداً در جریان مذاکرات دست به تجاوز و حمله نظامی علیه ایران زد، در حین و پس از جنگ ۴۰ روزه نیز به ادعاها و تناقضگوییهای خود ادامه داد. پس از آنکه موضوع ازسرگیری گفتوگوها با وساطت و میانجیگری پاکستان مطرح شد، او مدعی شد: «آنها [ایران] توافق کردهاند که گرد و غبار هستهای را به ما بازگردانند» و «آنها به توافقی که ما میخواهیم تن نمیدهند و ما باید کار را بهدرستی تمام کنیم.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین در مقطعی که رایزنیها برای رسیدن به یک تفاهم در جریان بود، در اظهاراتی بیان داشت که «طرح ۱۴ مادهای ایران را مطالعه و بررسی کرده و برای آنها قابل قبول نیست». او همچنین گفت: «من همین حالا پاسخ به بهاصطلاح نمایندگان ایران را خواندم، از آن خوشم نمیآید. کاملاً غیرقابل قبول است!»
ترامپ در اظهارنظری دیگر درباره پیشنهاد ایران گفت: «به نظرم فوقالعاده ضعیف است. بعد از خواندن مزخرفاتی که برای ما فرستادند، آن را ضعیفترین پاسخ یافتم. من حتی خواندنش را تمام نکردم. گفتم وقتم را برای خواندن آن تلف نمیکنم.»
تمرکز ترامپ بر غنیسازی و اورانیوم
دونالد ترامپ درصدد بود از طریق توافق دو کشور به اهداف موردنظر خود، بهخصوص در موضوع غنیسازی اورانیوم، دست یابد. به همین منظور، در پیامهای مختلفی درباره دریافت اورانیوم غنیشده ایران نیز اظهارنظر کرد.
او گفت: «اوایل به انجام این کار فکر میکردیم، اما زمان میبرد؛ حدود یک هفته و نیم طول میکشید و این مدت زیادی است که در قلمرو دشمن باشید.»
ترامپ همچنین اظهار کرد: «اورانیوم غنیشده یا باید فوراً به آمریکا تحویل داده شود تا به کشورمان منتقل شده و نابود شود، یا ترجیحاً در همکاری و هماهنگی با ایران، در همان محل یا مکان قابل قبول دیگری، با نظارت آژانس انرژی اتمی یا نهاد معادل آن بر فرآیند و رویداد، نابود شود.»
موضع آمریکا درباره تحریمها
ترامپ بارها در سخنرانیها و اظهارات خود در روند مذاکرات از عدم برداشته شدن تحریمها سخن گفته بود.
به گفته وی: «کنترل پولهایی را در اختیار داریم که آنها ادعا میکنند متعلق به خودشان است. کنترل آن پول را حفظ خواهیم کرد. هر وقت آنها رفتار درستی داشته باشند و کار درست را انجام دهند، اجازه خواهیم داد به پولشان دسترسی پیدا کنند. اصلاً خبری از لغو تحریمها نیست؛ آنها قرار است اورانیوم با غنای بالای خود را کنار بگذارند، نه در ازای لغو تحریمها.»
رئیسجمهور آمریکا در اظهارات دیگری، با وجود آنکه تهران و واشنگتن در آستانه رسیدن به یک توافق بودند، اظهار کرد که توافق پایان دادن به جنگ باید شامل مواردی مانند تعهد ایران به باز شدن تنگه هرمز و نابودی ذخایر اورانیوم باشد. البته وی اعلام کرد که بنا ندارد لبنان بخشی از یک توافق کوتاهمدت با ایران باشد.
آنچه آمریکا پیشنهاد داد
پیشنهادات متعددی در روند گفتوگوهای تهران و واشنگتن مطرح شد. آمریکا درصدد بود تا در این دور از مذاکرات نیز همانند گذشته بر زیادهخواهیهای خود پافشاری کرده و اهدافش را محقق کند؛ ضمن آنکه ترامپ چندین بار در اظهارات و پیامهای خود اعلام کرده بود که پیشنهادات ایران را قبول ندارد.
بر همین اساس، ایالات متحده آمریکا در جریان این گفتوگوها طرحی ۱۵ مادهای ارائه کرد که رئوس آن به شرح زیر بود:
طرح ۱۵ مادهای آمریکا
- ایران میپذیرد هیچگاه به دنبال گرفتن یا پیگیری سلاح هستهای نباشد.
- ایران میپذیرد به دنبال غنیسازی نباشد.
- ایران اورانیوم غنیشده را ذخیره نخواهد کرد.
- تمامی مواد غنیشده تحویل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و یا رقیق شده و در چرخه سوخت قرار داده خواهند شد. نطنز، اصفهان و فردو از مدار خارج خواهند شد.
- ایران میپذیرد اقدام به طراحی یا ساخت اقلامی که در غنیسازی یا فرآیند تبدیل، مانند سانتریفیوژ، استفاده میشوند، نکند.
- آژانس امکان بازرسی و نظارت کامل بر فعالیتهای ایران، از جمله با پذیرش پروتکل الحاقی از سوی ایران، را خواهد داشت.
- ایران از گروههای نیابتی فاصله گرفته و از تسلیح یا تأمین مالی آنها خودداری خواهد کرد.
- تنگه هرمز بهعنوان یک گذرگاه دریانوردی آزاد شناخته شده و تمامی طرفهای این توافق میپذیرند که هیچ اقدامی برای بستن یا ایجاد اختلال در تجارت آزاد در این گذرگاه مهم ایجاد نکنند. پروتکل لازم به نحوی توافق میشود که هیچ طرفی احساس تهدید نکند.
- یک توافق در خصوص تعداد و برد موشکی میان تمامی کشورهای حوزه خلیج فارس، بهگونهای انجام میشود که ضمن ایجاد بازدارندگی، تحریککننده نباشد.
- ایران حق دارد از آیندهای روشن و شکوفایی برخوردار شده و از تمامی ظرفیتهای اقتصادی و مردمی خود بهرهمند شود.
سه ماه رایزنی و میانجیگری پاکستان
حدود سه ماه از روند مذاکراتی که پاکستان میانجیگری آن را میان ایران و آمریکا برعهده داشت، میگذشت. در این مدت، رفتوآمدهای زیادی میان مقامات دو کشور انجام شد.
تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
مقامات پاکستانی، از جمله وزیر کشور و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در چندین نوبت به تهران سفر کردند و پیامهایی را میان طرفین ردوبدل کردند.
نخستین دور گفتوگوها
بر همین اساس، نخستین دور گفتوگوها با حضور نمایندگانی از دو کشور و با میانجیگری پاکستان در اسلامآباد برگزار شد.
از طرف ایران، تیم مذاکرهکننده به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و با حضور وزیر امور خارجه کشورمان در این مذاکرات شرکت کرد و از طرف آمریکا نیز جی.دی. ونس، معاون ترامپ، حضور داشت.
مذاکرات نهایی
پس از آن، گفتوگوهای نهایی با حضور مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا در سوئیس برگزار شد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش، و محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، بهعنوان طرف میانجی نیز در این دور از مذاکرات حضور داشتند.
پس از رسیدن به نتیجه، رؤسای جمهور ایران و آمریکا از راه دور تفاهمنامه اسلامآباد را امضا کردند.
آنچه ایران و آمریکا توافق کردند
جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا بهطور مشترک و با حسن نیت، در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵، سرانجام پس از یک دوره طولانی رایزنی و مذاکره با میانجیگری اسلامآباد به توافق دست یافتند. تفاهمی که دولت و بسیاری از ارکان و نهادهای جمهوری اسلامی ایران و حتی گروههای مقاومت آن را دستاوردی بزرگ اعلام کردند که در آن جمهوری اسلامی ایران به حداکثر خواست خود در برابر آمریکا دست یافت.
تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
متن کامل یادداشت تفاهم اسلامآباد
۱. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر، با امضای این یادداشت تفاهم، خاتمه فوری و دائمی عملیاتهای نظامی را در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد میکنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبههها، از جمله در لبنان و بقیه مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به انجام مذاکرات و حصول به یک توافق نهایی در مدت حداکثر ۶۰ روز، قابل تمدید با رضایت طرفین، متعهد میشوند.
۴. بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران میکند و ظرف ۳۰ روز به محاصره دریایی بهطور کامل خاتمه خواهد داد. در طول این مدت، تردد کشتیها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار میشود، خواهد بود.
ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد میشود تا ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
۵. با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون هزینه و فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس اتخاذ خواهد کرد.
تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مینزدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بینالملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتوگو خواهند کرد و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر میکنند.
۶. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود با شرکای منطقهای خود برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، یک برنامه قطعی مورد توافق طرفین را با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار ایجاد کند. سازوکار اجراییسازی این برنامه، بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمامی تأییدیهها، اسقاطیهها و مجوزهای مورد نیاز برای تراکنشهای مالی مربوطه توسط ایالات متحده آمریکا ارائه خواهد شد.
۷. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود به تمامی انواع تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد، قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تمامی تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، برابر یک برنامه زمانی مورد توافق بهعنوان بخشی از توافق نهایی، خاتمه دهد.
جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوع خاتمه تحریمهای ذکرشده اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، بهمنظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها، اظهار میکنند.
۸. جمهوری اسلامی ایران مجدداً تأیید میکند که سلاح هستهای تولید یا ابتیاع نخواهد کرد.
جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت کردهاند که وضعیت مواد غنیشده ذخیرهشده را از طریق یک سازوکار مورد توافق طرفین و مطابق با برنامه زمانی مندرج در بند ۷، حداقل به شیوه رقیقسازی در محل، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حلوفصل کنند.
تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
دو طرف همچنین موافقت میکنند تا در مورد موضوع غنیسازی و دیگر موضوعات مورد توافق دو طرف مرتبط با نیازهای هستهای جمهوری اسلامی ایران، براساس یک چارچوب رضایتبخش که در توافق نهایی مورد موافقت قرار خواهد گرفت، بحث کنند.
توافق نهایی مفاد این بند را تأیید خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوعات هستهای ذکرشده در بالا اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، بهمنظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها، اظهار میکنند.
۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت میکنند تا زمان توافق نهایی وضعیت موجود را حفظ کنند؛ جمهوری اسلامی ایران وضعیت موجود را در برنامه هستهای خود حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم جدیدی علیه ایران وضع نخواهد کرد و نیروهای نظامی بیشتری را در منطقه مستقر نخواهد کرد.
۱۰. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان خاتمه تحریمها، اسقاطیههای وزارت خزانهداری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها و تمامی خدمات مرتبط، شامل تراکنشهای بانکی، بیمهها، حملونقل و غیره، صادر کند.
۱۱. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تا وجوه و داراییهای محدود یا مسدودشده جمهوری اسلامی ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم بهطور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در مورد روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، بهصورت دوجانبه توافق میکنند.
این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میشود، باید بهطور کامل قابل استفاده شوند.
ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که تمامی تأییدیهها و مجوزهای لازم را در این رابطه صادر کند.
۱۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت میکنند تا یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آتی به توافق نهایی تشکیل شود.
۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و منوط به شروع اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا مذاکرات در خصوص توافق نهایی را منحصراً در مورد بقیه بندها آغاز خواهند کرد.
۱۴. توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.
آنچه آمریکا به دست نیاورد
در یک مقایسه میان آنچه آمریکاییها در قالب طرح ۱۵ مادهای خود ارائه کردند با آنچه به دست نیاوردند، نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران توانست در چارچوب تفاهم اسلامآباد از منافع و خواستههای بهحق کشور و مردم دفاع کند.
سلاح هستهای
برای مثال، ایالات متحده در طرح خود تأکید کرده بود که «ایران بپذیرد هیچگاه به دنبال گرفتن یا پیگیری سلاح هستهای نباشد»، اما آنچه طرفین نهایتاً برای آن توافق کردند این بود که «جمهوری اسلامی ایران مجدداً تأکید میکند که سلاح هستهای تولید و خرید نخواهد کرد.»
البته دائمی شدن این بند منوط به اجرای تعهدات آمریکا در توافق بلندمدت است.
همچنین طرح ترامپ در مورد رقیقسازی مواد غنیشده این بود که «تمامی مواد تحویل آژانس بینالمللی انرژی اتمی شده و یا رقیق شده و در چرخه سوخت قرار داده خواهند شد و نطنز، فردو و اصفهان از مدار خارج شوند.»
اما در یادداشت تفاهم ۱۴ مادهای، عنوان شد که «ایران پذیرفته درباره حداقل رقیقسازی مواد غنیشده، آنهم در خاک ایران، بعد از اقدامات عینی و بازگشتناپذیر آمریکا مذاکره کند.»
بر این اساس، تعهدی داده نشده و مذاکره درباره مسائل هستهای به بعد از اقدامات ملموس، عینی و بازگشتناپذیر آمریکا موکول شد. در صورت توافق طرفین، این موضوع در مذاکرات بحث خواهد شد.
گروههای مقاومت
علاوه بر این، رئیسجمهور آمریکا در طرح اولیه خود خواستار این بود که «ایران از گروههای نیابتی فاصله گرفته و از تسلیح یا تأمین مالی آنها خودداری کند.»
این موضوع در متن یادداشت تفاهم اسلامآباد حذف و تصریح شد که این مسئله دیگر نمیتواند در دستور کار مذاکراتی قرار گیرد؛ یعنی آمریکا بهطور دائمی پذیرفته است درباره حمایت نکردن ایران از مقاومت، فشاری وارد نکند.
بر همین اساس، مشخص شد که برخلاف خواسته اولیه آمریکا، ایران ایالات متحده را وادار به توقف فوری جنگ علیه گروههای مقاومت، بهویژه حزبالله لبنان، کرده است.
تنگه هرمز
درباره باز شدن تنگه هرمز نیز ترامپ به دنبال این بود که این تنگه بهعنوان یک گذرگاه دریانوردی آزاد شناخته شود و تمامی طرفهای این توافق بپذیرند که هیچ اقدامی برای بستن یا ایجاد اختلال در تجارت آزاد در این گذرگاه مهم ایجاد نکنند.
پروتکل لازم نیز قرار بود به نحوی توافق شود که هیچ طرفی احساس تهدید نکند.
اما در تفاهم اسلامآباد، طرفین توافق کردند که ترافیک کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس طی ۳۰ روز باز شود و برنامهریزی برای عبور ایمن بر عهده ایران باشد.
در واقع، ایران صرفاً درباره باز شدن مسیری برای عبور کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس تعهد داده است و هرگونه عبور و مرور از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس با سازوکارها و دستورالعملهای اعلامی ایران انجام خواهد شد.
برنامه موشکی
همچنین در طرح ۱۵ مادهای ارسالی آمریکا درخواست شده بود تا یک توافق درخصوص تعداد و برد موشکی میان تمامی کشورهای خلیج فارس، بهگونهای انجام شود که ضمن ایجاد بازدارندگی، تحریککننده نباشد.
این مسئله در یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا حذف شد و اجازه اضافه شدن آن به دستور کار داده نشد؛ یعنی بهطور دائمی آمریکا پذیرفته است درباره موضوع موشکی از ایران مطالبه نکند.
اساساً مساله توان دفاعی ایران موضوع هیچ گفتوگو یا توافقی نیست و نخواهد بود.
مهمترین موارد درجشده در تفاهم اسلامآباد
تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
باید در نظر داشت، «آزادسازی کل اموال بلوکهشده ایران در دوره تفاهم ۶۰ روزه»، «پایان جنگ علیه متحدان ایران در منطقه و وحدت ساحات»، «مدیریت ایرانی بر تنگه هرمز»، «تعلیق تحریمهای نفت و پتروشیمی در دوره ۶۰ روزه و کسب درآمد ارزی از این طریق»، «قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل»، «ایجاد سازوکار نظارتی»، «خروج نیروهای آمریکایی از پیرامون ایران»، «احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و تعهد به عدم دخالت در امور داخلی ایران» و «تضمین آمریکا به احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان که به معنی الزام رژیم صهیونیستی به خروج از اراضی اشغالشده لبنان است»، مهمترین مواردی بودند که برخلاف خواست آمریکاییها و با پافشاری ایران بر حقوق حقه خود، در یادداشت تفاهم اسلامآباد که به امضای طرفین رسید، گنجانده شد.
واکنش حزبالله لبنان؛ تفاهم از نگاه مقاومت
براساس این گزارش، با توجه به تأکید جمهوری اسلامی ایران مبنی بر توقف حملات به لبنان، شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، در سخنرانی خود در مراسم مرکزی عاشورا، پس از اعلام تفاهم میان ایران و آمریکا، این پیروزی را به ملت ایران، جریان مقاومت و ملتها و کشورهای منطقه تبریک گفت.
تفاهم اسلامآباد؛ آنچه آمریکا خواست و آنچه ایران به دست آورد
وی اظهار کرد: «از جمهوری اسلامی ایران به دلیل پیوند دادن میدان لبنان بهعنوان مقاومت و ملت با آمادگی برای فداکاری و وادار کردن رژیم صهیونیستی به توقف تجاوز تشکر کرد.»
وی همچنین بیان کرد: «هدف این جنگ، سرنگونی نظام ایران بود، اما قدرتنمایی آمریکا شکسته شد و طرح استعماری واشنگتن علیه ایران شکست خورد.»
دبیرکل حزبالله لبنان در سخنرانی دیگری در بزرگداشت رهبر شهید انقلاب ابراز داشت که اگر ایران نبود، پس از ایستادگی مقاومت، آتشبس در لبنان حاصل نمیشد.
وی افزود: «ما به این گزینه پایبندیم، زیرا کارآمدی خود را ثابت کرده و برای ما نیروی افزودهای به شمار میرود. همه باید برای خارج کردن لبنان از زیر سایه قیمومیت آمریکا تلاش کنند. از رابطه با ایران بهره میبریم.
به گزارش ایسنا، به جرات میتوان گفت که تفاهمنامه اسلام آباد در بحبوحه جنگی تمام عیار که از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی برای دومین بار در اسفند 1404 آغاز شد، یکی از مهمترین پیروزیهای عرصه دیپلماسی موازی و همراستا با میدان دفاع بود که حاکمیت آن را رقم زد. این تفاهم مورد تایید بسیاری از کشورهای دنیا و منطقه قرار گرفت. با این حال آمریکا با دخالتهای مکرر و نقضهای متعدد طی کمتر از دو هفته زمینه نقض کامل و خروج دو طرف از تعهداتشان را ایجاد کرد. این تفاهم میتوانست آتش جنگ را در منطه برای مدتی کوتاه و سپس در بلندمدت و مذاکرات بعدی آرام کند اما شیطنتها و نقض عهدهای آمریکا و تلاش برای دور زدن تفاهم از همان روز نخست اجرای آن کلید خورد گویی آمریکا از ابتدا این تفاهم را برای اجرا نکردن پذیرفته بود.
در عین حال این تفاهم و دستیابی به آن برای ایران در حالی که در میانه جنگی همه جانبه از سوی آمریکا و کشورهای منطقه و تلاشها برای بر هم زدن فضای داخلی ایران بود، یک پیروزی بزرگ بود و پیام وحدت و یکدستی را به بیرون از ایران منتقل کرد چرا که با همه اختلاف نظرها و دیدگاهها و بعضا ناهماهنگیهای متعدد حاکمیت جمهوری اسلامی ایران توانست همه ارکان کشور را بر سر پذیرش و اجرای این تفاهم راضی کند. در عین حال نقش دولت و شخص رئیس جمهور ایران در پذیرش و اجرای این تفاهم قابل توجه است چرا که اگر تلاش و ممارست رئیس جمهور و جسارت وی در خلق یکی از بیسابقهترین رویدادهای سیاسی و بینالمللی ایران یعنی امضای دو رئیس جمهور ایران و آمریکا پای این تفاهم نبود، شاید تفاهم هیچ وقت حتی به مرحله اجرا نمی رسید.
هر چند رئیس جمهور متناقض گوی آمریکا به امضای خودش پای یک سند پایبند نبود اما ایران یک بار دیگر به دنیا نشان داد طرف بدعهد ماجرا کدام است.
