ركورد شكني بورس زير سايه دلار
دو روزي مي‌شود كه قيمت دلار به محدوده بيش از ۲۰۰ هزار تومان رسيده و تمامي بازارها نسبت به اين موضوع واكنش نشان داده‌اند. البته برخلاف پيش‌بيني‌ها و ذهنيت ايجاد شده اين نرخ توانست يك شتاب پرقدرت در بورس ايجاد كند و بازار روند روزهاي اخير خود را ادامه داد.
دو روزي مي‌شود كه قيمت دلار به محدوده بيش از ۲۰۰ هزار تومان رسيده و تمامي بازارها نسبت به اين موضوع واكنش نشان داده‌اند. البته برخلاف پيش‌بيني‌ها و ذهنيت ايجاد شده اين نرخ توانست يك شتاب پرقدرت در بورس ايجاد كند و بازار روند روزهاي اخير خود را ادامه داد.
اين موضوع درحالي است كه بخش عمده‌اي از شركت‌هاي فعال در بورس، خصوصا در صنايع صادرات‌محور و كاموديتي از افزايش نرخ ارز منتفع مي‌شوند. درست است بازار سهام از نرخ دلار بازار سهام پيروي نمي‌كند؛ اما انتظار مي‌رفت كه حتي اين نرخ به‌صورت رواني نيز روي بازار اثرگذار باشد و بتواند روند صعودي را تقويت كند. طي روزها و هفته‌هاي اخير مجددا شاهد افزايش ابهامات سياسي، فاصله ميان نرخ رسمي و غيررسمي نرخ ارز و انعكاس آن در رشد و سود شركت‌ها بوديم، در اصل اين موضوع بيش از گذشته خودنمايي مي‌كند. همواره نرخ دلار يك محرك قوي براي بازار سهام بوده است، اما بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه فاصله بسياري ميان نرخ دلار رسمي و بازار آزاد يا همان بازار غيررسمي وجود دارد. اگر اين فاصله هرچه زودتر كاهش پيدا نكند، به عقيده كارشناسان به‌جاي تاثيرات مثبت به‌مرور شاهد تاثيرات منفي در بازار سهام خواهيم بود. همواره افزايش نرخ دلار در بازار آزاد يك محرك قوي براي بازار سهام بود و توانست روند اين بازار را صعودي سازد، چراكه افزايش نرخ ارز ارزش ريالي درآمد شركت‌هاي صادرات‌محور خصوصا در صنايعي چون پتروشيمي، فلزي و معدني را افزايش مي‌دهد و در صورتي كه نرخ دلار ثبات نسبي در محدوده بالا داشته باشد، مي‌تواند حاشيه سود اين بنگاه‌ها را تقويت سازد. البته مساله اساسي اينجاست كه نرخ دلار بازار آزاد به‌صورت كوتاه‌مدت در بازار اثرگذار است و براي تاثيرپذيري بيشتر شركت‌ها بايد نرخ ارز در بازار رسمي نيز افزايش يابد، اما نكته اينجاست كه افزايش نرخ ارز بر بورس بلافاصله در قيمت سهام منعكس نمي‌شود و همواره بازار با يك فاصله نسبت به اين موضوع واكنش نشان مي‌دهد. به بيان ساده‌تر افزايش نرخ ارز نخست بايد در فروش، درآمد و سودآوري شركت‌ها خود را نشان دهد و درنهايت سرمايه‌گذاران بورسي بتوانند به‌صورت واقعي از اين موضوع منتفع شوند. برخلاف روند سنتي بازار نسبت به افزايش قيمت دلار و رسيدن آن به محدوده 205 هزار توماني واكنش نشان نداده است. در اصل كارشناسان و فعالان بازار سهام انتظار داشتند كه بازار به واسطه افزايش نرخ دلار رشد قابل توجهي داشته باشد و به نوعي ركوردشكني كند؛ اما برخلاف پيش بيني‌ها بازار صعودي آهسته و پيوسته دانست و اين‌بار نسبت به جهش قيمت دلار واكنشي نشان نداد. در شرايط معمول افزايش نرخ دلار با تقويت ريالي در شركت‌هاي صادراتي و افزايش انتظارات تورمي و رشد ارزش‌گذاري سهام همراه است؛ اما طي روزهاي اخير بازار به واسطه شرايط‌هاي ايجاد شده نتوانست از اين فرصت ايجاد شده بهره ببرد و سودساز شود.
صعود ادامه‌دار بورس تهران
طي چهارمين روز كاري هفته يعني سه شنبه 3 شهريور ماه با تداوم غلبه تقاضا و قدرت‌نمايي خريداران دنبال شد؛ روزي كه شاخص كل توانست با عبور از يك مرز مهم رواني، براي نخستين‌بار وارد كانال ۶.۲ ميليون واحد شود و توانست ركورد تازه‌اي در تاريخ معاملات بورس تهران ثبت كند. بازار روز سه شنبه از همان دقايق ابتدايي نشانه‌هايي از برتري خريداران داشت، اما ويژگي مهم دادوستدها به تقويت تدريجي تقاضا در طول زمان مربوط مي‌شد. برخلاف برخي روزهاي صعودي كه هيجان خريد در ابتداي بازار شكل مي‌گيرد و در ادامه فروكش مي‌كند، جريان خريد با گذشت زمان عمق بيشتري يافت. شماري از نمادهايي كه معاملات خود را در محدوده متعادل يا با رشد محدود آغاز كرده بودند، به‌تدريج با افزايش فشار تقاضا مواجه شدند و در نهايت در صف خريد قرار گرفتند. شاخص كل بورس تهران در پايان معاملات با رشد ۱۲۳ هزار و ۹۲۰ واحدي، معادل ۲.۰۳ درصد افزايش يافت و در سطح ۶ ميليون و ۲۲۳ هزار و ۸۷۷ واحد ايستاد. ثبت اين سطح جديد، نه‌تنها به معناي فتح كانال ۶.۲ ميليون واحدي است، بلكه نشان مي‌دهد روند صعودي اخير بازار همچنان توان حفظ شتاب خود را دارد؛ هرچند تداوم اين مسير در روزهاي آينده به رفتار نقدينگي، ميزان عرضه‌ها و واكنش فعالان بازار در سطوح جديد بستگي خواهد داشت. عبور شاخص كل از مرز ۶.۲ ميليون واحد، از منظر رواني نيز اهميت بالايي براي معامله‌گران دارد. معمولافتح قله‌هاي جديد مي‌تواند دو اثر متفاوت در بازار ايجاد كند، از يك سو، انتظارات مثبت و انگيزه ورود خريداران را تقويت مي‌كند و از سوي ديگر، ممكن است برخي سهامداران را به شناسايي سود و افزايش عرضه ترغيب كند. با اين حال، آنچه در معاملات امروز مشاهده شد، غلبه محسوس جريان تقاضا بر عرضه بود؛ به‌گونه‌اي كه بازار در ساعات پاياني با وضعيت قدرتمندتري نسبت به ابتداي روز به كار خود پايان داد. رشد روز اخير بازار تنها به نمادهاي بزرگ و شاخص‌ساز محدود نماند و در ادامه نيز شاخص هم‌وزن نيز با افزايش ۲۵ هزار و ۵۸ واحدي، معادل ۱.۴۴ درصد، به سطح يك ميليون و ۷۶۵ هزار و ۱۳۵ واحد رسيد. در پايان بازار، ۷۳۱ نماد در محدوده مثبت معامله شدند و تنها ۱۰۸ نماد در مدار منفي قرار داشتند. چنين تركيبي از نمادهاي مثبت و منفي، بيانگر فراگيري تقاضا در بخش بزرگي از بازار است. علاوه بر اين، تعداد صف‌هاي خريد به ۴۹۳ نماد رسيد، در حالي كه فقط ۳۳ نماد با صف فروش مواجه بودند؛ فاصله‌اي كه از برتري قابل توجه خريداران در پايان معاملات خبر مي‌دهد.
فاصله ميان سفارش‌هاي خريد و فروش
يكي ديگر از نشانه‌هاي مهم بازار، شكاف قابل توجه ميان ارزش سفارش‌هاي خريد و فروش در دقايق پاياني معاملات بود. ارزش سفارش‌هاي خريد به ۱۱ هزار و ۹۹۹ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش تنها يك‌هزار و ۱۸۷ ميليارد تومان ثبت شد. اين فاصله نزديك به ۱۰.۸ همت، نشان مي‌دهد تقاضاي بالقوه‌اي كه در پايان بازار پشت نمادها قرار گرفته بود، به‌مراتب بيشتر از عرضه موجود در سمت فروش بود. البته بخشي از سفارش‌هاي خريد و فروش ممكن است در آغاز روز معاملاتي بعدي تغيير كند، اما به‌طور كلي اين آرايش سفارش‌ها مي‌تواند انتظارات فعالان بازار براي شروع معاملات بعدي را تحت تاثير قرار دهد. تقويت صف‌هاي خريد در ساعات پاياني همچنين نشان مي‌دهد بخش مهمي از خريداران ترجيح دادند حتي در سطوح قيمتي بالاتر نيز در سمت تقاضا باقي بمانند. اين رفتار معمولادر شرايطي رخ مي‌دهد كه معامله‌گران انتظار دارند روند صعودي دست‌كم در كوتاه‌مدت ادامه داشته باشد يا فرصت‌هاي خريد در نمادهاي مورد توجه محدودتر شود.
كاهش ارزش معاملات
با وجود جو مثبت و ثبت ركورد جديد شاخص كل، ارزش معاملات طي چهارمين روز كاري هفته نسبت به روز دوشنبه كاهش يافت. ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي در مجموع به ۳۵ هزار و ۹۴۴ ميليارد تومان رسيد و حجم معاملات نيز ۷۲.۸ ميليارد سهم ثبت شد. هرچند كاهش ارزش معاملات در روزهاي صعودي مي‌تواند مورد توجه تحليلگران قرار گيرد، اما رقم نزديك به ۳۶ هزار ميليارد تومان همچنان از سطح قابل قبول گردش دادوستدها حكايت دارد. به بيان ديگر، كاهش ارزش معاملات امروز هنوز به اندازه‌اي نيست كه بتوان آن را نشانه‌اي از افت جدي نقدشوندگي يا كاهش معنادار مشاركت در بازار تلقي كرد. بازار سهام در اين روز توانست به‌طور همزمان دو ويژگي مهم را حفظ كند، نخست، ثبت ركورد جديد در شاخص كل و دوم، تداوم جريان قابل توجه معاملات. حفظ ارزش معاملات در اين محدوده، در كنار رشد فراگير نمادها، نشان مي‌دهد صعود بازار صرفا بر پايه تحرك محدود چند سهم بزرگ شكل نگرفته است.
ورود ۳.۳ همت پول حقيقي به سهام
در بخش جريان نقدينگي نيز آمارها به نفع بازار سهام بود. در پايان معاملات اين روز نيز، سه‌هزار و ۳۳۰ ميليارد تومان پول حقيقي وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي شد؛ رقمي كه از تداوم اقبال سرمايه‌گذاران حقيقي به دارايي‌هاي بورسي حكايت دارد. سرانه خريد حقيقي‌ها به ۱۰۵.۹ ميليون تومان رسيد، در حالي كه سرانه فروش حقيقي‌ها ۸۸.۷ ميليون تومان بود. نسبت قدرت خريد حقيقي‌ها نيز ۱.۱۹ ثبت شد كه برتري خريداران را نسبت به فروشندگان تاييد مي‌كند. هرچند اين نسبت در مقايسه با روزهاي بسيار هيجاني ممكن است فاصله زيادي از سطح يك نداشته باشد، اما در كنار ورود خالص پول و گستردگي نمادهاي مثبت، نشانه‌اي از حفظ تقاضاي موثر در بازار به شمار مي‌رود. همزمان، صندوق‌هاي درآمد ثابت با خروج ۲ هزار و ۶۸۱.۹ ميليارد تومان پول مواجه شدند. اين خروج مي‌تواند بيانگر جابه‌جايي بخشي از نقدينگي از ابزارهاي كم‌ريسك به سمت بازار سهام و دارايي‌هاي ريسكي‌تر باشد. در شرايطي كه سرمايه‌گذاران حقيقي چشم‌انداز مثبتي براي بازار سهام ترسيم مي‌كنند، بخشي از منابعي كه پيش‌تر در صندوق‌هاي با درآمد ثابت قرار داشت، ممكن است به سمت سهام يا صندوق‌هاي سهامي حركت كند. در مجموع، معاملات روز سه‌شنبه بورس تهران با ثبت يك ركورد تاريخي را تجربه كرد و توانست اميد بيشتري را دل سهامداران زنده كند. اين موضوع درحالي است كه قيمت دلار در بازار به بيش از 205 هزار تومان رسيده و كارشناسان و فعالان بازار سرمايه انتظار دارند كه به واسطه اين روند طي روزهاي آتي بازار همچنان مثبت باشد و ورود نقدينگي به بازار سهام ادامه داشته باشد.
